Dolqun eysa: “Xitaydin hésab élishta sot bilen diplomatiyening her ikkisi muhim”

Muxbirimiz jewlan
2022.08.18
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Dolqun-Eysa-Omer-Qanat-Amerikaning-Argentina-Elchisi Dolqun eysa we ömer qanat, amérikaning argéntinanada turushluq bash elchisi mark stenlining öyide. 2022-Yili 17-awghust, argéntina bo'énus-ayrés
Photo: RFA

 

8-Ayning 17-küni, dunya Uyghur qurultiyining re'isi dolqun eysa, Uyghur kishilik hoquq qurulushining diréktori ömer qanat, xelq'ara qanun adwokati maykol polek qatarliqlar argéntina jinayi ishlar sotigha xitayning irqiy qirghinchiliq jinayiti üstidin erz sun'ghan bolup, shu küni amérikaning argéntinanada turushluq bash elchisi mark stenli (Mark R. Stanley) Ularni öyige teklip qilip, bu qétim argéntina sotigha sunulghan erz we Uyghurlarning heq-hoquq dewasining xelq'araliq tereqqiyati, shundaqla amérikining bu ishta oynaydighan roli qatarliqlar üstide söhbetleshken.

Dolqun eysa bu körüshüsh heqqide tiwittérdin uchur bérip mundaq dégen: “Amérikaning argéntinada turushluq bash elchisi mark stenli bizni bo'énos-ayristiki öyide qizghin kütüwaldi, biz qandaq xelq'ara hemkarliq we emeliy heriket arqiliq Uyghurlar üchün xitaydin hésab alalaymiz dégen mesilide muzakirileshtuq. Dunyada bizni qollaydighan dostlirimiz bilen körüshüsh bizni bekmu ümidlendürdi”.

Dolqun eysa ependi radiyomizgha qilghan sözide bu bash elchi bilen bolghan körüshüshning nahayiti yaxshi bolghanliqini bildürdi.

Ömer qanat bu körüshüsh heqqidiki tesiratini tiwéttirda bildürüp, amérikaning argéntinada turushluq bash elchisige rehmet éytqan we: “Argéntinadiki sot arqiliq xitaydin hésab sorash tirishchanliqimiz dawam qiliwatqan bu künlerde, xelq'ara jem'iyetningmu heq-adalet üchün qandaq tirishchanliq körsitiwatqanliqini bildürüsh pursitimiz boldi” dégen.     

8-Ayning 18-küni, amérikaning argéntinada turushluq bash elchisi mark stenlimu öz hésabida in'glizche we ispanche tiwittér yollap mundaq dégen: “Biz dunya Uyghur qurultiyi rehberliri bilen körüshüp, ularning shinjangdiki Uyghurlar we bashqa az sanliq milletlerge élip bériliwatqan irqi qirghinchiliq we insaniyetke qarshi jinayetni toxtitishqa chaqiriq qilish ehwalidin téximu köp xewerdar bolduq. Amérika hökümiti Uyghurlarning kishilik hoquq we insanliq sheripini qoghdash kürishige dawamliq yardem béridu”.

Dolqun eysa ependi bu körüshüshning ehmiyiti heqqide toxtilip: “Bash elchi mark stenli bilen bolghan bu körüshüsh bu qétim argéntina sotigha sunulghan erzimiz  üchün küchlük ilham boldi, bizge gheyret-jasaret béghishlidi” dédi.  

8-Ayning 17-küni, dolqun eysa, ömer qanat qatarliqlar yene argéntinadiki yehudiy teshkilatlar we yehudiy zatliridin rabi diyago aprél (Diego Ariel) bilen körüshken.  Diyago aprél irqiy qirghinchiliqqa qarshi turush kürishide Uyghurlar bilen bir septe turidighanliqini bildürgen.

Dolqun eysa ependi xitayning irqiy qirghinchiliq jinayitini sotqa tartishta sot bilen diplomatiyedin teng paydilinish kéreklikini, xitay hökümiti bilen yéqin bolghan argéntina hökümitining bu sotqa mudaxile qilishini azaytish üchün siyasiyonlar, ammiwi teshkilat rehberliri we diniy dahiylar bilen keng uchriship, ularning qollishini qolgha keltürüsh kéreklikini bildürdi.  

Dolqun eysa ependining bildürüshiche, argéntina öz waqtida natsistlarning irqiy qirghinchiliqidin qéchip kelgen yehudiylargha panahliq bergen dölet bolup, bu yerdiki sotmu irqiy qirghinchiliq jinayitini eyibleshte musteqil sot achalaydighan hoquqqa ige iken. Shuning üchün, bu qétim argéntinada pa'aliyet qilish nahayiti ehmiyetlik we ünümlük boluwétiptu.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.