Amérika hökümiti amérika shirketlirini Uyghur mejburiy emgikige chétilip qélishtin saqlinish heqqide yene agahlandurdi

Washin'gtondin muxbirimiz erkin teyyarlidi
2023.09.28
tashqorghan-tajik-kuntaxta Qeshqer wilayiti tashqorghan tajik aptonom nahiyeside amma küntaxtini sürtüwatidu, 2022-yili 24-noyabir, tashqorghan
chinanews.com.cn

Amérikaning bir qanche hökümet ministirliqi 26-séntebir küni “Shinjang teminlesh zenjiri soda körsetmisi qoshumche höjjiti” ni élan qilip, amérika shirketlirini Uyghur mejburiy emgikige chétilip qélishtin saqlinishqa yene bir qétim agahlandurghan. Bu, amérika tashqi ishlar ministirliqi, maliye ministirliqi, soda ministirliqi, ana weten xewpsizliki ministirliqi, emgek ministirliqi we amérika soda wekili ishxanisini öz ichige alghan bir qanche hökümet ministirliqlirining 2020-yili 7-aydin béri, amérika shirketlirige qarita Uyghur rayonining teminlesh zenjirige munasiwetlik bu xil soda agahlandurushini 3-qétim qayta élan qilishi bolup hésablinidu.

Amérika tashqi ishlar ministirliqining 26-séntebir élan qilghan bu qétimqi soda körsetmisi qoshumche höjjitide bu qétim Uyghur rayoni, shundaqla pütün xitaydiki mejburiy emgek we kishilik hoquq depsendichilikige hemdemde boluwatqan orunlarning kölimini nezerde tutqanda, amérika shirketlirining “Teminlesh zenjiri we mebleghde shinjanggha chétilish xewpining artqanliqi” alahide tekitlen'gen. Mezkur höjjette yene xitay hökümitining Uyghur rayonidiki qorqunchluq depsendichiliki dawam qiliwatqanliqi, bu depsendichilikning “Dölet hamiyliqidiki mejburiy emgek, zorlash xaraktérlik nazaret, mejburiy nopus kontrol qilish, balilarni a'ilisidin ayriwétish, keng kölemlik tutqun, hélihem dawamlishiwatqan irqiy qirghinchiliq we insaniyetke qarshi jinayetlerdiki kishilik hoquqning bashqa xorlash shekillirini öz ichige alidighanliqi” tekitlen'gen.

Amérikaning yéngi soda agahlandurushida körsitishiche, “Bu depsendichilikning éghirliq derijisi we kölimi nezerde tutulghanda, shinjanggha chétishliq teminlesh zenjiri, karxana yaki meblegh sélishtin chékinip chiqmighan shirket hem shexslerning amérika qanunigha xilapliq qilish xewpi yuqiri” iken. Washin'gtondiki “Yer shari adil emgek we xelq'ara emgek hoquqi munbiri” teshkilatining mejburiy emgek pirogramma diréktori alison gil (Allison Gill) ning körsitishiche, amérika hökümitining mezkur soda agahlandurushi soda sahesige Uyghur mejburiy emgikige chétishliq teminlesh zenjirining kölimi heqqide muhim signal bergen.

Alison gil 27-séntebir bu heqtiki ziyaritimizni qobul qilghanda mundaq dédi: “Méningche, bu soda körsetmisi höjjitining muhim nuqtisi, uningda 2021-yildin béri qolgha kelgen yéngi tetqiqatlar birleshtürülgen. Bu, nurghun yer shari teminlesh zenjirlirining Uyghur rayonidiki mejburiy emgek bilen bolghan alaqisini ashkarilap béridu. Biz buningdin küntaxta teminlesh zenjiri, polisilikon teminlesh zenjiri, dorigerlik, PVC we aptomobil teminlesh zenjirlirining alaqisini köreleymiz. ”

Alison gilning qeyt qilishiche, mezkur höjjet soda sahesige teminlesh zenjiridiki Uyghur mejburiy emgikining chétilish kölimini namayan qilip bergen. Alison gil mundaq deydu: “Biz yene buningdin yéqinqi ikki yil mabeynidiki tetqiqatlardin érishken shamal chaqpeliki, kaltsiy karbon, bughday, yangaq qatarliq mehsulatlarning alaqisini köreleymiz. Shunga bu höjjet, soda sahesige mejburiy emgekke chétishliq teminlesh zenjirining kölimining qanchilik ikenlikini körsitip bérish bilen bir waqitta, amérika hökümitining nurghun teminlesh zenjirliride yoshurun mejburiy emgek xewpining mewjutluqini étirap qilghanliqini körsitip bergen. ”

Bu höjjette yene Uyghur rayoni bilen soda alaqisi bolghan meblegh salghuchilar, uchur mulazimiti qilghuchilar, wasitichiler, ilmiy tetqiqat orni we ilmiy mulazimiti bilen teminligüchilerni öz ichige alghan barliq shirket we shexsler, eger bu rayondiki kishilik hoquq depsendichilikige qatnashqan orun we shexslerge chétilsa, buning ular üchün “Jiddiy nupuz, iqtisad, qanuniy jawabkarliq xewpi barliqi” alahide tekitlen'gen.

Mezkur höjjette qeyt qilishiche, bu xil nopuz, iqtisad we qanuniy jawabkarliq xewpi, mejburiy emgek we nazaret sistémisigha chétilishni öz ichige élish bilen bir waqitta yene buning bilenla cheklinip qalmaydiken. Washin'gtondiki Uyghur kishilik hoquq qurulushining tashqi ishlar diréktori lo'iza gréw, bu höjjette gerche amérika Uyghur mejburiy emgek mehsulatlirini chekligen bolsimu, lékin xitayning siyasitide héchqandaq özgirish bolmighanliqi alahide tekitlen'genlikini bildürdi.

Lo'iza gréw 27-séntebir bu heqtiki ziyaritimizni qobul qilip, mundaq dédi: “Bu höjjette (amérika) ‛Uyghur mejburiy emgikining aldini élish qanuni‚ arqiliq, xitay tawar ishlepchiqarghuchilirigha qarita bésim ishletken bolsimu, lékin xitay hökümitining siyasitini özgertishte héchqandaq qedem basmighanliqi alahide qeyt qilin'ghan. ‛xitayning siyasitini özgertish, xelq'ara teminlesh zenjirining dölet hamiyliqidiki mejburiy emgekte bulghinishini tashlash heqqidiki chaqiriqlargha köz yumghanliqi‚ , amérika tashqi ishlar ministirliqining 2023-yilliq ‛adem qachaqchiliqi‚ toghrisidiki doklatidimu alahide tekitlen'gen” dep körsetti. Lo'iza gréwning qeyt qilishiche, nöwette xitay özining siyasitini özgertish ornigha xelq'ara endishilerge qarshi sistémiliq teshwiqat herikiti élip barmaqta iken.

Lo'iza gréw mundaq dédi: “Höjjette qeyt qilin'ghinidek, xitay buning ornigha xelq'ara endishilerge qarshi sistémiliq heriket élip barmaqta. Uning bu herikiti inkar qilish, siyasiy gherezlik ilimiy tetqiqat, paxta ishlepchiqirishigha a'it saxta sanliq melumatlarni tarqitish, yerlik teshwiqat herikiti we xelq'ara shirketlerge bésim ishlitish qatarliqlarni öz ichige alidu. ”

 “Yer shari adil emgek we xelq'ara emgek hoquqi munbiri” teshkilatidiki alison gilning éytishiche, bu höjjet barliq shirketlerge Uyghur mejburiy emgikige chétilip qalmasliq heqqide küchlük signal bérish bilen bir waqitta, amérika hökümitining Uyghur mejburiy emgikige qarshi turush wasitilirini bir yerge mujessemleshtürgen iken.

Alison gil mundaq deydu: “Elwette, biz paxta we pemidurning teminlesh zenjirini bilimiz. Lékin men mehsulat import qilidighan hemme shirket Uyghur mejburiy emgikining xewpidin toluq xewerdar, shundaqla teminlesh zenjirining xeritisini toluq chüshinidu, dep dep qarimaymen. Méningche, bu höjjet barliq shirketlerning Uyghur mejburiy emgikini ishlitishi yaki uninggha chétilishigha bolmaydighanliqi heqqide téximu küchlük signal berdi. ”

Amérika hökümitining mezkur soda agahlandurushi, amérika ana weten xewpsizliki ministirliqining Uyghur rayonidiki 3 chong xitay toqumichiliq shirkitige émbargo yürgüzgen oxshash bir künde élan qilindi. Amérika ana weten xewpsizliki ministirliqi 26-séntebir küni “Shinjang jungtey hessidarliq cheklik shirkiti” , “Tengritagh yung toqumichiliq hessidarliq cheklik shirkiti” we “Shinjang tyenmyen ul toqumichiliq cheklik shirkiti” ning mehsulatlirining amérikagha import qilinishi cheklinidighanliqini bildürgen.

Mezkur ministirliqning tekitlishiche, bu shirketler xitay xelq jumhuriyitining Uyghurlarni nishan qilghan dölet hamiyliqidiki mejburiy emgek pirogrammilirigha qatnashqan iken. Amérika ana weten xewpsizliki ministirliqining ministiri alihandro mayorkasning 26-séntebir élan qilghan bu heqtiki bayanatida, “Biz payda-menpe'et üchün mejburiy emgekni ishlitip, kishilik hoquqqa dexli-teruz qilghan shirketlerge yol qoymaymiz” déyilgen. Halbuki, xitayning Uyghurlarni mejburiy emgekke salghanliqigha a'it ret qilghusiz küchlük deliller mewjut bolsimu, lékin xitay hökümiti Uyghur rayonida mejburiy emgekning mewjutluqini izchil ret qilip kelmekte.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.