“йәршари тәминләш зәнҗиридики америка-хитай риқабити” мавзулуқ испат аңлаш йиғини өткүзүлди

Мухбиримиз ирадә
2022.06.13
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
“йәршари тәминләш зәнҗиридики америка-хитай риқабити” мавзулуқ испат аңлаш йиғини өткүзүлди “америка-хитай иқтисад вә бихәтәрликни баһалаш комитети” ниң йиғинида мәзкур комитети әзаси, кеңәш палата әзаси карте гудвин (Carte Goodwin) сөз қилмақта. 2019-Йили 31-июл.
c-span.org

Америка-хитай арисида сиясәт вә сода саһәсидики һәр түрлүк ихтилапларниң артишиға әгишип тәминләш зәнҗирлиридә хитайға беқинип қелиштәк вәзийәткә хатимә бериш нөвәттә америкадики сиясәт вә сода саһәси ортақ көңүл бөлүватқан мәсилигә айланди. Американиң дөләт бихәтәрликигә мунасивәтлик мәһсулат ишләпчиқиришида асасән дегүдәк хитайға қарап қалғанлиқиниң корона вируси юқуми мәзгилидә толуқ намаян болуши, бундин башқа йәнә хитай һөкүмитиниң уйғурларға қаритиватқан мәҗбурий әмгики сәвәбидин хитайда ясиливатқан малларниң асасән дегүдәк мәҗбурий әмгәк бәдилигә кәлгән болуши вә нәтиҗидә хәлқара тәминләш зәнҗириниң қул әмгики билән булғинишидәк мәсилиләр америка қатарлиқ ғәрб демократик әллирини тәминләш зәнҗирлирини қайтидин ойлишиш, уни башқа дөләт яки районларға тарқақлаштуруш, җүмлидин хитайға беқинип қелиштәк вәзийәткә хатимә беришкә мәҗбур қиливатқанлиқи мәлум.

Америкалиқ сиясәтчиләрниң буни американиң дөләт бихәтәрликиниң тәқәззаси дәп қараватқанлиқи 9-июн күни америка дөләт мәҗлисидә өткүзүлгән “йәршари тәминләш зәнҗиридики америка-хитай риқабити” мавзулуқ испат аңлаш йиғинида йәниму айдиңлашти. Мәзкур испат аңлаш йиғини дөләт мәҗлиси қармиқидики “америка-хитай иқтисад вә бихәтәрликни баһалаш комитети” (The U. S. -China Economic and Security Review Commission) Тәрипидин оронлаштурулған болуп, йиғинда алди билән мәзкур комитети әзаси, кеңәш палата әзаси карте гудвин (Carte Goodwin) сөз қилди.

У сөзидә хитайниң иқтисадиниң ешишиға әгишип, хитай компартийәсиниң өзиниң дөләт ширкәтлирини мәқсәтлик қоллаш, әмма чәтәл ширкәтлириниң хитай базириға киришигә чәклимә қоюш вә техиму кәң истратегийәлик һәрикәтләр арқилиқ йәршари қиммәт зәнҗириниң йәрликлишиши вә мәркәзлишишини илгири сүрүш һәмдә тәминләш зәнҗирлирини хитайға мәркәзләштүрүш үчүн үчүн һәрхил зиянлиқ васитиләрни қолланғанлиқини билдүргән. У мундақ деди:

“бүгүнки күнгә кәлгәндә, бизниң нурғун һалқилиқ материяллиримиз вә истемал буюмлиримиз-дора ясаштин тартип, серәк топиғичә, әқлий иқтидарлиқ телефон вә компютерғичә хитайдин келидиған болди. Йерим өткүзгүч қатарлиқ башқа нурғун һалқилиқ тәминләш зәнҗири шәрқий асиядин өтиду. Хитайниң шәрқий асия районидики күнсери күчийиватқан җуғрапийәлик мәркәз болуш сиясити бу районлардики тәминләш ториниң көпинчисиниң йәнила хитай билән зич бағлинишлиқ икәнликидин дерәк бериду. Бейҗиңниң күнсери күчийиватқан таҗавузчилиқ вә иқтисадий орнини қорал орнида ишлитиш арзуси, һалқилиқ тәминләш зәнҗирлириниң хитай ичи вә униң чеграси әтрапиға мәркәзлишип қелиши америка үчүн күнсери зорийиватқан бихәтәрлик тәһдити пәйда қилмақта”

Кеңәш палата әзаси карте гудвин сөзи давамида һазир һөкүмәт, санаәт вә сода саһәсидики нурғун кишиләрниң һалқилиқ тәминләш зәнҗиригә капаләтлик қилиш мәсилисиниң әһмийитини күнсери чүшинип йетиватқанлиқини, мана буниң әһмийитини тонушниңму мәсилини һәл қилиштики биринчи муһим қәдәм болуп һесаблинидиғанлиқини әскәртти.

У йәнә мундақ деди:

“мустәбит дөләтләрниң җуғрапийәви-сиясий тәһдитиниң күнсери күчийишигә әгишип, америка чоқум җиддий һәрикәтлиниши вә тәминләш зәнҗирлиридин келидиған хәвпкә қарши күчлиниши керәк. Һазир башқа дөләтләрму хитайниң өз иқтисадидики тәсирини азайтишқа тиришиватиду. Әмма хитай компартийәси рәһбәрлири болса өзиниң йәр шари тәминләш зәнҗиридики орнини қоғдап қелишқа тиришиватиду. Хитай рәиси ши җинпиң бир нутқида хитайниң тәминләш зәнҗиридики орнини һалқилиқ пәйттә бузушқа болмайду, дәп оттуриға қойди. Биз бүгүн мана бу мәсилиләргә қандақ тақабил турушни музакирә қилимиз”.

Кеңәш палата әзаси карте гудвинниң сөзи аяғлашқандин кейин америка-хитай иқтисад вә бихәтәрликни баһалаш комитети комиссарлириниң бири болған боб борокоф (Bob Borochoff) сөз қилди. У сөзидә бу йиғинниң йәршаридики тәминләш зәнҗири муқимисзлиққа дуч келип, қача ююш машинисиниң запчаслиридин тартип микро өзәкләргичә, америка армийәсиниң башқурулидиған бомба билән тәминлинишигичә болған барлиқ муһим саһәләргә тәсир көрситиватқан бир муһим пәйттә өткүзүлгәнликини тәкитлиди.

У сөзидә тәминләш зәнҗирлириниң хитайға йөткилиши нәтиҗисидә америкадики ишләпчиқириш базилириниң азийип кәткәнликини, америкалиқлар малларни әрзан баһада сетивалалайдиған болған болсиму, әмма узун муддәттә буниң хитайға беқинип қелиштәк мурәккәп бир ақивәтни шәкилләндүргәнликини баян қилди.

У сөзидә мундақ деди: “америкада ишләпчиқиришниң азийиши кичик вә чоң карханиларниң йеңи мәһсулатта йеңилиқ яритиш пурситини азайтип, һәр хил яштики америкалиқларниң ишқа орунлишиш пурситигә зиян йәткүзди. Муһими, хитайдики ишләпчиқиришқа һәддидин зиядә тайиниш дөләттә бихәтәрлик әндишисини пәйда қилди. Мәсилән, хитай америка мудапиә системисини қурушта ишлитилидиған муһим материялларниң тәминләш зәнҗириниң бир қисмини игилиди. Америка мудапиә санаити базиси армийәмизниң уруш мәзгилидә мувәппәқийәт қазиниш үчүн керәклик болған барлиқ нәрсиләрниң болушиға капаләтлик қилишта интайин муһим рол ойнайду. . . Буниң үзүлүп қелиши америка армийәсиниң қудритигә еғир тәсир йәткүзиду”.

У сөзи ахирида американиң дөләт ичидики ишләпчиқиришни әслигә кәлтүрүшиниң зөрүрлүкини тәкитләп мундақ деди: “америка чоқум дөләт ичидики мустәһкәм ишләпчиқириш базисини әслигә кәлтүрүши һәмдә иттипақдашлар билән маслишип, техиму көп хил вә бихәтәр тәминләш зәнҗирлирини бәрпа қилиши керәк”.

9-Июн күнидики бу испат аңлаш йиғинида америкада бу саһәдә тонулған мутәхәссисләр, тәтқиқатчилар вә сода саһәсиниң вәкиллири қатнашқан болуп, улар тәминләш зәнҗириниң чидамчанлиқини күчәйтиш сиясити, америка һөкүмитиниң мудапиә вә һалқилиқ техникилардики тәминләш зәнҗиригә капаләтлик қилиштики көз қариши, американиң мудапиәсигә даир һалқилиқ тәминләш зәнҗирини қоғдаш қатарлиқ темилар бойичә доклат бәргән вә өзиниң тәклиплирини оттуриға қойған.

Мутәхәссисләр сөзлиридә американиң тәминләш зәнҗирлиридә дуч келиватқан хәвпниң бу қетим COVID-19 юқуми билән рошән ашкариланғанлиқини әскәртти вә американиң хитайға беқинип қелишни азайтиш үчүн һәрикәт қилиши керәклики, буниң үчүн елишқа тегишлик зөрүр қәдәмләрни ташлиши керәкликини билдүрди.

Мутәхәссисләр санлиқ мәлуматлар вә тәтқиқат нәтиҗилири асасидики доклатлирида америкада ишчи қошунини йеـтиштүрүш, тәрбийәләш, америка ширкәтлирини қоллаш, һалқилиқ саһәләргә селинидиған мәбләғни көпәйтиш, тәминләш зәнҗирлирини йөткәш вә көп хиллаштуруш, канада вә мексика билән һәмкарлиқни күчәйтип ишләпчиқириш күчлирини асиядин америкаға йөткәш қатарлиқ тәклипләрни бәргән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт