Nöwettiki amérika-xitay munasiwitide yéngi özgirishler yüz bériwatamdu?

Muxbirimiz méhriban
2021-10-08
Share
Aqsaray xitaydin korona wirusning deslepki yuqumigha a'it melumatlarni ashkarilashni telep qildi Prézidént jo baydinning dölet bixeterlik meslihetchisi jeké sulliwan.
Social Media

Amérika prézidéntining dölet bixeterlik ishliri meslihetchisi jék sulliwan 6-öktebir xitay tashqiy ishlar xizmiti komitéti ishxanisining mudiri yang jyéchi bilen söhbetleshken.

Melum bolushiche, bu uchrishish bu yil 9-séntebir küni amérika prézidénti jow baydén bilen xitay re'isi shi jinpingning téléfon söhbitidin kéyin, ikki döletning yuqiri derijilik emeldarlirining yene bir qétimliq muhim söhbiti hésablinidiken.

Amérikadiki "Puqralar küchi" teshkilatining bashliqi yang jyenli ependi bu munasiwet bilen ziyaritimizni qobul qilip, söhbette ikki terep küngül bölidighan mesililer heqqide pikir almashturulghanliqini bildürdi.

Yang jyenli ependining qarshiche, bu söhbet amérika-xitay ottursidiki munasiwetlerge melum derijide özgirish élip kélishi mumkin iken.

U baydin hökümiti dewride amérika-xitay munasiwiti qarshiliq, riqabet we hemkarliqtin ibaret 3 liniye boyiche dawamlishish mumkinlikini bildürdi. U mundaq dédi: "Baydin hökümitining tashqiy siyasitidin qarighanda, amérikaning xitay bilen bolghan munasiwitini 3 liniyege bölüsh mumkin. Bularning birsi qarshilishish, ikkinchisi riqabetlishish, üchinchisi öz-ara hemkarlishish munasiwiti. Bu yerdiki hemkarliq munasiwitide baydén hökümiti yer shari hawa kélimatining özgirish mesilisini eng muhim mesililerning biri dep qaraydu. Shunga bu mesilide u xitay bilen hemkarlishishni teshebbus qilidu. Elwette, bu xil hemkarliqta yene yadro qorallar mesilisi, shimaliy koriye mesilisi, nöwette yüz bériwatqan wirus yuqumi mesilisi qatarliqlarnimu tilgha élish mumkin."

Yang jyenli ependi xitay hökümitiningmu ikki dölet hemkarliqigha éhtiyaji barliqini bildürüp, mundaq dédi: "Elwette, xitay hökümitimu amérika bilen bolghan qarshilishish tüpeylidin özining xelq'arada dawamliq yétim qélishini xalimaydu. Shunga hazirqi weziyette ikki terepning chékinish arzusi ipadilen'gendek körüniwatidu. Mana bu néme üchün yéqinda baydén bilen shi jinping söhbet ötküzgendin kéyin, jék sulliwan bilen yang jyéchining mexpi söhbet ötküzgenlikining sewebi, dep qarisaq bolidu."

Yang jyenli ependining bildürüshiche, bu qétimqi söhbettin kéyin baydén bilen shi jinpingning bu yil axiriche körüshüshi yaki ékranliq uchrishishi, ikki dölet munasiwitining normallishish weziyitini yaritishi mumkin iken.

Mezkur söhbet heqqidiki xewerlerde, söhbetning mezmuni tilgha élinmighan bolsimu, emma jék sulliwan bilen yang jyéchi ottursidiki söhbet jeryanida yene Uyghurlar mesilisi, xongkong mesilisi we teywen boghuzidiki weziyet qatarliq témilarningmu tilgha élin'ghanliqi ilgiri sürülmekte.

Yang jyenli ependi bu heqtiki so'alimizgha jawap bérip, mana bu nuqtilar baydén hökümitining xitay bilen bolghan munasiwitide melum jehette öz-ara qarshilishish meydaniningmu mewjutluqini körsitip béridu, dédi.

Yang jyenli mundaq dédi: "Baydén hökümiti bu mesililerde amérikaning qimmet qarishida ching turidighanliqini ipadilewatidu. Bu xitaydiki kishilik hoquq mesilisi, shinjangdiki Uyghur mesilisi, xongkung mesilisi, teywen mesilisi we jenubiy déngiz mesilisi qatarliqlarda öz ipadisini tapidu. Baydén hökümiti 9 aydin buyanqi tashqiy siyasi'itide bu nuqtilarda özining qet'iy pozitsiyesini ipadilewatidu. Bu uning xitay bilen bolghan soda munasiwitinimu öz ichige alidu. Shunga men bu jehette amérikaning meydanida özgirish bolidu, dep qarimaymen."

Amérika-xitay munasiwitini yéqindin közitip kéliwatqan Uyghur bilim ademliridin türkiyediki istratégiye mutexessisi erkin ekrem ependimu bu heqte ziyaritimizni qobul qilip, öz qarashlirini biz bilen ortaqlashti.

Erkin ekrem ependining bildürüshiche, baydén hökümiti hakimiyet béshigha chiqqandin buyan, xitay bilen bolghan munasiwette xitayni istratégiyelik reqip dep belgiligen. Shunga ikki dölet ottursidiki munasiwette amérikaning meydani hem hemkarliq hem taqabil turush bolidiken.

Erkin ekrem ependining qarshiche, amérika-xitay yuqiri derijilikler söhbiti xelq'aragha baydin hökümitining xitay bilen bolghan munasiwitide ilgiriki danold tramp hökümitige oxshimighan halda melum derijide yumshash weziyiti yaritidighanliqidin bisharet béridiken.

Erkin ependi yene ikki dölet ottursidiki munasiwette ixtilap bolidighan mesililerning yene dawamliq mewjut bolidighaniqinimu tekitlep ötti.

Uning bildürüshiche, ikki terep munasiwitide xongkung mesilisi, Uyghur mesilisi, teywen mesilisi qatarliq mesililerdiki talash-tartishlar yenila dawam qilidiken. Amérika xitay bilen bolghan munasiwitide yoqiriqi mesililerde chékinmeydighanliqini ipadilimektiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet