Xitaygha qarshi turush sitratégiyesi amérika kéngesh palatasigha sunuldi

Muxbirimiz nur'iman
2021-04-13
Share
Xitaygha qarshi turush sitratégiyesi amérika kéngesh palatasigha sunuldi Amérika kéngesh palata ezasi, kéngesh palatasi tashqi munasiwetler komitétining re'isi bob ménéndéz we jumhuriyetchiler partiyesining ezasi jim rich yighin ariliqida paranglashmaqta. 2019-Yili 3-dékabir, washin'gton.
AP

Amérika kéngesh palata ezasi, kéngesh palatasi tashqiy munasiwetler komitétining re'isi bob ménéndéz we jumhuriyetchiler partiyesining ezasi jim rich qatarliqlar birlikte amérika kéngesh palatasida xitaygha taqabil turush üchün yene bir qanun layihesi tonushturghan.

2021-Yildiki "Istratégiyelik riqabet qanuni" dep atalghan 280 nechche betlik bu qanun layiheside kishilik hoquqni ilgiri sürüsh, bixeterlik yardimi bilen teminlesh we tetür teshwiqatqa qarshi küresh qilish arqiliq amérikaning xitayning dunyawi tesirini kéngeytish urunushigha taqabil turush iqtidarini yuqiri kötürüsh tedbirliri otturigha qoyulghan.

Mezkur qanun layihesde yene Uyghurlargha qaratqan zulumliri seweblik xitayni jazalash heqqidiki mezmunlar yer alghan bolup, "Shinjang Uyghur aptonom rayonidiki mejburiy emgekke munasiwetlik jaza yürgüzüsh, sistémiliq basqunchiliq, mejburlash xaraktérlik bala chüshürüsh, mejburiy tughmas qilish, yaki mejburiy hamilidarliqtin saqlinish opératsiyesi qilishqa qarita jaza yürgüzüsh" qatarliqlar körsitilgen.

Amérika xelq'ara diniy erkinlik komitétining komissari nuri türkel ependi bu heqte radiyomizning ziyaritini qobul qilip mundaq dédi: "Bu qanun layiheside asasliqi amérikaning riqabet küchini ashurush üchün amérikaning asasiy qurulushigha meblegh sélishqa a'it tedbirler otturigha qoyulghan. Bu qanun layihesini yillardin biri xitaygha qarita tüzgen qanunlarning yighindisi dep qarashqa bolidu."

Xitay tashqiy ishlar ministirliqining bayanatchisi jaw lijyen muxbirlarni kütüwélish yighinida mundaq dégen: "Junggo bu qanun layihesige qet'iy qarshi turidu we amérika kéngesh palata ezalirini junggo-amérikaning muqim tereqqiyatigha yardem bérishke chaqiridu."

Teywen diplomatiye ministirliqining bayanatchisi johanni ow amérika kéngesh palatasining teywenni qollighanliqigha rehmet éytqan hemde bu qanun chiqirish herikitining tereqqiyatigha yéqindin diqqet qilidighanliqini bildürgen.

Nuri türkel ependi amérikaning qimmet qarishi we kishilik hoquqqa tutqan pozitsiyesining xitay bilen tüptin perqilinidighanliqini tekitlidi.

Mezkur qanun layiheside yene xitayning tetür teshwiqatigha taqabil turush üchün erkin asiya radiyosining Uyghur, tibet, xitay we gu'angdung bölümlirining meblighini ashurush teklipi bérilgen.

Amérikaning sabiq tashqiy ishlar ministéri mayk pompéyo ötken yili 11-dikabir "Amérika awazi" radiyosining washin'gtondiki bash shitabida axbarat erkinliki we amérikaning qimmet qarishi heqqide söz qilghanda, erkin asiya radiyosi Uyghur bölümining xizmitige nahayiti yuqiri baha bergen idi.

Erkin asiya radiyosi Uyghur bölümining sabiq muxbiri, Uyghur herkiti teshkilatining re'isi rushen abbas xanim mundaq dédi: "Xitay Uyghurlargha yürgüzüwatqan irqiy qirghinchliqni yalghan teshwiqat arqilq yoshurushqa urunuwatqan mushundaq bir peytte, heqiqiy ehwalni dunyagha ashkarilaydighan erkin asiya radiyosidek axbarat wastilirigha ihtiyajimiz bar."

U yene mundaq dédi: "Erkin asiya radiyosi Uyghur bölümining xadimliri hayatidiki eng söyümlük kishilirni qurban bérish bedilige dunyagha heqiqetni ashkarilawatidu. Ulargha hörmitimni bildürimen."

Istratégiye we xelq'ara tetqiqat merkizining asiya ishliri mutexessisi boniy gileysér bu qanun layihesi heqqide mundaq dégen: "Dölet mejlisi xitayning amérikaning menpe'etige élip kelgen türlük xirislirigha intayin diqqet qiliwatidu hemde uninggha qarita ünümlük tedbirlerni qollinidu."

Nuri türkel ependi axirida bu qanun layihesining dölet mejliside ötüsh éhtimalliqining yuqiri ikenliki we resmiy qanun bolghandin kéyinki ijra qilinishi heqqide toxtaldi: "Amérika qanun döliti. Bu layihe qanun'gha aylan'ghandin kéyin jiddiy ijra qilinidu, bolupmu buninggha oxshash sitratégiye qanunlirining ijra qilinishi téximu tiz bolidu."

Melum bolushiche, mezkur qanun layihesi 21-aprél kéngesh palatasida awazgha qoyulidiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet