Америкадики яш уйғур әвладлар миллий йилтизиға бағланған туйғу вә һекайилирини рәсим қилип сизип чиқти

Мухбиримиз гүлчеһрә
2020-01-13
Елхәт
Пикир
Share
Принт

«Қәлбидики изтирап вә азаблиқ һекайилирини рәсим сизиш васитиси арқилиқ ипадә қилиш йүрәктин чиққан бир хил ипадиләш шәкли болғачқа, хитай һөкүмитиниң уйғурларға елип кәлгән чоңқур қәлб ярилириға нисбәтән, бу паалийәтниң америкада өсүп йетиливатқан яш бир әвлад уйғурларниңму роһийитини чирмап турған бесимлардин азад болушиға иҗабий тәсир көрситиши мумкин дәп ишинимән» дәйду мустәқил кишилик һоқуқ паалийәтчиси вә гүзәл сәнәтчи ерика бриг.

У, 11-январ күни америкадики уйғурлар әң көп олтурақлашқан фәйирфакс районидики уйғур ана тил мәктипи җайлашқан уйғур мәркизидә америка уйғур бирләшмисиниң ярдими вә орунлаштуруши билән америкада өсүп йетиливатқан 16 яштин юқири уйғур яшлириға тәсвири сәнәт арқилиқ қәлбидики һекайилирини тәсвирләш паалийити елип барди. Паалийәткә мәзкур район вә әтраптики җайлардин кәлгән уйғур яшлири вә бир қисим өсмүр балиларму қатнашти. Ерика бирг паалийәткә қатнашқан уйғур яшлириға рәсим сизиштин аддийғина сават вә өрнәкләр көрсәткәндин кейин өзлириниң һекайиси доскиға йезилған бәш соалниң қайсиға йеқин кәлгән болса, шу җүмлигә мәркәзләштүрүп тәсвиридики һекайисини сизма арқилиқ ипадә қилишини тапшурди.

Балиларниң қәлбидики һекайисини сизип чиқиши үчүн доскиға муну бәш соал җүмлиләр йезилған иди.

1. Уйғур болуш сиз үчүн немидин дерәк бериду?

2. Хитай һөкүмитиниң уйғурларни лагерларға қамиши шәхсән сизгә қандақ тәсир көрсәтти?

3. Шинҗаңдики аилиңиз билән мәҗбурий айриветилишниң әң еғир тәсири немә?

4. Шинҗаңдики аилиңиз үчүн әркинлик немидин ибарәт?

5. Кәлгүси һәққидики арзуйиңиз немә?

Паалийәткә иштирак қилған уйғур яшлар дәсләп қәләмни тутқанчә ойға петип, арқидинла бәзилири алдиға қоюлған ақ рәсим қәғизигә сизишқа башлиди, бәзилири һекайисигә бир парчә қәғәз купайә қилмайдиғандәк һес қилған болса керәк, қәғәзни өрүп-чөрүп қарап беқишти, бәзилири сизғанлирини тәкрар өчүрүп қайта башлайтти. Һәммә өзиниң қәлбидики һекайилирини қәғәз йүзидә ипадә қилиш билән алдираш пәйтидә, ерика ханим үстәлләрни алдиримай арилап, балиларни көзитип уларниң өзлирини ипадилишигә психикилиқ йетәкчилик қилди. Униң илһамландуруши вә туйғулириға мас рәң таллаш қатарлиқ рәсим сизиш техникисини чүшәндүрүши нәтиҗисидә, һәммә иштиракчилар худди уста рәссамлардәк талантини ипадә қилишқа башлиди.

Биз, балилар рәсим сизиватқан әснада паалийәткә ярдәмлишиватқан уйғур америка бирләшмисиниң муавин рәиси тумарис ханимни зиярәт қилдуқ. У бүгүнки паалийәтниң қандақ мәйданға кәлгәнликини қисқичә чүшәндүрди вә өзиниң балилардики вәтән вә миллитигә болған бағлиниш һәмдә һес-туйғу җәһәттә бир-бири билән болған бағлинишни көрүп мәмнун болғанлиқини билдүрди.

Әслидә гүзәл-сәнәтчи ериканиң уйғур яшлирини йиғип бундақ бир алаһидә паалийәтни өткүзүшни пиланлишиға униң «ню-йорк вақти» гезитидин, хитайниң лагериға елип кетилгән анисини қутқузуш үчүн һәрикәт қилип келиватқан фирқәт җәвдәтниң һекайисини көрүп тәсирлиниши сәвәб болған икән. Ахири у фирқәт вә америка уйғур бирләшмиси билән алақилишиш арқилиқ бу паалийәтни орунлаштурған икән.

Икки саәткә йеқин давамлашқан паалийәт ахирлишишқа йеқин, ериканиң үстилигә бу уйғур балилири тәрипидин сизип чиқилған рәңгарәң рәсимләр дөвиләнди, бу рәсимләрниң һәр бирини бир һекайә, һәр бирини йәнә бир парчә гүзәл-сәнәт әсәрлири дейишкә болатти.

Ерика ханим рәсимләргә синчилап айрим-айрим қарап чиқип, «булар хелила юқири сәвийәдә сизилған абстракит рәсимләр. Бу нәтиҗидин, уйғур балиларниң тәпәккуриниң интайин чоңқур болупла қалмай, бәлки бай ипадиләш күчигә игә талантлиқ балилар икәнликини көрүвелип тәс әмәс» деди.

Биз бир қанчә яштин өзлириниң рәсимлиридә немиләрни ипадә қилғанлиқини соридуқ.

Ерика ханимму зияритимизни қобул қилип бүгүнки паалийәтни орунлаштуруштики мәқсәт-муддиаси вә паалийәтниң әһмийити һәққидә тохталди.

У, бүгүнки паалийәттә қатнашқан балиларға нисбәтән темилар бәк мурәккәп болуп кәттимикин дәп ойлиған болсиму, әмма ахирида уйғур балилиридики тәсәввур вә ипадиләш күчидин һәйран қалғанлиқини, сизилған рәсимләрниң болса, өзи илгири охшап кетидиған зулумларниң тәсиригә учриған, роһинга вә сүрийәликләрниң пәрзәнтлири билән өткүзгән охшаш паалийәтләргә қариғанда техиму ярқин вә образлиқ һәмдә техника җәһәттиму хелила юқири сәвийәдә сизилған дәп ейтишқа болидиғанлиқини билдүрди.

Рәсимләрдә әң көп ишлитилгини көк вә қизил рәң, әң көп сизилғини шәрқий түркистан байриқи иди. Ерика уйғур яшлири сизған рәсимлик һекайиләрдә ипадиләнгән әң ярқин тәрәпләр һәққидә тохтилип йәнә мундақ деди: «рәсимләр уларниң роһийитидики қарму-қаршилиқларни, зиддийәтләрни ениқ әкс әттүрүп турмақта. Болупму, хитай коммунистлириға хас болған қизил рәңни балилар азабқа, зулумға символ қилип ишләткән болса, униңға селиштурма шәкилдә уйғурларниң байриқиниң рәңги болған көк рәңни, әркинлик, чүш, вә бәхтниң символи сүпитидә қолланған. Һәр бир рәсимдә ипадиләнгән һекайиләр хитайниң уйғурлар вәтинидә елип бериватқан зулуминиң америкида әркин өсүп йетиливатқан йеңи әвлад уйғурларғичә қанчилик чоңқур тәсир көрситиватқанлиқини ипадә қилиду. Шундақла бу йеңи бир әвлад уйғурларниң кимликини издәш, йәни етник вә мәдәнийәт йилтизини издәш роһи вә уйғурлуқини ипадә қилиш истики мени тәсирләндүрди».

Ерика ханим алдимизда, вашингтон әтрапида яшаватқан охшимиған яшлар гуруппилириғиму бу хил паалийәтни елип бармақчи болуватқан болуп, у йәнә түркийәдики муһаҗир уйғурларниң әвладлириғиму охшаш һекайилирини рәсим сизиш арқилиқ ипадиләш паалийитини уюштурмақчикән. У өзиниң буниң биләнла қалмай мәхсус чәтәлләрдики уйғур балилириниң тәсвири сәнәт һекайә көргәзмисини ечишни ахирида йәнә рәсимлик китаб ишләш пиланиму барлиқини билдүрди.

Ерика ханим йәнә уйғурларға бундақ шәкилдики паалийәтни өткүзүш арқилиқ өзиниң уйғурларға көңүл бөлүватқанлиқини ипадә қилғандин башқа, дуняниң уйғурлар бүгүнки күндә учраватқан мәдәнийәт қирғинчилиқи вә зулумниң муһаҗирәттики уйғурларғичә қанчилик чоңқур тәсир көрситиватқанлиқини тонуши һәмдә бу уйғурларниң балдуррақ бу трагедийәдин қутулушиға һәрикәт қилишиға түрткә болушини арзу қилидиғанлиқини билдүрди.

Паалийәткә қатнашқан уйғур яшлар вә балилар өзара рәсимлирини қолдин-қолға елип көрүшүп, өзлириниң ана вәтинигә, миллитигә бағланған қәлбидики һекайилирини, һес-туйғулирини мушундақ гүзәл сәнәтниң тили арқилиқму ипадиләп чиқиралиғанлиқидин һаяҗанланған болса уйғур балилири сизған рәсимләрни алдиға тизивалған ерика улардиму бәкрәк һаяҗанланғаниди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт