Amérika döletlik istixbarat mudiri: "Xitay 1-nomurluq dölet xewpsizliki tehditidur"

Muxbirimiz irade
2020-12-07
Share
Amérika döletlik istixbarat mudiri: Amérika döletlik istixbarat mudiri jon ratkléf(John Ratcliffe) kéngesh palatasi axbarat komitétining parlamént binasida échilghan namzat körsitish yighinidin ilgiri guwahliq bermekte. 2020-Yili 5-may, washin'gton.
REUTERS

Hörmetlik radiyo anglighuchilar, amérikada xitay kompartiyesige bolghan tonushning artishigha egiship, uning insaniyetke, jümlidin erkinlik, démokratiye we qanun arqiliq idare qilishtin ibaret asasiy prinsiplar asasida shekillen'gen dunya tertipige peyda qiliwatqan tehditi her pursette tilgha élinmaqta.

Amérika döletlik istixbarat mudiri jon ratkléf 4-dékabir küni amérikaning nopuzluq zhornalliridin "Wal-sirit zhornili" gézitide élan qilghan "Xitay 1-nomurluq dölet xewpsizliki tehditi" mawzuluq maqalisi ene shuning jümlisidindur. Jon ratkiléfi maqalisini "Béyjingning dunyani qayta shekillendürüsh we hökümranliq qilish urunushlirigha qarshi turush dewrimizning riqabiti" dégen kichik téma bilen bashlap töwendikilerni dégen:

"Men amérika döletlik istixbarat mudiri bolush süpitim bilen amérika prézidénttin qalsila, hökümettiki bashqa herqandaq bir kishige qarighanda eng köp istixbaratqa érishish hoquqigha igimen. Men istixbarat organlirini nazaret qilimen, méning ishxanam prézidéntqa dölitimiz duch kéliwatqan tehditler heqqide kündilik melumat teyyarlaydu. Eger méning bu özgiche mewqede turup, amérika xelqige béreleydighan bir melumatim bar bolsa, u halda u xitay xelq jumhuriyitining bügün amérikagha eng chong tehdit ikenliki, shundaqla dunya démokratiyesi we erkinliki üchünmu ikkinchi dunya urushidin buyanqi eng zor tehdit ikenlikidur."

U yene mundaq dégen: "Istixbarat éntayin éniq: yeni béyjing iqtisadiy, herbiy we pen-téxnika jehette amérika we yersharining bashqa jaylirigha hökümranliq qilmaqchi. Xitayning nurghun chong qurulush pilanliri we dangliq shirketliri xitay kompartiyisining yoshurun heriketlirining peqetla inayin az bir qismigha wekillik qilidu. Men uning iqtisadiy jasusluq usulini 'bulash, köpeytish we ornini élish' dep ataymen. Xitay amérika shirketlirining téxnikilirini oghrilidi, andin uni teqlid qilip köpeytti we andin amérika shirketlirining dunya baziridiki ornini tartiwaldi."

Jon ratkléfning maqaliside körsitishiche, 2018-yili xitayning "Sinovel" shérkitining "Amérika derijidin tashqiri ötküzgüch guruhi" ning soda mexpiyetlikini oghrilighanliqining ashkarilinip, xitay shirkitige jaza bérilgen bolsimu, amérika shérkiti tartqan ziyanni tolduruwélish mumkin bolmighan. Bu oghriliq netijiside amérika shirkitining paychéki qimmiti 1 milyard dollardin artuq chüshüp ketken we 700 xizmet orni qisqartilghan. Jon ratkléf weziyetni mundaq dep teswirligen: "Bügünki künde sinowél oghriliq bilen emes, xuddi eqil-paraset we japaliq ishlesh arqiliq qanunluq halda soda qiliwatqandek shamal turubinisini dunya miqyasida sétiwatidu."

Jon ratkléf maqalisining dawamida xitayning eqliy mülük hoquqini oghérilash weqelirige a'it yene bir munche misallarnimu körsetken we "Xitayning amérikadiki eqliy mülük oghriliqining amérikagha yiligha 500 milyard dollar ziyan salghanliqi" ni bildürgen.

Ikkinchi qedemde u xitayning amérikaning herbiy téxnikilirini oghrilash mesiliside toxtalghan. U bu heqte munularni dégen: "Xitay yene shi jinpingning tajawuzchiliq pilanini ishqa ashurup, uni dunyadiki aldinqi qatardiki herbiy küchke aylandurush üchün amérikaning eng sezgür mudapiye téxnikilirini oghrilidi. Amérika istixbaratining igilishidin qarighanda, ular hetta bi'ologiyelik iqtidargha ige eskerlerni yétishtürüp chiqirish üchün xitay xelq armiyesi ezalirigha qarita sinaq élip barmaqtiken. Démek, béyjing hakimiyet yürgüzüshte exlaqiy cheklimiler bilen hésabliship olturmaydu."

Jon ratkléf maqaliside yene xitayning yéngidin tereqqiy qilduruluwatqan yuqiri téxnikilardimu üstünlük talishiwatqanliqini, xitayning xu'awéy qatarliq zor shérketliriningmu pütünley yumshaq détallargha yochuq kirgüzüsh arqiliq jasusluq we xususiy uchurlarni oghrilash üchün mulazimet qilidighanliqini éytip, amérikaning ittipaqdash döletliri eger xitaygha tewe bundaq téxnikilarni ishletse, amérikaning bu döletler bilen hel qilghuch istixbaratlarni ortaqlishishigha zor derijide cheklime ep kélidighanliqini bildürgen.

U yene maqaliside xitay hökümitining amérikadiki shirketliri we u shirketlerde ishleydighan minglighan ishchilarni destek qilip turup, xitaygha qarita tenqidiy pozitsiyede boluwatqan amérika dölet mejlis ezalirini tesir astigha éliwatqanliqi we ularni bu pozitsiyesidin waz kéchishke qistap kelgenlikini misal bilen chüshendürgen. U xitayning amérika awam palata we kéngesh palata ezalirini nishan qilghan tesir körsitish heriketlirining emeliyette rosiyeningkidin alte hesse, iranningkidin 12 hesse köplikini bayan qilghan.

Ratkiléf yene xitaygha qaritilghan diqqetni ashurush üchün istixbaratqa ajritilghan 85 milyard dollarliq fédératsiye xamchotidin mexsus meblegh ajratqanliqini tekitligen.

Amérikadiki Uyghur ziyaliysi élshat hesen ependi amérika döletlik istixbaratining mudiri bolghan jon ratkléf dégen yuqiriqi sözlerning ehmiyitini bahalap: "Amérika mana emdi xitay kompartiyesi rehberlikidiki xitayni chin menisidin tonup yetti. Xitayning pütkül insaniyetke tehditlikini, birinchi nomurluq düshmenlikini tonup yetti. Amérika istixbaratining bundaq déyishi amérikadiki her ikki partiyedin bolghanlarning bundin kéyinki ortaq tonushining mushu yönülüshte bolidighanliqidin dérek béridu," dédi. U yene buning amérikaning gherbtiki shérik döletliri üchünmu bir jiddiy ségnal bolidighanliqini bildürdi.

Amérika döletlik istixbarat mudiri jon ratkléf maqalisining dawamidimu amérikadiki bu közqarash burulushni gewdilendürgen. U mundaq dégen: "Amérika istixbarat organliri ichide hazir tepekkur özgirishi we saghlam bolghan munazire aliqachan yüz bériwatidu. Soghuq munasiwetler urushi mezgilide meydan'gha kelgen talantliq istixbarat analizchilirigha nisbeten, sowét ittipaqi we rosiye izchil diqqet merkizi bolup keldi. Bu esirning béshida chong bolghanlargha nisbeten bolsa térorluqqa qarshi turush eng muhim orun'gha qoyuldi. Emma bügün biz aldimizdiki pakitlargha segeklik bilen qarishimiz kérek, chünki u shuni éniq körsitip bériduki, xitay amérikaning dölet bixeterlik xizmitining eng merkiziy noqtisi bolushi kérek."

Jon ratkléf bashqa döletlergimu xitab qilip mundaq dégen: "Bashqa döletlermu buning ularghimu bap kélidighanliqini chüshinishi kérek. Dunya bir-birige pütünley maslashmaydighan ikki idé'ologiye otturisida tallashqa duch kelmekte. Xitay rehberliri shexsning hoquqini kompartiyining iradisige boysundurushni közleydu. Ular hökümetni kontrol qilip, nazaret-teqib sistémisi bilen puqralarning shexsiy mexpiyetliki we erkinlikige buzghunchiliq qilidu."

Jon ratkléf maqalisi axirida yene töwendikidek muhim noqtini tekitligen: "Biz béyjingning dunyani qaytidin qarangghuluqqa sörep kirish tirishchanliqini özlikidin meghlub bolidu, zamaniwi dewrde yaxshiliq haman ghalib kélidu, dep oylimasliqimiz kérek. Chünki xitay özi bashchiliq qilmighan dunyawi tertipni tarixiy xataliq, dep qaraydu. Shunga uni özgertishke we erkinlikning dunyaning herqaysi jaylirigha tarqilishini tosushqa heriket qilidu. Béyjing amérika bilen ochuq-ashkara toqunushushqa teyyarliq qilmaqta. Shunga washin'gitonmu buninggha teyyarlinishi kérek. Herqaysi partiyeler perqlirini bir yaqqa qayrip qoyup hemkarlishishi, bu heqte ochuq-ashkare sözlishi we tedbir qollinishi kérek."

Élshat hesen ependining qarishiche, amérikaning xitayni bundaq chongqur tonup yétishide bu qétimliq tajisiman wirusi zor rol oynighan. U "Tajisiman wirusning xitay kompartiyesining uchurni qamal qiliwélishi netijiside dunyagha keng yéyilip zor balayi-apet kelـtürüp chiqirishi amérikani oyghatti. Ular xitay kompartiyesining exlaqtin yiraq we meqsitige yétish üchün waste tallimaydighanliqini tonup yetti," deydu.

Jon ratkléf amérika jama'itige xitaben yazghan we zor diqqet qozghighan bu maqalisini töwendiki jümliler bilen ayaqlashturghan: "Bu biz bir ewlad kishilerning riqabiti. Amérikaliqlar fashizmning balayi-apetlirini yéngip, tömür perdini chüshürgiche bolghan ariliqta izchil qed kötürdi. Biz bir ewlad kishiler xitayning dunyani qaytidin shekillendürüsh we amérikaning dunyadiki yétekchi derijidin tashqiri chong dölet bolushtek ornini tartiwélish herikitige qayturghan inkasimiz bilen tarix aldida bahalinimiz. Pakitlar éniq, u halda bizning inkasimizmu shundaq bolushi kérek."

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet