Бир оқуғучиниң америкадики университетта уйғурлар һәққидә паалийәт уюштуруш җәрянида һес қилғанлири

Мухбиримиз ирадә
2020-03-17
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Рочестир университети «җумһурийәтчи студентлар гурупписи» уюштурған уйғур мәсилиси тоғрилиқ доклат бериш йиғинидин көрүнүш. 2020-Йили 29-феврал, ню-йорк.
Рочестир университети «җумһурийәтчи студентлар гурупписи» уюштурған уйғур мәсилиси тоғрилиқ доклат бериш йиғинидин көрүнүш. 2020-Йили 29-феврал, ню-йорк.
Social Media

Американиң ню-йорк шәһиригә җайлашқан рочестир университетидики «җумһурийәтчи истудентлар гурупписи» көп қетим уйғурлар үчүн түрлүк йиғинларни, намайишларни уюштуруш арқилиқ университет миқясида вә шундақла университет әтрапидики җамаәт арисида уйғур мәсилисиниң тонулуши үчүн зор күч чиқирип кәлгән.

Улар техи йеқинда лагер шаһити меһригүл турсун вә шундақла уйғур кишилик һоқуқ қурулушиниң директори өмәр қанат әпәндиләрни тәклип қилип, доклат бериш йиғини уюштурған.

29-Феврал күни өткүзүлгән «кишәнләнгән уйғурлар: лагер шаһитиниң һекайиси» дәп нам берилгән бу йиғинға нисбәтән қизиқиш күчлүк болған. Һалбуки, бу йиғинни уюштуруш җәрянида бир қисим охшимиған пикирләрму оттуриға чиққан. Уйғурлар һәққидики паалийәтләрни тәшкилләштә изчил башламчилиқ роли ойнап кәлгән сиһун кимниң ейтишичә, у гәрчә илгирики паалийәтләрни уюштурушта «хитай оқуғучилар уюшмиси» ниң қаршилиқ көрситишигә учриған болсиму, бирақ уларниң наразилиқлири карға кәлмигәндин кейин улар бу мәсилиләргә арилашмайдиған болған. Әмма у бу нөвәт рочестир университетидики мусулман оқуғучилар уюшмиси вә әрәб оқуғучилар уюшмилириниң уйғурларниң вәзийитигә нисбәтән пәрқлиқ көз қарашлири барлиқини байқиған.

У бу һәқтә мундақ дәйду: «бу паалийәтни уюштурғанда нурғун оқуғучилар дәрһал биздин ‹мусулман оқуғучилар уюшмиси' билән алақиләштиңларму, дәп сорайду. Чүнки уйғурлар мусулман болғанлиқи үчүн уларниң есигә дәрһал бу уюшма келидикән. Бирақ әмәлийәттә болса бизниң йиғинимизға бир қисим мусулман оқуғучилар өз алдиға келип қатнашқан болсиму, әмма уюшма намидин биз көп қоллашқа еришәлмидуқ. Чүнки уларниң оқуғучи рәһбәрлириниң қаришичә, бу мәсилә гәрчә кишилик һоқуқ мәсилиси болсиму, бирақ буниң сиясий тәрипиму бар имиш. Һәтта бу мәсилини американиң хитай билән болған сода урушида көтүрүп чиққан бир оюни, дәп қариғучиларму нурғун икән. Бу паалийәтни уюштурушниң мәсилини һәл қилиш үчүн пайдиси йоқлуқини дегүчиләрму болди. Андин биз йәнә шу күни мәктәптики әрәб оқуғучиларниң йиғинға қатнишиш орниға мәктәптики башқа оюн-тамаша йиғилишлириға барғанлиқиниму көрдуқ.

Қисқиси, биз уйғур мәсилисидә америкада туруватқан оқуғучиларниңму әмәлийәттә бу мәсилини өз дөлитиниң мәйдани билән охшаш йосунда ойлайдиғанлиқини, уйғурларниң мәсилисидики пикриниң биз билән охшимайдиғанлиқини һес қилдуқ.

Сиһун кимниң бизгә ейтишичә, бу паалийәтни рочестир университетидин башқа рочестир технологийә институтидики түрк оқуғучилар йетәкчилик қилидиған «мусулман оқуғучилар бирлики» вә шундақла рочестир әтрапидики түрк җамаити қизғин қоллиған икән. Рочестирда яшайдиған түркләр өзлүкидин келип йиғинға қатнашқан.

Бундин сирт, уйғур мәсилисигә мәктәптики йәһудий оқуғучиларниң вә уларниң уюшмилириниң йүксәк дәриҗидә әһмийәт бериши сиһун кимниң күчлүк диққитини қозғиған.

У бизгә мундақ дәйду: «мәктәптики исраилийәлик оқуғучилар бу паалийитимизни күчлүк қоллиди. Улар биз бундақ бир вәқәни баштин кәчүргән кишиләр болуш сүпитимиз билән бу мәсилигә көңүл бөлүшимиз керәк. Гәрчә уйғурлар мусулман болсиму, бундақ зулум һәрқандақ бир кишигә йүз бәрмәслики керәк, деди. Шуңа мән раст гәпни қилсам, уйғурлар мусулман болғандин кейин бу мәсилигә мусулманлар бәкрәк көңүл бөләмдикин, дегән көз қаришимни өзгәрттим. Әслидә мәйли биз қандақ арқа көрүнүштин келишимиздин қәтийнәзәр бир инсан болуш сүпитимиз билән бу мәсилигә көңүл бөлүшимиз керәккән вә шу нуқтидин чиқиш қилип туруп уйғурлар учраватқан зулумни тонутушимиз керәккән, дәп ойлап қалдим.»

Сиһун ким сөзиниң ахирида өзлириниң уйғурлар көрүватқан зулум һәққидики юқирида тилға елинғандәк бир қисим хата көз қарашларни түзәш вә бу зулумниң һәқиқәтән йүз бериватқанлиқини тонутуш үчүн өзлиригә охшаш оқуғучилар гурупписиниң давамлиқ күч чиқиридиғанлиқини тәкитлиди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт