Uyghur mutexessisliri sistémiliq Uyghur ana tili dersliki tozüp chiqishni qarar qildi

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2022.01.10
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Uyghur mutexessisliri sistémiliq Uyghur ana tili dersliki tozüp chiqishni qarar qildi Merkizi istanbuldiki Uyghur akadémiyesining yighin zalida muhajirettiki Uyghur ana til ma'aripi toghrisida échilghan muzakire yighinidin körünüsh. 2022-Yili yanwar, türkiye.
RFA/Arslan

8-9-Yanwar künliri merkizi istanbuldiki Uyghur akadémiyesining yighin zalida, muhajirettiki Uyghur ana til ma'aripi toghrisida muzakire yighini échildi. Bu yighinni dunya Uyghur qurultiyi ma'arip komitéti bilen Uyghur akadémiyesi ana til komitéti birlikte uyushturghan bolup, yighin Uyghur tili tetqiqatchiliri, mutexessisliri we oqutquchiliri bolup 20 din artuq kishi qatnashti.

Ikki kün dawam qilghan bu yighinda Uyghur yash-ösmürler üchün ölchemlik ana til dersliki tüzüp chiqish toghrisida muzakire élip bérildi. Yighinda yene Uyghur diyarida Uyghur ma'aripchi we tetqiqatchilarning tüzgen ders kitablirini chet'el ma'aripigha maslashturush, xitayning kommunist idiyelirini kitablardin chiqirip tashlash, Uyghur milliy rohi we diniy étiqadini derslik kitablirigha kirgüzüsh heqqide teklip-pikirler otturigha qoyuldi.

Merkizi istanbuldiki Uyghur akadémiyesining yighin zalida muhajirettiki Uyghur ana til ma'aripi toghrisida échilghan muzakire yighinidin körünüsh. 2022-Yili yanwar, türkiye.

Uyghur akadémiyesi bash katipi abdulhemid qaraxanning bildürüshiche, ikki künlük dawamlashqan bu yighinining 1-künide asasliqi muhajirette ana til oqutushi we derslik kitablarni omumlashturush, ana til oqutquchilirining sanini köpeytish we ana til oqutquchilirini kespiyleshtürüsh üchün bilim ashurushning zörürlüki, yüzturane ma'arip we tor oqutushini qanat yaydurush, we munasiwetlik mutexessisler we ana til oqutquchilirining birlikte hemkarliship ölchemlik derslik kitabi tüzüsh heqqide muzakiriler élip bérilghan.

Yighinda, muhajirette ana til ma'aripini küchlendürüsh heqqide xizmet pilani tüzüldi we mutexessisler hem yash ziyaliylar arisida xizmet teqsimati békitilgen.

Yighinda yene “Derslik kitab tüzüsh layihesi guruppisi” quruldi. Bu guruppining xizmetliri üchün belgilik maliye ajritilishi kérekliki, buni Uyghur we chet'el teshkilatlirining yardimi arqiliq emelge ashurush lazimliqi qarari élindi. Uyghur mutexessisler, Uyghur tili oqutquchiliri we yash ziyaliylar arisida “Derslik kitab tüzüsh layihesi guruppisi” üchün xizmet teqsimati belgilendi.

Istanbul uniwérsitéti edebiyat fakultétining zamaniwi türkiy tilliri we edebiyatliri bölümining oqutquchisi dotsént doktur rahile qeshqerli xanim özining muhajirettiki Uyghur baliliri üchün derslik matériyali teyyarlash kéreklikini otturigha qoyush bilen birge bu wezipini orunlashni teshebbuskarliq bilen öz üstige alghanliqini bildürdi.

Rahile xanim chet'ellerdiki Uyghur balilirining Uyghur tilini öginish nisbiti toghrisida analizi yürgüzup, chet'ellerde Uyghur balilargha Uyghur tili ögitiliwatqanliqini, biraq buni önümlük boldi dep qarimaydighanliqini, Uyghur tilidin sawati chiqqan bolsimu wetendikidek edebiy tilini ishliteleydighan sewiyede ögendi déyishke bolmaydighanliqini, ularning mektepte oqughan dersliri we ishletken chet'el tilliri aldinqi orun'gha ötüp kétip Uyghur tilining passip ehwalda qéliwatqanliqini tekitlidi.

Doktur rahile xanim yene Uyghur tilini omumlashturush kéreklikini, töwen sewiyedin yuqiri sewiyegiche Uyghur tili dersliki tüzüp chiqish üchün Uyghur til tetqiqatchiliri we mutexessislerdin terkib tapqan bir guruppa teshkillen'genlikini bildürdi.

Yighin'gha qatnashqan dunya Uyghur qurultiyi wexpisi mes'ulliridin dotsént doktur dilshat barishchi ependi, bu yighinda Uyghur tilini omumlashturush we derslik tüzüp chiqish üchün pilan-layihe guruppisi, mutexessisler guruppisi, ana tili oqutquchiliri we til-edebiyat oqutquchiliri guruppisi qatarliq üch guruppa qurulghanliqini bildürdi.

Doktur dilshat barishchi ependi bu yighinda Uyghur tilini chet'ellerdiki Uyghur balilargha ögitish üchün 1-siniptin 12-sinipqa bolghan 12 sinipliq Uyghur tili dersliki tüzüp chiqishni pilanlighanliqini tekitlidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet