Uyghur ana tili ilmiy muhakime yighinida ana til oqutush tejribiliri tonushturuldi

Washin'gtondin muxbirimiz méhriban teyyarlidi
2024.06.13
Robert-Wilson Amérikaning wirjiniye ishtatining fayirfakis shehiridiki “Méhriban anilar ana til mektipi” de “Miras til yeni Uyghur ana tili oqutquchiliri ilmiy muhakime yighini” da doktor robért wilson “Miras til (ana til) oqutush métodi” heqqide mexsus doklat bériwatqan körünüsh. 2024-Yili 9-iyun, fayirfakis
Robert Wilson

9-8-Iyun künliri amérikaning wirjiniye ishtatining fayirfakis shehiridiki “Méhriban anilar ana til mektipi” de “Miras til yeni Uyghur ana tili oqutquchiliri ilmiy muhakime yighini” ötküzülgen.

Mezkur yighin ötküzülgen “Méhriban anilar ana til mektipi” ning mudiri süreyye ablimit xanim ziyaritimizni qobul qilip yighin heqqide melumat berdi.

 Uning bildürüshiche, bu yighin ana til teshebbuschisi abduweli ayup we amérikaning nyu-york shehiridiki julli'ard muzika mektipining oqutquchisi doktor robért wilson ependilerning iltimasi bilen amérika tinchliq instituti teminligen meblegh bilen orunlashturulghan. Yighinda bu ikkiylenning teyyarlishidiki “Gherb dunyasidiki Uyghur ana til mekteplirining ehwali” we “Ana til oqutush qollanmisi” tonushturulghan. Undin bashqa amérika, kanada we awstraliye qatarliq döletlerdin kelgen Uyghur ana til mektep oqutquchiliri özlirining oqutush tejribiliri heqqide doklat bergen. Yighinda oqutquchilar yene gherb dunyasidiki ana til oqutushida muhim teklip-pikirlerde bolghan.

Süreyye xanim yene mezkur mektepte ötküzülgen ikki künlük yighinning ehmiyiti heqqide toxtilip, kanada, awstraliye qatarliq döletlerdin kelgen we amérikada pa'aliyet qiliwatqan tejribilik oqutquchilarning oqutush tejribiliri tonushturulghan doklatlirining Uyghur ana til oqutushining ehwalini bilishte muhim rol oynighanliqini bildürdi.

Ana til teshebbuschisi abduweli ayup yighin'gha tordin qatniship sözlewatqan körünüsh. 2024-Yili 9-iyun, fayirfakis
Ana til teshebbuschisi abduweli ayup yighin'gha tordin qatniship sözlewatqan körünüsh. 2024-Yili 9-iyun, fayirfakis
Robert Wilson

Ana til teshebbuschisi abduweli ayup ependi, mezkur yighinning échilishidiki seweb we yighinda otturigha qoyulghan “Gherb dunyasidiki Uyghur ana til mekteplirini tekshürüsh doklati” , “Oqutquchilar ana til oqutush qollanmisi” we oqutquchilar yighinda otturigha qoyghan mesililerni bayan qilip ötti.

Yighinda doktor robért wilson ependi “Miras til (ana til) oqutush métodi” heqqide mexsus doklat bergen bolup, u, radiyomiz ziyaritini qobul qilip, özining ana til oqutush métodi heqqidiki teklip-pikirliri we qarashlirini bayan qilip ötti.

Robért ependi ana til oqutushida, oqutquchilarning mekteptiki oqutushni oqughuchilarning a'ilide ata-anisi we kündilik turmush pa'aliyetliride ögen'gen sözlükliri we turmush adetliri bilen birleshtürüshtek métodtin paydilinishning ehmiyitini tekitlep mundaq dédi:

 “Adette miras tilni yeni ana tilni ögen'güchiler intayin küchlük anglash we sözlesh iqtidarigha ige. Ana til, bu oqughuchilargha éhtiyajliq bolghan en'eniwi til. Shunga teleppuz iqtidari-kespiy jehettin men uni fonologiyelik ambar dep ataymen. Ana tilni sözleshte tilining toghriliqi intayin muhim. Oqughuchilarning dersxanigha élip kelgen medeniyet bilimlirimu intayin mol. Shunga bu, miras til yeni ana tilni ögen'güchilerni awaz sistémisi we medeniyet aditige anche pishshiq bolmighan tipik ikkinchi til ögen'güchilerdin perqlendüridu. Shunga men oqutquchilarni oqughuchilarning dersxanigha élip kelgen maharetliridin paydilinip, ularning til maharitini kéngeytishte paydilinishqa ilhamlandurimen. Oqughuchilarning ana tili heqqide yétildürgen özige xas gheyriy resmiy til mahariti we bir yürüsh sözlükliri bar. Ularning zor köp qismi a'ilidiki kündilik pa'aliyetlerge munasiwetlik. Oqutquchilar bu nuqtilarni asas qilishi kérek. Shunga eger bir oqughuchining tamaq étish yaki bashqa nersilerge munasiwetlik sözlükliri yétersiz bolsa, oqutquchi bu nuqtini dawamliq kéngeytip, oqughuchilarni til maharitini kéngeytishke yéteklise bolidu.”

Amérikaning wirjiniye ishtatining fayirfakis shehiridiki “Méhriban anilar ana til mektipi” ning bir qisim oqutquchiliri doktor robért wilson (arqa ret soldin ikkinchi kishi) bilen bille chüshken xatire süriti. 2024-Yili 9-iyun, fayirfakis
Amérikaning wirjiniye ishtatining fayirfakis shehiridiki “Méhriban anilar ana til mektipi” ning bir qisim oqutquchiliri doktor robért wilson (arqa ret soldin ikkinchi kishi) bilen bille chüshken xatire süriti. 2024-Yili 9-iyun, fayirfakis
Roshen Xemit

 “Méhriban anilar ana til mektipi” ning oqutquchisi roshen xemit xanim, yighinda bergen doklatida, Uyghur tilini girammatikiliq qa'ide-qanuniyetler boyiche oqutush tejribisini tonushturghan.

Roshen xanim bu heqte toxtilip, ana til mektepliride oqughuchilargha Uyghurche sözlesh we yézishni ögitishla emes belki Uyghur tili we yéziqini girammatikiliq qa'ide-qanunlar boyiche ögitishning kéyinki ewladlarning Uyghur tilini sistémiliq we mukemmel igilishide ünüm yaratqili bolidighanliqini bildürdi.

 Biz yene yighin'gha awstraliye, kanada qatarliq döletlerdin kélip qatnashqan oqutquchilarnimu ziyaret qilduq.

 Awstraliyening adélayd shehiridiki “Jenubiy awstraliye Uyghur ana tili” mektipidin yighin'gha qatnashqan, melikizat gheyret xanimning bildürüshiche, yighinda robért wilsonning “Miras til (ana til) oqutush tarixi we oqutush métodi” heqqide teyyarlan'ghan doklati we ana til mektep oqutquchilirining özlirining oqutush tejribisi heqqide bergen doklatliri oqutush emeliyitide muhim paydilinish qimmitige ige iken.

Melum bolushiche bu qétim yighin'gha yene tor arqiliq Uyghur tili oqutushini dawam qiliwatqan oqutquchilardin kanadadiki “Menggü tash terbiyelesh merkizi” , “Bilimxumar tor dersxanisi” ning oqutquchiliri, amérikaning los-anzhélés shehiridiki “Uyghur tili mektipi” ning oqutquchiliri we amérikadiki bir qisim uniwérsitétlardin kelgen tetqiqatchilarmu qatnashqan bolup, ularmu özlirining oqutush tejribilirini tonushturghan.

Yighigha kanadaning wankowér shehiridiki “Uyghur ana tili mektipi” din qatnashqan gülzine xanimmu ziyaritimizni qobul qilip, ikki kün dawam qilghan “Uyghur ana tili oqutquchilar ilmiy muhakime yighini” da gherb dunyasida Uyghur ana tili oqutushida, Uyghurlar topliship olturaqlashqan dölet we rayonlarda ana til mektepliride Uyghur tilini oqutush usulidin bashqa, téxi bu shara'it hazirlanmighan, Uyghurlar tarqaq olturaqlashqan dölet we rayonlarda, torda ders ötüshningmu barghanche omumliship, melum ünüm yaritilghanliqi heqqidimu doklat bérilgenlikini bildürdi.

Yuqiriqi awaz ulinishidin tepsilatini anglaysiler.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.