Анҗила меркил германийәдики кишилик һоқуқ органлири вә ахбарат саһәсиниң һуҗум нишаниға айлинип қалди

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2021-05-12
Share
Angela-Merkel-Charles-Michel-Ursula-von-der-Leyen.jpg Германийә баш министири ангела меркел(Angela Merkel) хитай рәиси ши җинпиң билән мәвһум учришиштин кейин, явропа кеңишиниң рәиси чарлиз мишел(Charles Michel) вә явропа комисиюниниң рәиси урсула вон дер лейен(Ursula von der Leyen) билән синлиқ ахбарат елан қилиш йиғинида. 2020-Йили 14-сентәбир, германийә.
AP

Германийә баш министири анҗила меркил бу йил 8-айда һакимийәт бешидики 16 йиллиқ вәзиписини ахирлаштуруп, йеңи бир һөкүмәтниң һоқуқ сәһнисигә чиқиши үчүн орун һазирлап бәрди. Мәркил һакимийитиниң өмри ахирлашқансери германийәдики кишилик һоқуқ органлири, парламент әзалири вә ахбарат саһәси униңға қарита һуҗумлирини күчәйтишкә башлиди. Бу һуҗумларниң түп негизида меркил вә меркил һөкүмитиниң уйғурлар учраватқан ирқий қирғинчилиққа сүкүт қилип турувелиши орун алғаниди.

6-Май "күндилик көзнәк" гезити елан қилған "явропа иттипақи кишилик һоқуқ үчүн зади қанчилик бәдәл төлийәләйду?" намлиқ мақалида анҗила меркилниң уйғурлар учраватқан зулумға вә хоңкоңдики хитай мустәбитликигә көз юмувалғанлиқи, хитай билән мәбләғ селиш келишимини имзалап хитайниң кишилик һоқуқ дәпсәндичиликигә шерик болғанлиқи униң зор хаталиқлириниң бири сүпитидә тилға елинғаниди.

9-Май "дуня гезити" да елан қилинған "анҗила меркилниң хитай хамхияли" намлиқ мақалида явропа иттипақи тәрипидин тоңлитиветилгән "явропа – хитай мәбләғ селиш келишими" тоғрисида йеқинда меркилниң бу келишимниң муһимлиқини қайтидин тилға алғанлиқи қаттиқ тәнқидләнгән. Мақалида "анҗила меркилниң хитай хамхияли" ға қарши һалда алдинқи һәптә тәрәққий қилған 7 дөләт йиғинида уйғурлар мәсилисиниң күнтәртипкә кәлгәнлики, хитайдин хәлқара әһдинамиләргә риайә қилиш қаттиқ тәләп қилинғанлиқи, "меркилниң тавузиниң қолтуқидин чүшкәнлики" илгири сүрүлгән.

10-Май "күндилик көзнәк" гезитидә елан қилинған "мән немишқа әмди хитайға бармаймән" намлиқ мақалида явропа иттипақи уйғурлар учраватқан зулумлар сәвәблик хитайға җаза елан қилғандин кейин хитайниңму қайтурма җаза йүргүзгәнлики, меркил вә меркил һөкүмитиниң хитайниң бу җазасиға сүкүттә турувелишиниң интайин "номуссизлиқ" болидиғанлиқи тилға елинған. Аптор тористен беннер мақалисидә, 2018-йили 10-декабир өзиниң бейҗиңда өткүзүлгән бир очуқ сөһбәт йиғиниға қатнашқанлиқини, йиғинға хитайниң қанун саһәсиниң көплигән юқири дәриҗилик әрбаблириму иштирак қилғанлиқини, бу йиғинниң "шинҗаңдики терроризмға қарши туруш" бөлүмидә өзиниң уйғурлар һәққидә қаидә чеграсидин һалқип ечилип – йейилип сөзлигәнликини, ақивәттә бу йиғинда пикир баян қилған канадалиқ дипломат вә тәтқиқатчи михаиил коврикниң тутқун қилинип һазирғичә хитайниң түрмисидә йетиватқанлиқини, өзиниң хитайға қайта бериш йолиниң кесилгәнликини тилға елип, меркил һөкүмитиниң бу қәдәр вәһший бир һакимийәткә достлуқ қолини сунушиниң хата болидиғанлиқи илгири сүрүлгән.

Һәммидинму диққәтни чекидиғини 10-май кәчтә "җәнубий германийә телевизийәси" ниң "бүгүнки оюн" программисида меркилни мәсхирә қилип ишләнгән бир филимниң елан қилиниши болди. Филимда меркил һөкүмитиниң "хитай билән имзалиған 212 милярд явролуқ иқтисадий келишим алдида уйғурларни қутқузушқа әрзимәйду" демәкчи болғанлиқи һәҗвий ибариләр билән баян қилинған. Филимда йәнә милйонлиған уйғурларниң җаза лагерлирида азаб чекиватқанлиқи, мәҗбурий әмгәккә селиниватқанлиқи, туғут чәкләшкә мәҗбурлиниватқанлиқи әмәлий син көрүнүшлири арқилиқ көрситилип, анҗила меркилниң инсанийәткә қарши бу җинайәтләргә көз юмивеливатқанлиқи һәмдә бу реаллиққа пәрвасиз һалда өткән йилниң ахири хитай билән мәбләғ селиш келишимигә имза қойғанлиқи тәнқидләнгән.

Җаза лагерлиридики тутқунларниң сүрәтлири, етизларда кевәз териватқан уйғурларниң намрат көрүнүшлири, сақчилар тәрипидин қәдәмдә бир тәкшүрүлүватқан шәһәр аһалисиниң һали әкс әттүрүлгән бу филимда йәнә, ши җинпиңниң меркилгә "башлиқ мән, сән әмәс" дегән сигнални бәргәнлики, меркилниң һазирға қәдәр хитай билән болған сөһбәтләрдә кишилик һоқуқ мәсилисини мәҗбурийәт нуқтисидин әмәс, бәлки шәкил нуқтисидинла тилға елип кәлгәнликии йорутуп берилгән. Филимда 13 милйон нопуслуқ уйғурларниң милләт сүпитидә "террористлар" тизимликигә елинип җазалиниватқанлиқи, уйғур миллий мәдәнийитиниң тамамән сүпүрүп ташланғанлиқи, уйғур болғанлиқниң гунаһ санилип лагерларға қамилишқа сәвәб болидиғанлиқи баян қилинған. Мушундақ еғир паҗиә алдида ғәрб сода ширкәтлириниң хитай билән болған һәмкарлиқларни йәнила давамлаштуруватқанлиқи әйибләнгән.

Германийәдики уйғур зиялийси пәрһат муһәммиди әпәнди германийә баш министири анҗила меркилниң барғансери күчлүк тәнқидләргә учришиға униң уйғурлар мәсилисигә тутқан позитсийәсиниң сәвәб болуватқанлиқини тәкитлиди. Уйғур диний затлиридин турғунҗан алавуден әпәндиму бу тоғрисида өзиниң қарашлирини оттуриға қоюп өтти.

Көзәткүчиләрниң қаришичә, 17-май германийә парламентида өткүзүлидиған "уйғур ирқий қирғинчилиқи" тоғрисида гуваһлиқ бериш йиғини анҗила меркил үчүн ахирқи синақ һесаблинидикән. Меркил 16 йил һакимийәт бешида туруш җәрянида хитайни 13 қетим зиярәт қилған. У йәнә бу йил 8-айда һоқуқидин айрилиштин илгири фирансийә президенти макрон билән хитайни ахирқи қетим зиярәт қилишни пиланлиған. Мубада у 17-майдики "уйғур ирқий қирғинчилиқи" қарариға тосқунлуқ қилмиса, хитайни ахирқи қетим зиярәт қилиши хамхиялға айлинип қалидикән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт