Uyghur hey'et parlamént ezaliridin awstraliyening “Uyghur qirghinchiliqi” ni étirap qilishini telep qildi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2022.09.08
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Uyghur hey'et parlamént ezaliridin awstraliyening “Uyghur qirghinchiliqi” ni étirap qilishini telep qildi Awstraliye Uyghur jem'iyiti we d u q wekilliridin terkib tapqan bir hey'et awstraliye libéral partiyesining lidiri simon jon birminxam (Simon John Birmingham) bilen körüshti. 2022-Yili séntebir, awstraliye.
RFA/Erkin Tarim

Awstraliye Uyghur jem'iyiti we dunya Uyghur qurultiyi rehberliridin bolup 6 kishidin terkib tapqan hey'et 9-ayning 5-küni awstraliye parlaméntida üch neper parlamént ezasi bilen uchriship teleplirini yetküzgen.

Awstraliye Uyghur jem'iyiti re'isi memet obul, mu'awin re'isi gülmire zunun, dunya Uyghur qurultiyi muhajirlar komitéti mu'awin re'isi mexmet jelepchi, d u q ning mu'awin teptishi jür'et abdukérim, awstraliye Uyghur jem'iyitining bashqurush hey'iti ezasi talghat abbas we sidnéydiki ammigha wakaliten rizwan'gül zunun qatarliqlardin terkib tapqan hey'et awstraliyening paytexti kanbérragha bérip, üch neper parlamént ezasi bilen körüshken. Awstraliye libéral partiyesining lidiri simon jon birminxam (Simon John Birmingham), yéshillar partiyesining tashqi ishlargha mes'ul lidiri jordon ste'ele-john (Jordon Ste’ele-John), parlamént ezasi jeymis patrson (James paterson) ependiler ularning teleplirini anglighandin kéyin bezi wedilerni bergen. Memet obul ependining éytishiche 31-awghustta birleshken döletler teshkilati kishilik hoquq aliy komissari ishxanisi teripidin élan qilin'ghan kishilik hoquq doklatining awstraliye parlamént ezalirigha tesiri zor bolghan.

Awstraliye Uyghur jem'iyiti we d u q wekilliridin terkib tapqan bir hey'et awstraliye yéshillar partiyesining tashqi ishlargha mes'ul lidiri jordon ste'ele-john (Jordon Ste’ele-John) bilen körüshti. 2022-Yili séntebir, awstraliye.
Awstraliye Uyghur jem'iyiti we d u q wekilliridin terkib tapqan bir hey'et awstraliye yéshillar partiyesining tashqi ishlargha mes'ul lidiri jordon ste'ele-john (Jordon Ste’ele-John) bilen körüshti. 2022-Yili séntebir, awstraliye.
RFA/Erkin Tarim

Bu uchrishish toghrisida ziyaritimizni qobul qilghan, mexmet ependi mundaq dédi: “Awstraliye Uyghur jem'iyiti 6 kishilik bir hey'et bilen Uyghur mesilisini tonushturush we teleplirimizni otturigha qoyush meqsiti bilen awstraliye parlaméntidiki üch sénator bilen körüshtuq. Bulardin biri libérallar partiyesining lidiri simon jon birminxam ependidur. Bu kishi burun awstraliyening ma'arip, soda we maliye ishliri ministiriliq wezipilirini ötigenidi. Biz körüshken yene bir kishi bolsa, yéshillar partiyesining tashqi ishlargha mes'ul lidiri jordon stéle-john ependidur. Biz körüshken yene bir parlamént ezasi bolsa jeyms patérson ependidur. Bu kishi xelq'ara xitay ishliri parlamént ezaliri birlikining ezasidur. Bu kishi Uyghur mesilisini bek yaxshi bilidu we qollaydu. Bu kishi awstraliye parlaméntida xitayning kishilik hoquq depsendichilikini otturigha qoyghan bolghachqa xitaygha kirishige ruxset qilinmighanidi. Bu parlamént ezalirining hemmisi öktichi partiyelerdin bolsimu roli nahayiti zor”.

Awstraliye Uyghur jem'iyiti we d u q wekilliridin terkib tapqan bir hey'et awstraliye parlamént ezasi jeymis patrson (James paterson) bilen körüshti. 2022-Yili séntebir, awstraliye.
Awstraliye Uyghur jem'iyiti we d u q wekilliridin terkib tapqan bir hey'et awstraliye parlamént ezasi jeymis patrson (James paterson) bilen körüshti. 2022-Yili séntebir, awstraliye.
RFA/Erkin Tarim

Mexmet ependi bu uchrishishta kishilik hoquq depsendichiliki toghrisida melumat bergenlikini bayan qilip mundaq dédi: “Biz körüshken üch parlamént ezasigha Uyghurlarning hazirqi éghir weziyiti toghrisida melumat berduq we ulargha bolghan teleplirimizni otturigha qoyduq. Bularning hemmisi Uyghur irqiy qirghinchiliqi bilen birleshken döletler teshkilati kishilik hoquq komissari ishxanisi élan qilghan doklattinmu xewerdar iken. Libéral partiyesining lidiri simon jon birminxam ependi doklat élan qilinishtin bir kün burun Uyghurlar heqqide muxbirlarni kütüwélish yighini chaqirghanidi. U, bayanatida xitayning jaza lagérigha qamighan kishilerni derhal qoyup bérishini, Uyghur rayonida insaniyetke qarshi jinayet sadir qiliwatqan xitay emeldarlarni sotqa tartishni telep qilghanidi. Menche bu axbarat bayanati nahayiti muhim”.

Mexmet ependi Uyghurlargha wakaliten awstraliye parlamént ezalirigha besh türlük telepni yetküzgenlikini bayan qildi. U, mundaq dédi: “Biz körüshken parlamént ezaliridin töwendikilerni telep qilduq. Birinchisi xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan qirghinchiliqini tonughan 9 döletke oxshash awstraliye dölitiningmu tonushi, ikkinchisi awstraliyeningmu mejburiy emgek toghrisida qanun chiqirip, wetende mejburiy emgek arqiliq ishlep chiqirilghan mehsulatlarning awstraliyege kirishini cheklishini, üchinchisi magnitiskiy qanun boyiche irqiy qirghinchiliq bilen munasiwiti bar xitay rehberlerning jazalishini we tötinchi bolup awstraliyening köchmenler siyasitide Uyghurlargha alahide san bérishi kéreklikini telep qilduq. Uyghur köchmenliri mesilisini bir hepte burun awstraliye köchmenler ishliri ministirighimu yetküzgeniduq. Yene biri awstralyediki xitaylarning Uyghurlargha séliwatqan türlük tehditlirini toxtitishini telep qilduq. Bu mesilige parlamént ezasi jeymis patérson ependi alahide qiziqti we qolidin kelgenni qilidighanliqini éytti. Bu uchrishishimiz omumen qilip éytqanda bek yaxshi ötti”.

Birleshken döletler teshkilati kishilik hoquq aliy komissari ishxanisi bir yildin buyan élan qilishni kéchiktürüp kelgen Uyghurlar heqqidiki doklatini élan qilghandin kéyin, awstraliyede tunji bolup, awstraliye Uyghur jem'iyiti bundaq bir telepni sun'ghan. Uyghur jem'iyitining re'isi memet obul ependi b d t chiqarghan Uyghurlar toghrisidiki doklatning parlamént ezalirigha zor tesir körsetkenlikini, Uyghurlar mesilisige alahide köngül bölgenlikini ilgiri sürdi.

Awstraliyediki bu pa'aliyetke qatnashqan Uyghurlarning éytishiche bundin kéyin bezi siyasiy partiyeler we parlamént ezalirining Uyghur qirghinchiliqi toghrisida qarar layihesi sunush éhtimali bar iken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.