Uyghurlar awstraliye parlamént ezalirigha 5 maddiliq telep xéti sundi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2022.09.23
Uyghurlar awstraliye parlamént ezalirigha 5 maddiliq telep xéti sundi Awstraliye Uyghur jem'iyiti, d u q ning awstraliyediki wekilliri we sidnéydiki Uyghurlar awstraliye parlaméntida xatire sürette. 2022-Yili 20-séntebir.
RFA/Erkin Tarim

Awstraliye Uyghur jem'iyiti, dunya Uyghur qurultiyining awstraliyediki wekilliri we sidnéydiki Uyghurlar 9-ayning 20-küni awstraliye parlaméntidiki 9 neper parlamént ezasi bilen yighin ötküzüp, Uyghurlarning nöwettiki éghir weziyiti toghrisida melumat bergen we telep xéti sun'ghan.

Bu yighin toghrisida ziyaritimizni qobul qilghan, awstraliye Uyghur jem'iyitining re'isi memet obul, dunya Uyghur qurultiyi muhajirlar komitétining mu'awin re'isi, Uyghur jem'iyitining bayanatchisi mehmet jelepchi bu heqte melumat berdi.

Mehmet jelepchi ependi yighin toghrisida melumat bérip mundaq dédi: “Yighinda aldi bilen awstraliyening ‛a b s‚ (ABC) téléwiziyeside tarqitilghan wetendiki zulum anglitilghan 8 minutluq höjjetlik filim körsitildi. Bu höjjetlik filimde xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan zulumining bezi döletler teripidin irqiy qirghinchiliq we insaniyetke qarshi jinayet dep békitilgenliki bayan qilin'ghan. Ikkinchisi, awstraliyediki bir Uyghur, yoldishi türkiyede bir yil turghanliqi üchün 25 yil qamaq jazasi bérilgenliki bayan qilin'ghan. Bu höjjetlik filim bizning Uyghurlarning hazirqi éghir weziyitige awstraliye parlamént ezalirini ishendürüshte zor rol oynidi, dep oylaymen.

Höjjetlik filimning ikkinchi qismida xitayning Uyghur diyaridiki türlük zulumlirigha ispat bolidighan shahitlarning guwahliqliri, tetqiqat netijiliri, “Shinjang saqchi höjjetliri” we musteqil sot qarari qatarliqlar anglitilghan. Buningdin sirt xitayning irqiy qirghinchiliqining 9 dölet teripidin tonulghanliqi, awstraliyediki Uyghur pa'aliyetchilerning xitayning tehditige uchrawatqanliqi, uruq-tughqanliri yurtigha barghanda lagérgha solan'ghanliqi bayan qilin'ghan. Höjjetlik filimning axirida 31-awghustta birleshken döletler teshkilati aliy kéngishi élan qilghan doklatta insaniyetke qarshi jinayet ötküzgen bolushi mumkinlikini otturigha qoyghanliqi, shunga b d t ning herqaysiy döletlerni bu qatarda awstraliye hökümitinimu irqiy qirghinchiliqni toxtitish we jaza lagérlirini taqash üchün heriketke ötküzüshke chaqirilghan.”

Mehmet jelepchi ependi Uyghurlargha wakaliten awstraliye parlamént ezalirigha telep xéti sun'ghanliqini bayan qildi. U mundaq dédi: “Telep xétide töwendikilerni telep qilduq. Birinchisi, irqiy qirghinchiliq bilen munasiwiti bar xitay emeldarlargha jaza yürgüzüsh؛ ikkinchisi, lagérlarni taqash we solan'ghan hemme ademlerni qoyup bérish, Uyghurlarning heq we hoquqqa ige erkin yashishigha ruxset qilishi üchün xitaygha bésim ishlitish؛ üchinchisi, xitayning chet eldiki Uyghurlargha bésim ishlitishini toxtitishi üchün xitaygha bésim ishlitish؛ tötinchisi pasportining mudditi toshup qalghan dunyaning her qaysi jayliridiki Uyghurlargha awstraliye köchmenler siyasiti boyiche alahide san bérish؛ beshinchisi, awstraliye parlaméntida mejburiy emgek toghrisida qanun maqullishi we ijra qilishini telep qilduq. Bulardin bashqa awstraliye fédéral parlaméntini birleshken döletler teshkilatini özi élan qilghan doklatni ijra qilishqa chaqirishini telep qilduq. Eng axirida b d t kishilik hoquq aliy kéngishining 51-nöwetlik omumiy yighinida Uyghurlar toghrisida bir qarar chiqirishi telep qilishini otturigha qoyduq.”

Mehmet jelepchi, Uyghurlarning nöwettiki éghir weziyitini we Uyghurlarning teleplirini anglighan 9 parlamént ezasining inkasi toghrisida melumat bérip mundaq dédi: “Parlamént ezalirining hemmisi bu mesililerge alahide qiziqqanliqini bayan qildi. Beziliri bu meslilerni bashqa parlamént ezaliri bilenmu ortaqlishidighanliqini bayan qildi. Xulasi qilip éytqanda, parlamént ezaliri bilen ötküzgen yighinimiz nahayiti yaxshi ötti.”

Awstraliye Uyghur jem'iyitining re'isi memet obul ependi 20-séntebir küni 9 parlamént ezasi bilen ötküzgen yighinning yaxshi ötkenlikini, buning Uyghur mesilisining awstraliye parlaméntida otturigha qoyulushigha türtke bolidighanliqini ilgiri sürdi.

Awstraliyediki bu pa'aliyetke qatnashqan Uyghurlarning éytishiche, bundin kéyin bezi siyasiy partiyeler we parlamént ezalirining Uyghur qirghinchiliqi toghrisida qarar layihesi sunush éhtimali bar iken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.