Байербокниң хитай сиясити германийә ахбарат васитилириниң муназирә темисиға айланди

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2022-01-03
Share
Байербокниң хитай сиясити германийә ахбарат васитилириниң муназирә темисиға айланди Германийә йешиллар партийисиниң бирләшмә рәһбири анналена байербок(Annalena Baerbock) ханим федератип шитатлардики әзалири вә партийәниң федератсийә шитатлиридики әзалири йиғилишида сөзлимәктә. 2021-Йили 25-ноябир, берлин.
AFP

Мәлум болғинидәк, германийәдә 2021-йили 9-айда өткүзүлгән сайламда ғәлибә қилиштин илгирила уйғурлар мәсилисигә йеқиндин көңүл бөлүп кәлгән йешиллар партийәсиниң рәиси анналена байербок, әгәр һакимийәтни қолиға алса германийәниң хитай сияситидә өзгириш елип баридиғанлиқини, әркинлик, демократийә вә ғәрб қиммәт қаришини ядро қилған бир ташқи сиясәт йүргүзидиғанлиқини җакарлиғаниди. Хитайниң берлиндики әлчиханиси шу чағда байербокниң сөзлиригә инкас қайтуруп, икки дөләт оттурисидики мунасивәтни бузмаслиқни тәләб қилған вә “бизгә там тосиғучилар әмәс, көврүк салғучилар лазим” дегән. Сайламда олаф шолиз ғәлибә қилип баш министир болғандин кейин, ши җинпиң уни тәбриклигән вә бир қетимлиқ телефон сөһбитидә меркелниң тутқан йолини давамлаштурушни үмид қилидиғанлиқини билдүрүп: “биз баш министир билән һәмкарлишишни халаймиз, байербок билән әмәс” дегән.

Ши җинпиңниң “биз баш министир билән һәмкарлишишни халаймиз, байербок билән әмәс” дегән бу бир җүмлә сөзи әйни чағда германийә мәтбуатлирида күчлүк бәс муназириләргә сәвәбчи болған вә хитай һакимийитиниң анналена байербокни һеч яхши көрмәйдиғанлиқини испатлап бәргәниди. Әмма, 11-айда бирләшмә һөкүмәт қурулуп байербок ташқи ишлар министирлиқини қолиға алған болсиму, һазирға қәдәр техи хитайға қарита унчә кәскин бир ипадиләр билдүрмигәниди.

29-Декабир ташқи ишлар министири анналена байербок ички ишлар министири нәнсий фесер билән бирла вақитта 2022-йиллиқ бейҗиң қишлиқ олимпик мусабиқисигә қатнашмайдиғанлиқини билдүрүштин илгири, явропа иттипақидин “тәминләш зәнҗири қануни” ни иҗра қилип, мәҗбурий әмгәк билән алақиси болған чәт´әл таварлириниң явропа базарлириға киришини чәкләшни тәләб қилған. Бу йәрдә көздә тутулған чәт´әл таварлири әлвәттә хитай мәһсулатлирини, мәҗбурий әмгәк болса уйғур қул әмгикини нишан қилғаниди. явропа иттипақиниң “тәминләш зәнҗири қануни” болса бу йил 3-айда оттуриға қоюлған, 9-айда явропа комиссийониниң рәиси урсула фон дер лайин тәрипидин қоллашқа еришкән вә парламентниң тәстиқидин өткәниди. Байербокниң хитайни қариға алған бу икки ениқ позитсийәси германийә ахбарат васитилиридә бүгүн муназириләрниң баш темиси болмақта.

Германийәдә нәшрдин чиқидиған “универсал мәлуматлар” гезити 29-декабир мақалә елан қилип, “байербокниң қарари пәқәтла символлуқ бир сиясәт, буниң уйғурлар мәсилисини негизидин һәл қилишқа анчә чоң ярдими болмайду. Хитай коммунист даирилири бундақ нидаларға пәқәт мүрисини қисип қоюш биләнла купайилиниши мумкин. Әмма бу йәнила демократик дөләтләрниң муһим қаршилиқ сигнали болуп һесаблиниду, шинҗаң, тибәт, хоңкоңдики бастуруш һәрикәтлиригә қарши чоқум ипадә билдүрүш керәк” дәп язғаниди.

“нүрнберг хәвәрлири” гезити болса: “байербокниң қарариниң уйғурлар вә хитайдики өктичи күчләрниң тәқдирини өзгәртишкә һечқандақ пайдиси тәгмәйду. Әгәр һәқиқәтәнму бир өзгиришни барлиққа кәлтүримән дәйдикән, буниң бирла йоли бар: у болсиму хитайдәк мустәбит дөләтләрниң бундақ чоң хәлқаралиқ мусабиқиләрни өткүзүшигә һәргиз пурсәт бәрмәслик” дегән.

“меркур” гезитиниң баш муһәррири георг 30-декабир “байербокниң олимпикни байқут қилиши, хитайниң котаулири болғандин вә меркелдәк хитайға найнақшип йүгүргинидин яхши” намлиқ бир обзор елан қилған. Бу йәрдики “котау” сөзи қәдимки хитайдики падишаһқа тәзим қилип турған бут һәйкәлләргә қаритилған болуп, муһәррир бу ибарә арқилиқ “анналена байербокму ашу бутлардәк зуван сүрмәй хитайға тәзим қилип туруши керәкмиди яки меркелдәк хитайниң алдида найнақшип йүрүши лазиммиди?” демәкчи болиду.

Обзорда мундақ җүмлиләргә орун берилиду: “анналена байербокниң хитайға берип олимпик мусабиқисигә қатнашқуси кәлмигән. Йешиллар партийәсиниң йеңи ташқи ишлар министириға қаритилған тәнқидләрдә, буниң әрзан бир символлуқ сиясәт болғанлиқи тәкитләнмәктә. Бирақ уларниңму башқа таллиши йоқ. Әгәр башқичә бир сигнал бәргән болса, нәқәдәр номуссизлиқ болатти-һә? хитайниң рәһбәрлик қатлими хоңкоңниң демократик һәрикитини зинданларға бәнд қиливәтти, тәйвәнгә уруш тәһдити салмақта, азсанлиқ милләтләрни қайта тәрбийәләш лагерлириға қамимақта, өзиниң сода шериклирини болса қийнимақта, бундақ әһвалда бизниң сиясәтчилиримиз котауларға айлинип бейҗиңға баш егип туруши, бу шум нийәтлик апәтләрниң қилмишлириға һәмтавақ болуп алқиш яғдуруши лазиммиди?”

Обзорда хитай зулумиға сүкүт қилишниң хитайни техиму вәһшийләштүридиғанлиқи илгири сүрүлүп йәнә шундақ җүмлиләргә орун берилгән: “мәңгүлүк дөләт рәһбири ши җинпиң үчүн ейтқанда, бу ғәрбниң характерсизликиниң бир испати болуп қалиду. Техиму ямини, ғәрбниң сүкүти бу дәриҗидин ташқири йеңи күчни дуняға өзиниң тәртиплирини орнитишқа урунушқа җасарәтләндүриду. Бундақ бир сүкүтниң тәсири, хитайниң тәйвәнгә қарита уруш қозғаш муддитини қисқартишқа түрткә болуш биләнла чәкләнмәйду. Бу өз нөвитидә йәнә қизил мандаринларниң( хитайларниң) явропалиқ сода шериклириниң адаләтсиз сода келишимлиригә қарши исянлирини техиму рәһимсизлик билән бастуруш һәрикәтлирини йәниму зор җасарәт билән йолға қоюшиниң ишик-дәрвазилирини дағдам ечип бериду.”

Обзорда йәнә шулар тилға елиниду: “узун йиллардин буян, нурғун дөләтләр әхмиқанә сиясәтлири билән хитайниң адәмгәрчиликини пулға сетивелишқа урунуп кәлди, һәммидинму бурун меркел германийәси шундақ қилди, у дуня сиясий сәһнисидики маһир чәвәндаз болуп содини йүксәлдүрүшни көзлиди. Хитайни йәршари характерлик мәдәнийәт вә иқтисадий өлчәмләргә бой сунушқа қайил қилиш үчүн явропа иттипақи һазир техиму очуқ вә ортақ бир сигнални хитайға йоллиши лазим. Бейҗиң олимпик мусабиқисини дипломатик байқут қилишму шуниң җүмлисидиндур”.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт