250 Kishilik hoquq teshkilati b d t bash katipi antoniyogha qarshi chaqiriq élan qildi

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2022-01-18
Share
250 Kishilik hoquq teshkilati b d t bash katipi antoniyogha qarshi chaqiriq élan qildi B d t bash katipi antoniyo gutirés(Antonio Guterres) yighinda sözlimekte. 2021-Yili 21-dékabir, liwan.
AP

Dunya Uyghur qurultiyini öz ichige alghan xelq'aradiki 250 kishilik hoquq teshkilati 14-yanwar birleshme chaqiriq élan qilip, b d t bash katipi antoniyo gutirésning xitayning 2022-yilliq béyjing qishliq olimpik musabiqisgha qatnishish teklipini qobul qilghanliqigha naraziliqini bildürgen.

D u q re'isi dolqun eysa ependining bildürishiche, b d t bash katipi antoniyo gutirésning xitayning 2022-yilliq béyjing qishliq olimpik musabiqisgha qatnishish teklipini qobul qilghanliqi “Tarixiy bir xataliq hemde xitayning Uyghurlar üstidin élip bériwatqan irqiy qirghichiliqlirigha köz yumush” bolup hésablinidiken.

250 Teshkilatning birleshme chaqiriqi mundaq ibariler bilen bashlan'ghan: “Tibetler, Uyghurlar, xongkongluqlar, xitaylar, jenubiy mongghuliyelikler, teywenlikler we bashqa kishilik hoquq teshkilatliridin terkib tapqan 250 din artuq ammiwi teshkilatlar birleshmisi b d t bash katipi antoniyo gutirésgha mektup yollap, uningdin qobul qilghan xitayning 2022-yilliq béyjing qishliq olimpik musabiqisgha qatnishish teklipini emeldin qaldurushni telep qildi.”

Chaqiriqta mundaq déyilgen: “B d t diki 50 din artuq musteqil kishilik hoquq mutexessisi xelq'ara jem'iyetni kolléktip halda keskin tedbirlerni qollinip, xitayni kishilik hoquqqa hörmet qilishqa we xelq'aradiki mejburiyetlirini ada qilishqa kapaletlik qilishqa chaqirmaqta, kishilik hoquq pa'aliyetchiliri xitaydiki barghanséri nacharlishiwatqan kishilik hoquq depsendichiliklirige diqqetni merkezleshtürüshni telep qilishmaqta.”

Chaqiriqta 250 kishilik hoquq teshkilatliri ichidin Uyghur, tibet, xongkong we teywen teshkilatlirining wekillirining sözlirigimu orun bérilgen bolup, d u q ning programma yétekchisi zumret'ay Uyghur mundaq dégen: “Uyghurlar we bashqa musulmanlar üstidin irqiy qirghinchiliq yürgüziliwatqan mushundaq bir peyitte, b d t bash katipining 2022-yilliq béyjing olimpik musabiqisigha qatnashmaqchi bolushi kishini chöchütipla qalmay, b d t ning yadroluq piripsiplirighimu tüptin xilaptur. Uning béyjing qishliq olimpik musabiqisida peyda bolushi xitayning mustebit hökümranliqi astidiki barliq kishilik hoquq qoghdighuchilirini qattiq ghezeplendürüpla qalmay, öz nöwitide yene b d t ning xelq'ara sehnidiki obrazighimu éghir ziyan élip kélidu.”

D u q ning programma yétekchisi zumret'ay Uyghur bügün bu munasiwet bilen ziyaritimizni qobul qilghanda, b d t bash katipi antoniyo gutirés xitayning 2022-yilliq béyjing olimpik musabiqisigha qatnishish teklipini “Uyghur irqiy qirghinchiliqi” dawam qiliwatqan bir chaghdila emes, belki antoniyo gutirésning qol astidiki aliy komissarlar Uyghurlar uchrawatqan éghir zulumlar toghruluq jiddiy doklat hazirlawatqan bir chaghda qobul qilghanliqini tilgha aldi.

Chaqiriqta bayan qilishiche, tibet herikiti teshkilatining wekilliridin péma doma “B d t bash katipi antoniyo gutirésning xitayning 2022-yilliq béyjing qishliq olimpik musabiqisgha qatnishish teklipini qobul qilishi pütünley bimenilik, belki bu xitay kommunistlirining tibetler, Uyghurlar we xongkongluqlar üstidin yürgüziwatqan éghir basturushlirigha qarshi éqimgha pütünley zit,” dégen.

Teywenlik siyasiy aktip ping shüenli bolsa “Xitayning b d t munberliridiki zorawanliq qilmishliri bash katipning béyjing olimpik musabiqisini tebriklesh pa'aliyitige qatnishishni ret qilishigha yéterlik asas bolalaydu. Xitayning b d t diki öch élish, eyiblesh, bayqutlargha izchil tosalghuluq qilish we kishilik hoquq kéngishide pikir bayan qilishlarni chekleshke urunush qilmishlirini belkim antoniyo gutirés teqdirlimesliki mümkin, emma shi jinping buni ashundaq chüshinidu,” dégen.

Xongkongluq siyasiy aktip fransés xuy mundaq dégen: “Antoniyo gutirésning xitayning 2022-yilliq béyjing qishliq olimpik musabiqisgha qatnishishni oylishiwatqanliqigha kishining heqiqetenmu ishen'güsi kelmeydu. Uning bu musabiqigha qatnishish qarari tamamen yirginishlik bolup, béyjinggha bolghan choqunishini ashkarilap béridu we xelq'ara jem'iyetning kishilik hoquq mesililirige pütünley biperwa qaraydighanliqini ispatlap béridu. Hemmidinmu yamani, biz buning xitay da'irilirining qilmishlirigha yardem bergenlik bolup qélishidin ensireymiz. U xitayning teklipini qobul qilishni derhal emeldin qaldurushi lazim.”

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet