B d t ning ichki qismidiki nishanigha muxalip qilmishliri we Uyghur mesilisi

Muxbirimiz eziz
2022.06.23
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
B d t ning ichki qismidiki nishanigha muxalip qilmishliri we Uyghur mesilisi BBC Agéntliqi tarqatqan “Pash qilghuchilar: b d t ning ichide” namliq höjjetlik filimda d u q re'isi dolqun eysa ependi guwahliq bermekte. 2022-Yili iyun.
BBC

21-Iyun küni BBC agéntliqi resmiy halda tarqatqan “Pash qilghuchilar: b d t ning ichide” namliq höjjetlik filim dunya miqyasida zor tesir qozghidi. Bolupmu 1945-yili qurulghandin tartip dunya miqyasida tinchliq berpa qilish, herqaysi jaylardiki adaletsizlik, zulum we tengsizlik qilmishlirini cheklesh hemde buninggha qarshi tedbir élish bilen tonulghan b d t gha oxshash bir dunyawi teshkilatning iqtisadiy jehettiki chiriklik, siyasiy jehettiki mewqesizlik we qanun jehettiki muxalipliq qilmishliri tepsiliy bayan qilin'ghan bu höjjetlik filimda b d t da ishlewatqan 37 ming xizmetchining hemmisila emeliyette kishiler oylighandek perishte süpet insanlar emesliki, b d t ning heriket méxanizminingmu bu xil chiriklikke qarshi birer emeliy tedbir élishqa ajiz kelgenliki, b d t ning özimu alliqachan özining qurulghan waqittiki omumiy nishanini yoqitip qoyuwatqanliqi dunyaning herqaysi jaylirida hazirmu hayat yashawatqan tirik shahitlarning bayanliri arqiliq janliq körsitip bérilidu. Höjjetlik filimda sabiq b d t xadimlirining beziliri b d t sistémisidiki parixorluq we chiriklishishni pash qilsa nechche on yil b d t da xizmet qilghan tirik shahitlar “B d t ning bash katipliri héchqachan kishilik hoquqni himaye qilishni ‍özlirining birinchi wezipisi, dep qarap baqmighan” deydu.

Bbch agéntliqi tarqatqan “Pash qilghuchilar: b d t ning ichide” namliq höjjetlik filimning béshida émma rélliy (Emma Reilly) xanim b d t ning xitay bilen qilghan normalsiz munasiwitini pash qilghan. 2022-Yili iyun.
Bbch agéntliqi tarqatqan “Pash qilghuchilar: b d t ning ichide” namliq höjjetlik filimning béshida émma rélliy (Emma Reilly) xanim b d t ning xitay bilen qilghan normalsiz munasiwitini pash qilghan. 2022-Yili iyun.
BBC

Filimning béshida alahide qilip tonushturulghan émma rélliy (Emma Reilly) xanim qanun penliridin unwan alghan bolup, b d t diki minglighan xizmetchilerning biri. Uning xizmitige mes'ul bolghan bölüm bashliqi eyni waqitta uni öz iradisige xilap ish qilishqa mejburlap, b d t diki kishilik hoquq yighinigha qatnishidighan Uyghur wekillerning isimlikini xitay wekillirige körsitishke mejburlighan. Émma éniq qilip bundaq qilishning özi ashu Uyghur pa'aliyetchilerge ziyankeshlik qilish bolidighanliqini éytip turuwalghanda uning bashliqi hoquqini suyi'istémal qilip xitay terepni bu isimlik bilen temin etken hemde uni ishtin boshitiwetken. Bu heqtiki tepsilatlar bolsa bu qétimliq höjjetlik filimda émmaning öz éghzidin bayan qilip bérilgen.

Émma xanimning bildürüshiche, b d t yighinigha qatnishidighan herqaysi dölet wekilliri adette öz dölitidin bashqa döletlerning ishlirigha arilashmaydighan bolsimu, xitay wekilliri herqachan xitaygha qarshi bolghan öktichi küchlerge munasiwetlik uchurlarni sorap turuwalidiken. Yene kélip bu xildiki ishlarni u köp qétim öz közi bilen körgen. 2020-Yili noyabirda xitay wekilliri b d t kishilik hoquq yighinigha qatnishidighan Uyghur wekillerning ismini körüp béqish telipini otturigha qoyghanda émma xanim ulargha chirayliq qilip “Bundaq qilish b d t ning qa'idisige toghra kelmeydu” dep ret qilghan. Emma uning bashliqi “Biz xitay hökümitining bizge bolghan ishenchini yerde qoysaq bolmaydu” dégenni bahane qilip bu isimlikni xitay wekillirige bir nusxa teqdim qilghan. Émma bu ehwalni b d t ning yuqiri derijilik xadimlirigha melum qilghanda u yoqilang bahaniler bilen ishtin qoghlan'ghan. Émma xanimning bildürüshiche, b d t bu xildiki ishlarni tekshürüsh uyaqta tursun, eksiche dawamliq halda Uyghurlargha da'ir uchurlarni xitay wekillirige yollap bermektiken. Buning bilen shu waqitning özidila birqisim Uyghur pa'aliyetchilerning uruq-tughqanliri xitayning jaza lagérlirigha qamalghaniken.

BBC Agéntliqi tarqatqan “Pash qilghuchilar: b d t ning ichide” namliq höjjetlik filimda d u q re'isi dolqun eysa ependi akisi yalqunning 17 yildin 20 yilghiche késilgenliki toghrisida xewer alghanliqini dédi. 2022-Yili iyun.
BBC Agéntliqi tarqatqan “Pash qilghuchilar: b d t ning ichide” namliq höjjetlik filimda d u q re'isi dolqun eysa ependi akisi yalqunning 17 yildin 20 yilghiche késilgenliki toghrisida xewer alghanliqini dédi. 2022-Yili iyun.
BBC

Höjjetlik filimda bayan qilinishiche, b d t ning herqaysi jaylardiki xizmetchiliri ötken nechche on yil mabeynide öz hoquqidin paydilinip öz kömichige chogh tartish we yanchuqini tomlash bilen köplep meshghul bolghan. Chong döletlerning iqtisadiy jehetti'in “Qolayliq” yaritip bérishi bilen shu döletlerdiki köpligen qanunsiz qilmishlargha hemdem bolghan. Téximu échinishliq yéri b d t ning bir qisim xizmetchiliri we tinchliqni saqlighuchi qisimliri öz dölitidiki siyasiy dawalghush tüpeylidin sersan-sergerdanliqqa mehkum bolup b d t din ümid kütüp yardem sorap kelgen sebiy qizlarni ayaq-asti qilip haywaniy nepsini qandurghan. Yene kélip bu xildiki qebihlik nechche on yil jeryanida köp qétim yüz bergen. .

Höjjetlik filimda guwahliq bergen shahitlarning yene biri dunya Uyghur qurultiyining re'isi dolqun eysa bolup, u ashu qétim ismi xitay hökümitige yollap bérilgen kishilerning biri idi. Bu qétimqi höjjetlik filimda dolqun eysa Uyghur tilida guwahliq bérip ‍uyghur jem'iyiti duch kéliwatqan achchiq ré'alliqni téximu janliq eks ettürüp berdi. Filimda uning bayanliridiki bezi jümliler kishilerning alahide diqqitini tartidu.

Mezkur höjjetlik filim qedimki yunan peylasopi eplaton (Plato) ning dunyawi meshhur so'alliridin bolghan “Qarawullargha kim qarawulluq qilidu?” dégen so'alini wasitilik halda yene bir qétim gewdilendürüp bergen bolghachqa nöwette herqaysi axbarat wasitiliri b d t terkibidiki taghdek döwilinip ketken selbiylikler heqqide köpligen obzor maqalilirini élan qilmaqta iken. Téximu muhimi, b d t ning xizmetchilirini ular turushluq dölettiki qanun sistémisi biwasite jazalashqa hoquqsiz bolghanliqi üchün ularning bu xildiki qanundin halqighan qilmishliri hélihem dawam qilmaqtiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet