Б д т омумий кеңишидә җов байден вә әрдоғанлар уйғурлар мәсилисини тилға алди

Мухбиримиз ирадә
2021-09-21
Share
Америка президенти җов байден б д т нутқида уйғур мәсилисини тилға алди Америка президенти җо байдин б д т ниң ню-йорктики баш штабида ечилған омумий йиғининиң 76-қетимлиқ йиғинида сөз қилмақта. 2021-Йили 21-сентәбир.
AP

Һөрмәтлик радио аңлиғучилар, бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң 76-нөвәтлик омумий кеңиши 21-сентәбир сәйшәнбә күни американиң ню-йорк шәһиридә башланди.

Кеңәштә биваситә яки тор арқилиқ қатнашқан һәрқайси дөләт рәһбәрлири нутуқ сөзләйдиған болуп, америка президенти җов байден бүгүн йәни йиғинниң биринчи күни нутуқ сөзлиди. У корона вируси, килимат мәсилиси, кишилик һоқуқ, тор бихәтәрлики, демократийәни қоғдаш қатарлиқ темиларға мәркәзләшкән нутқида уйғурлар мәсилисиниму тилға алди. Җов байден мундақ деди:

"мән хәлқара кишилик һоқуқ хитабнамисиниң башлиниш сөзини нәқил кәлтүрмәкчимән, униңда ‹инсанийәт аилисидики барлиқ әзаларниң баравәр вә ваз кечилмәс һоқуқлардин ортақ бәһримән болуши дунядики әркинлик, адаләт вә тинчлиқниң асаси' дәп көрситилгән. Етник вә диний аз санлиқ милләтләрни нишанлаш вә уларға зулум қилиш мәйли шинҗаң, мәйли шималий ефийопийә вә мәйли дуняниң һәр қандақ йеридә йүз беришидин қәтий нәзәр, биз буниңға қарши чақириқ елан қилиш вә әйибләшни изчил давамлаштуримиз."

Президент җов байден сөзидә инсанийәт дуч келиватқан йеңи тәһдитләр һәққидә тохталғанда йәнә мунуларни деди:

"йеңи техникиларниң тәрәққий қиливатқан бир мәзгилдә биз демократик шериклиримиз билән һәмкарлашқан асаста, биотехника, кивант компутерчилиқи, 5G, сүний идрак қатарлиқ йеңи илгириләшләрниң кишиләрни алға илгирилитиш, мәсилиләрни һәл қилиш вә тәрәққиятни илгири сүрүшкә ишлитилишигә һәргизму инсаний әркинликни, охшимиған пикирләрни бастуруш яки аз санлиқ милләтләргә зиянкәшлик қилиш үчүн ишлитилмәсликигә капаләтлик қилишқа тиришимиз".

Җов байден демократик қиммәт қараш вә қанун асасидики дуня тәртипни қоғдашниң һәммә кишиниң мәнпәәтигә уйғунлуқини ипадиләп йәнә төвәндикиләрни деди:

"кәлгүси инсаний иззәт-һөрмәтни һимайә қилғучиларға мәнсуп. Уни боғуп қойғанларға әмәс, бәлки өз хәлқиниң йошурун күчини җари қилдуридиғанларға мәнсуп. Кәлгүси өз хәлқини бастурғанларға әмәс, бәлки уларға әркин нәпәс елиш пурсити бәргәнләргә мәнсуп. Дунядики мустәбитләр демократийә дәвриниң ахирлашқанлиқини җакарлашқа урунуши мумкин, бирақ улар хаталашти. Гәрчә америкиниму өз ичигә алған һечқандақ демократийә мукәммәл болмисиму, биз кәмчиликлиримизни түгитиштәк әң алий ғайә үчүн давамлиқ күрәш қилимиз, чүнки инсанларниң йошурун күчини толуқ җари қилдуридиған әң яхши қорал йәнила демократийәдур".

Һөрмәтлик радиийо аңлиғучилар, бүгүн сәйшәнбә күнидики йиғин күн тәртипи бойичә америка президенти җов байдендин башқа йәнә, силовакийә, түркийә, қатар, корейә, коломбийә, иран, биразилийә, қатарлиқ дөләтләр рәһбәрлириму хитай президенти ши җинпиң қатарлиқлар сөз қилишқа орунлаштурулғаниди.

Булар ичидә силовакийә җумһурийити президенти зузана чапутова бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң 76-нөвәтлик омумий кеңишидә син арқилиқ қилған нутқидиму уйғур мәсилисини тилға алди.

Zuzana-Caputova-UN76-20210921.jpg

У мундақ деди: "биз өз демократийәмизни йәниму күчләндүрүп, өзлириниң пикир әркинлики, йиғилиш әркинлики қатарлиқ асасий һоқуқлириға һөрмәт қилиниши үчүн күрәш қиливатқанларға ярдәм беришимиз керәк. Бундақ һоқуқлар һөкүмәтләр халиса таллап беридиған нәрсә әмәс. . . . Мәйли беларусийәдә болсун, ишғалдики қиримда болсун, русийә, венезуела яки шинҗаңда болсун пуқралар һәммиси бу һоқуқлардин халиғанчә бәһримән болуши керәк".

Бүгүнки кеңәшниң биринчи күнидә уйғурлар мәсилисини тилға алған йәнә бир дөләт рәһбири болса түркийә президенти рәҗәп таййип әрдоған болди. Узундин буян уйғур мәсилисидә сүкүт қилип кәлгән рәҗәп таййип әрдоғанниң б д т омумий кеңишидә уйғурларни тилға елиши күчлүк диққәт қозғиди. Рәҗәп таййип әрдоған нутқида мундақ деди: "биз хитайниң земин пүтүнлүкигә һөрмәт қилинған асаста мусулман уйғур хәлқиниң асасий һоқуқлири йәниму яхши қоғдилиши керәк дәп қараймиз".

Erdoghan-UN76-20210921.jpg

Рәҗәп таййип әрдоған сөзидә йәнә килимат өзгириши, корона вируси, сүрийә уруши вә пәләстин қатарлиқ мәсилиләрдә тохталди.

76-Нөвәтлик кеңәшниң бүгүнки йиғинида йәнә хитай дөләт рәиси ши җинпиңму сөз қилған. У сөзидә давамлиқ илгири сүргинидәк хитайниң тәрәққиятиниң тинчлиқпәрвәр тәрәққиятлиқини тәкитлигән вә "хитай һәргизму башқа дөләтләргә таҗавуз қилмайду, башқа дөләтләрни бозәк қилип зомигәрлик қилмайду" дегән. Бирақ у уйғурларға йүргүзүватқан ирқий қирғинчилиқи һәққидә хәлқарадин кәлгән тәнқидләргә җаваб қайтурмиған. Ши җинпиң өз нутқида хитайниң йил ахириғичә дуняни икки милярд COVID-19 ваксиниси билән тәминләшни нишан қилғанлиқини тәкитлигән болсиму, бирақ дуня сәһийә тәшкилати вә башқа мустәқил көзәткүчиләрниң бу һәқтә хитайда тәкшүрүш әп беришиға йол қоймиғанлиқиға бир изаһат бәрмигән.

Һөрмәтлик радийо аңлиғучилар, 21-сентәбир күни башланған 76-нөвәтлик омумий кеңәш 25 – сентәбир күнигичә давам қилидиған болуп, кеңәшниң кейинки күнлиридә һәрқайси дөләт рәһбәрлири давамлиқ өзлириниң муһим нутуқлирини сөзләйду.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт