B d t kishilik hoquq aliy komissarigha Uyghurlar üchün yézilghan "Ümid xéti" ewetildi

Muxbirimiz nur'iman
2021-04-01
Share
B d t kishilik hoquq aliy komissarigha Uyghurlar üchün yézilghan Birleshken döletler teshkilati kishilik hoquq aliy komissari méshil bachlét xanimgha ewetilgen "Uyghurlar üchün ümid xéti" namliq kitabning muqawisi.
Avaaz xelq’araliq teshwiqat orginining ezasi Métali Jeyin xanim teminligen

"Awaz" (Avaaz) xelq'araliq teshwiqat orgini yéqinda birleshken döletler teshkilati kishilik hoquq aliy komissari méshil bachélét xanimgha "Uyghurlar üchün ümid xéti" namliq bir kitab ewetken. Mezkur kitab Uyghurlar üchün yézilghan dunyaning her qaysi jayliridin kelgen herxil tillarda yézilghan 100 parche "Ümid xéti" din tüzülgen iken.

Mezkur kitabqa kérgüzülgen xetlerni ewetkenlerning arisida 98 yashliq pa'aliyetchidin tartip adettiki taksi shopuri, inzhénér, doxtur, oqutquchi qatarliq her sahe we her millet kishiliri bar iken. "Uyghurlar üchün ümid xéti" dep nam bérilgen bu xetler biwaste bachélét xanimgha qaritip yézilghan bolup, bachélét xanimdin özining burchini ada qilip, hayati, erkinliki we medeniyitidin mehrum qéliniwatqan Uyghurlar üchün heqni sözlishi telep qélin'ghan.

B d t kishilik hoquq aliy komissari bachélit xanimgha xet yazghanlarning qatarida "Awaz" xelq'araliq teshwiqat orginining teshwiqat ishliri dériktori lu'is morago ependi, amérika xelq'ara diniy erkinlik komitétining komissari nuri türkel ependi qatarliqlarmu bar.

Lu'is morago ependi xétide mundaq dep yazghan: "Hörmetlik aliy komissar xanim, 'awaz' (Avaaz) nurghun tillarda 'awaz' menisini bildüridu. Siz mezkur kitabqa xéti kirgüzülgen 10 yashtin 98 yashqiche bolghan 100 neper er-ayal we balilarning awazini anglang. Ular dunyada küresh qilishtin qorqmaydighan batur kishiler bolghandila dunyaning yashighili bolidighan bir jaygha aylinidighanliqigha ishinidu. Ular sizni pütün hayatini kishilik hoquqni qoghdash we dunyani qanun bilen idare qilishqa béghishlighan, jasaretlik we yiraqni körer rehber dep qaraydu. Ular sizning Uyghur xelqi öz erkinliki we izzet-hörmitini eslige keltürüshte mohtaj boluwatqan rehber ikenlikingizge ishinidu."

Nuri türkel ependi mundaq dep yazghan: "Hörmetlik aliy komissar xanim, dunya 'hergiz qaytilanmaydu' dep wede qilghan, emma bügünki künlükte xitayda bu paji'e qaytiliniwatidu. Xtay milyonlighan Uyghurlarni jaza lagérlirigha tashlash arqiliq biz 20-esirde axirlashti dep qarighan teswirlgüsiz wehshiyliklerni qayta tekrarlawatidu. Ashu lagérlargha qamalghan milyonlighan kishilerning ismi, a'ilisi we arzusi bar. Eng muhimi ularmu insan süpitide erkin halette, izzet-hörmiti bilen yashash hoquqi bar."

Nuri türkel xétide yene mundaq dep yazghan: "Bachélét xanim, bu xetlerdin wezipingizni orundash üchün irade we ilham tépishingizni ümid qilimen. Bu sizge asan bolghanliqi üchün emes, belki sizning wezipingiz arqiliq milyonlighan kishilerning hayatini özgerteleydighanliqingiz üchündur. Chünki weziyet ilgirikige qarighanda téximu texirsiz. Bizning insanliqimiz mushu weziyetni özgertish-özgertelmeslikimizge baghliq."

"Awaz" (Avaaz) xelq'araliq teshwiqat orginining ezasi, kishlik hoquq adwokati métali jeyin xanim bu heqte radiyomizning ziyaritini qobul qilip mundaq dédi: "Bizning aktip halda Uyghurlarni qollap, ularning kishlik hoquqi, erkinliki we heqqaniyet üchün pa'aliyet élip bériwatqinimizgha bir yildin artuqraq boldi. Biz deslepte 'Uyghurlargha erkinlik' muraji'etnamisini bashlatqan. Dunyaning herqaysi jayliridin buninggha imza qoyghanlar milyon kishidin ishp ketti. Shunga biz mushu qollashtin paydilinp oxshimaydighan usulda shexsi karxanilar, hökümet emeldarliri, we xelq'araliq organlarning ishlargha qarar qilidighan muhim kishilirini Uyghurlarni qollashqa chaqiriq qilishni qarar qilduq."

U yene mundaq dédi: "Nurghun kishiler birleshken döletler teshkilatining Uyghurlar mesiliside heriketke ötüshini ümid qilghan bolsimu, ular téxiche sükütte turuwatatti. Shunga biz b d t gha bérip ularni eyibleshning ornigha, b d t da qararlarni chiqirishta hoquqi bolghan b d t kishilik hoquq aliy komissari bachélit xanimgha biwaste tesir körsitishni oylashtuq. Uning Uyghurlar üchün qarar chiqirishta yalghuz emeslikini, milyonlighan kishining uni qollaydighanliqini bildürduq. Bu arqiliq uni heriketke ötüshke, b d t rehberlirining sükütni buzushqa chaqiriq qilduq."

Métali jeyin xanimning éytishiche, bu kitabni chiqirishta dunya Uyghur qurultiyi we Uyghur kishlik hoquq qurulushi yéqindin hemkarlashqan bolup, kitabning échidiki Uyghur medeniyitini tonushturidighan resimlerni eng ishenchlik menbedin alghan iken.

Xelq'ara kishilik hoquqni közitish teshkilatining asiya ishliri diréktori sofiy richardson xanim mezkur kitabqa nahayiti yuqiri baha berdi. U mezkur kitabning tesirining bezi kishilik hoquq pa'aliyetliridinmu bekrek ünümlük bolidighanliqini éytti. U yene mundaq dédi: "'awaz' tüzüp tarqatqan bu kitap Uyghurlar duch kéliwatqan qorqunchluq weziyetni nahayiti éniq yorutup bergen. Kitabta heqiqiy kishilerning a'ilisi, medeniyiti, tarixi, tili, dinining yoqilishqa qarap yüzliniwatqanliqini nahayiti janliq süretligen. Hemde b d t ali komissarigha bu kishilerni qutquzush üchün derhal herikitke ötmise bolmaydighanliqi heqqide uchur bergen. Chünki weziyet heqiqeten jiddiy we buninggha qarita heriketke ötüsh mushu organlarning qilishqa tégishlik wezipisi."

Métali jeyin xanimning bildürüshiche, mezkur kitab b d t kishilik hoquq aliy komissari bachélit xanimgha we b d t ning niyu-yorktiki xadimlirigha ewetilgen. Métali jeyin xanim "Awaz" (Avaaz) xelq'araliq teshwiqat orginining buningdin kéyinki pilanliri heqqide toxtlip mundaq dédi: "Féysbuk Uyghurlargha munasiwetlik saxta uchurlarni tarqitiwatidu, we xitayni teshwiq qilidighan uchurlar arqiliq xitaydin payda éliwatidu. Biz mushuninggha qarshi bir pa'aliyet qilish üchün izdiniwatimiz. Yene bir téma bolsa 2022 yilidiki béyjing olimpik musabiqisini bayqut qilish heqqide bolup, dunyaning herqaysi jayliridiki ezalirimiz bilen qaysi nuqtidin chiqip qilsaq, téximu ünümlük bolidighanlqini sözlishiwatimiz."

Métali jeyin xanim söhbitimizning axirida özinng Uyghur muzikilirini nahayiti yaxshi körüp qalghanliqini éytip mundaq dédi: "Men bu pa'aliyet jeryanida Uyghurlar bilen, Uyghurlarning medeniyti, sen'iti, yémek-ichmiki bilen tonushup chiqtim. Némidigen mol, güzel medeniyet! muzikigha munasiwetlik hemme nersisi shunchilik chirayliq iken. Men shuni démekchimenki, mushundaq medeniyetlik kishilerni, mushundaq güzel bir medeniyetni qoghdap qilish üchün qolimizdin kélidighan barliq amallarni qilimiz. Chünki bu medeniyet bu dunya üchünmu nahayiti muhim."

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet