Istanbulda béyjing qishliq olimpik musabiqisining ötküzülüshige qarshi namayish élip bérildi

Ixtiyariy muxbirimiz arslan
2022.02.04
Istanbulda béyjing qishliq olimpik musabiqisining ötküzülüshige qarshi namayish élip bérildi Istanbuldiki Uyghurlar olimpik tenherikitining xitayda ötküzülidighanliqigha qarshi namayishtin körünüshler. 2022-Yili 4-féwral, türkiye.
RFA/Arslan

4-Féwral jüme küni istanbuldiki xelq'ara sherqiy türkistan teshkilatlar birlikining uyushturushi bilen ghulja qetli'ami yüz bergenlikining 25-yili xatire künide béyjingda bashlan'ghan qishliq olimpik tenheriket musabiqisini bayqut qilishqa chaqiriq qilip, istanbuldiki xitay konsulxanisi aldida namayish élip bérildi we axbarat élan qilish yighini ötküzüldi.

Axbarat élan qilish yighinigha sherqiy türkistan ammiwi'iy teshkilatlirining mes'ulliri we ezaliri, istanbulda yashawatqan Uyghurlardin-er-ayal bolup minggha yéqin kishi qatnashti.

Xitayning istanbuldiki konsulxanisi jaylashqan rayonning yénidiki déngiz boyigha jem bolghan Uyghurlar, xitaygha qarshi her xil sho'arlar towlidi. Namayishchilar qollirida ay yultuzluq kök bayraqlarni kötürgen halda “Uyghur qirghinchiliqi toxtitilsun!”, “Béyjing olimpik musabiqisi bayqut qilinsun!”, “Ishghalchi xitay sherqiy türkistandin chiqip ket!”, “Jaza lagérliri taqalsun”, “Lagérlardiki Uyghurlar erkin qoyup bérilsun”, dégendek sho'arlar towlidi.

Istanbuldiki Uyghurlar olimpik tenherikitining xitayda ötküzülidighanliqigha qarshi namayishtin körünüshler. 2022-Yili 4-féwral, türkiye.

Türkiye saqchiliri xitay konsulxanisigha baridighan kochini tosup bixeterlik tedbirliri alghan bolup, namayishchilar arisidin bir guruppa yashlar saqchilarning tosuqlirini bösüp ötüshke urun'ghan bolup, talash-tartish we ittirishlar yüz berdi hem saqchilar namayishchilarni tosuqtin ötküzmidi, kéyin namayishchilar namayishni déngiz boyidiki chong yol üstide dawam qildi.

Namayishchilargha wakaliten xelq'ara sherqiy türkistan teshkilatlar birliki shundaqla sherqiy türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyitining re'isi hidayetulla oghuzxan bayanatni élan qildi.

Hidayetulla oghuzxan sözide, xitayning sherqiy türkistan xelqige qarita yürgüzüwatqan assimilyatsiye we qirghinchiliqqa xatime bérilishi üchün b d t, islam hemkarliq teshkilati, türkiye we bashqa islam döletlirini qarshiliq körsitishke we qirghinchiliqni toxtitishqa shundaqla sherqiy türkistanda yoqilip kétish xewpige duch kéliwatqan xelqni qutuldurush üchün pütün dunya jama'itini heriketke ötüshke chaqiriq qildi.

Hidayetulla oghuzxan sözide yene olimpik tenheriket musabiqisining xitayda échilghanliqini eyiblep mundaq dédi: “Biz bu yerdin, pütkül insanlargha tinchliq, hemkarliq we adalet dégendek olimpik tenheriket musabiqisining asasiy prinsiplirigha xilapliq qilip, irqiy qirghinchiliq yürgüzüwatqan xitayning sahibxaniliq qilishigha qarshiliq bildürimiz”.

U yene mundaq dédi: “Ghulja qetli'amining 25 ‏-yilliq xatire künide yeni bügün 4 ‏-féwral béyjingda échilghan, 2022-yilliq qishliq olimpik tenheriket musabiqisini bayqut qilishqa, téléwiziye qanalliridin körmeslikke, tenterbiyechilerni we qatnashquchilarni, asasiy prinsiplirigha xilap halda ötküzülüwatqan bu qanliq hiyle-neyrenglerge ortaq bolmasliqqa, qirghinchiliqqa qarshi inkas bildürüshke, mezlum xelqning peryadlirigha qulaq sélishqa, adaletni yaqilashqa chaqirimiz “.

Namayish jeryanida söz qilghan dunya Uyghur qurultiyi wexpisi re'isi abduréshit abdulhemit, olimpik musabiqisining xitayda ötküzülüshini qet'iy qobul qilmaydighanliqini ipadilep mundaq dédi: “Biz 2022-yilidiki qishliq olimpik tenheriket musabiqisining irqiy qirghinchiliqning merkizi bolghan béyjingda ötküzülüshini qet'iy qobul qilmaymiz”.

Abduréshit abdulhemit yene mundaq dédi: “Xitayning insaniyetke qarshi yürgüzüwatqan jinayetlirini yéqindin buyan gherb ellirining parlaméntliri we hökümetliri arqa-arqidin irqiy qirghinchiliq dep qobul qildi we xitayni eyiblep émbargo yürgüzdi, béyjing 2022-yilliq qishliq olimpik tenheriket musabiqisini diplomatik bayqut qildi. Epsuslinarliqi shuki, qan-qérindashlirimiz we dindashlirimiz bu mesilige süküt qiliwatidu hetta xitayning teripini tutushni tallidi. Her waqit mezlumning yénida turup zalimning qarshisida turghan türk qandashlirimizni, adalet, söygü, hörmet, shepqet we güzel exlaqni ölchem qilghan islam ümmitini, heqqaniyet, kishilik hoquq, erkinlikni qedirligen, qimmet qarash dep qobul qilghan pütün insanlarni sherqiy türkistandiki irqiy qirghinchiliqni toxtitish üchün heriketke ötüshke chaqiriq qilimiz”.

Namayish jeryanida söz qilghan ghulja meshripi wexpisining idare hey'et ezasi qasimjan damollam, ghulja qetli'ami we qetli'amda shéhit bolghan qehrimanlarning ish-izliri toghrisida qisqiche toxtaldi.

Qasimjan damollam sözide, xitayning sherqiy türkistanni ishghal qiliwalghan 1949-yilidin bashlap xelqni dini we milliy örüp adetliridin yiraqlashturup, exlaqiy buzghunchiliq élip barghanliqini, buni körgen bir türküm yashlarning 1991-yili gholjida “Meshrep” isim bilen teshkillinip, xelqni dini étiqadqa yüzlendürüsh, milliy örp-adetlerni qoghdash, exlaqini tüzitish üchün pa'aliyet élip barghanliqini bildürdi.

Qasimjan damollam u yashlarning 1997-yilighiche heriket qilghandin kéyin shu yili 2-ayning 5-küni, Uyghurlarning dini étiqad we milliy erkinlik bilen yashashni xalaydighanliqini hem “Sherqiy türkistan xelqige wakaliten xitay zulumigha qarshi meydanini pütkül dunyagha jakarlash üchün namayish élip barghanliqi” ni bildürdi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.