“бәхтлик уйғурлар” ниң бәхтсизликигә даир дәлил-испатлар

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2022-01-06
Share
“бәхтлик уйғурлар” ниң бәхтсизликигә даир дәлил-испатлар Қәшқәр кона шәһәрдики хитай сақчилири. 2021-Йили 3-май.
REUTERS

Хитайниң хәлқ ишлири министирлиқи уйғур районида 1 милйон 549 миң адәмниң төвән капаләтлик ярдәм пулиға тайинип һаят көчүрүватқанлиқини испатлиди.

4-январ хитай хәлқ ишлири министирлиқиниң тор бетидә “2021-йилиға нәзәр. Шинҗаңда хәлқ үчүн ишләш, хәлқни сөйүшниң әмәлий мувәппәқийәтлири, тәңритағниң җәнуб вә шималидики бәхтниң арқа көрүнүши” намлиқ бир материял елан қилинди. Материялда уйғур аптоном районлуқ хәлқ ишлири назарити тәйярлиғаниди. Уйғур райониниң 2021-йиллиқ һаятлиқ картинисини йорутуп беришкә беғишланған бу һөкүмәт материялида диққәтни чекидиған бәзи санлиқ мәлуматлар оттуриға қоюлуп, райондики хәлқниң нәқәдәр еғир күнләрни баштин көчүрүватқанлиқини испатлап бәргән.

Зади қанчә милйон уйғурниң җаза лагерлириға қамалғанлиқи, йәнә қанчилик уйғурниң түрмиләргә яки тутуп туруш мәркәзлиригә соланғанлиқи техичә ениқ болмиған, дуня җамаити тәрипидин “үсти очуқ түрмә” дәп атиливатқан уйғур райониниң хәлқ ишлири назарити мәзкур материялни өзлириниң алдинқи бир йилда райондики хәлқниң турмуш параванлиқи үчүн қошқан һәссилирини намаян қилиш үчүн һазирлиған. Бирақ униңда тилға елинған бәзи нуқтилар кишини һәқиқәтәнму ойға салиду.

Материялда баян қилинишичә, 2021-йили уйғур райони үчүн түрлүк қутқузуш ишлириға мунасивәтлик топланған төвән капаләтлик ярдәм мәблиғи 9 милярд 458 милйон йүән болған. Буниң 9 милярд 158 миң йүәнини мәркизи һөкүмәт бәргән. Уйғур аптоном районидики төвән капаләтлик ярдәм нишаниға айлинип қалған инсанларниң сани болса 1 милйон 549 миң кишигә йәткән. Буниң ичидә, шәһәрләрдин төвән капаләтлик ярдәм пулиға еришкәнләрниң сани 222 миң киши, йезилардин төвән капаләтлик ярдәм пулиға еришкәнләрниң сани 1 милйон 327 миң киши болған. Һөкүмәт шәһәрдики намратларни айда 560 йүән ярдәм пули билән, йезидики намратларни айда 383 йүән билән тәминлигән.

Материялда тилға елинишичә, уйғур районида “3 хил нопус” дәп аталғанларниң сани 770 миң кишигә йетидикән. Буларниң 340 миң нәпири, йәни дәл йерими ярдәм пулиға еришәлигән. Бу йәрдики “3 хил нопус” дегәнлик “турақсиз нопус, чәт-яқа районлардики нопус вә туюқсиз еғир вәзийәттә қалған нопус” тин ибарәт қутқузушқа җиддий моһтаҗ болған аһалиләрни көрситидикән. Булардин сирт, уйғур районида йәнә “пәвқуладдә еғир қийинчилиқта қалған 22 миң аһалә” бар икән. Буларниң ичидики 17 миң аһалә тәминат билән тәминләнгән. Уйғур районида җәм´ий 22 наһийә “намрат наһийә” һесаблинидикән.

Булар хитай һакимийитиниң уйғур райониниң 2021-йиллиқ иқтисадий вәзийитидин чиқарған хуласисидур. Бу хуласида 1 милйон 549 миң кишиниң йәнила төвән капаләтлик ярдәм пулиға тайинип яшаватқанлиқи дәлилләнгән. Д у қ ниң муавин рәиси пәрһат муһәммидиниң қаришичә, уйғур аптоном районлуқ хәлқ ишлири назаритиниң бу материялида баян қилинғанлар, хитай һакимийитиниң “шинҗаң яхши җай” намлиқ йүрүшлүк тәшвиқатлирида тәшвиқ қилип келиватқан “шинҗаңдики һәр милләт хәлқи хушал-хорам, бәхтиярлиқ ичидә хатирҗәм һаят көчүрмәктә” дегән баянлириға задила мас кәлмәй қалған. “шинҗаң хәлқини тарихий намратлиқтин қутулдурушниң йеңи сәһиписини яраттуқ” дегән көрәңләшлирини инкар қилип қойған.

Пәрһат муһәммиди әпәнди хитай һакимийитиниң әзәлдинла уйғурлар билән хитайларға қош өлчәм қоллинип, пәрқлиқ муамилә қилип кәлгәнликини, бу йәрдә тилға елинған намратларниң уйғурларни асас қилған йәрлик хәлқ икәнликини әскәртти.

Узундин буян уйғур елидики сиясий вәзийәт, лагерлар мәсилиси һәққидә тәкшүрүш вә анализ йүргүзүватқан мутәхәсисләрдин норвегийәдә туруушлуқ д у қ учур-тәшвиқат мәркизиниң мудири бәхтияр өмәр әпәнди бу хусуста қарашлирини билдүрүп өтти.

Уйғур аптоном районлуқ хәлқ ишлири назаритиниң бу материялида йәнә, райондики яшанғанлар мәсилиси, балилар мәсилиси, мейиплар мәсилисиму тилға елинған вә уларниң “көрсәткән ғәмхорлуқи” көрәк қилинған.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт