Antoni blinkén amérikaning muhim tashqi siyaset pilanini bayan qildi

Muxbirimiz jewlan
2021-03-04
Share
Antoni blinkén amérikaning muhim tashqi siyaset pilanini bayan qildi Amérika tashqi ishlar ministiri antoniy billinkén jow baydén hökümitining muhim tashqi siyasitini bayan qildi. 2021-Yili 3-mart, washin'gton.
REUTERS

3-Mart küni amérika tashqiy ishlar ministiri antoni blinkén widiyo nutuqi sözlep, jow baydén hökümitining muhim tashqiy siyasitini bayan qildi. Bu, amérikada yéngi hökümet ish bashlighandin buyan antoni blinkénning tunji qétim amérikaning tashqiy siyasitini jama'etke toluq élan qilishi hésablinidiken. U sözide baydén hökümitining diplomatiye prinsipi üstide toxtilip: "Biz ish qilghan waqtimizda waqitliq mesililerge ésiliwalmay, üstünlükimizni uzun muddet saqlap qélish üchün mesililerni tüp yiltizidin hel qilishimiz kérek. Prézidént baydénning sözi boyiche éytqanda, amérikaning ornini qayta tiklishimiz kérek," dédi. U yene amérikaning tashqiy siyasitide muhim bolghan sekkiz türlük pilanni otturigha qoydi.

Bulardin birinchisi, korona wirusini kontrol qilip, dunyaning sehiye-saqliq bixeterlikini kücheytish؛ ikkinchisi, iqtisadiy kirzisni ayaghlashturup, téximu muqim we kengchil bolghan yer shari iqtisadini berpa qilish؛ üchinchisi, xeter astida qalghan démokratiyeni janlandurush, buning üchün aldi bilen amérikaning démokratik tüzümini mustehkemlep, xitay bilen rosiyege oxshash reqiblerning tozaqlirigha chüshmeslik؛ tötinchisi, amérikada insanperwerlikke uyghun, ünümlük bir köchmenler tüzülmisini berpa qilish؛ beshinchisi, amérikaning ittipaqdashliri we hemkarlashquchiliri bilen bolghan munasiwetni kücheytish؛ altinchisi, kélimat özgirishi kirzisigha taqabil turup, pakiz énirgiye inqilabini ilgiri sürüsh؛ yettinchisi, dunya xaraktérlik téxnika inqilabi dawam qiliwatqan bügünki künde amérikaning ilghar téxnikidiki yétekchi ornini saqlash؛ sekkizinchisi, xitay bilen bolghan munasiwetni hel qilish qatarliqlar iken.

Antoni bilinkin xitay bilen bolghan munasiwetni hel qilish pilani üstide toxtalghanda mundaq dédi: "21-Esirde biz duch kélidighan eng chong gi'o-siyasiy sinaq xitay bilen bolidighan munasiwitimizdur. Rusiye, shimaliy koriye qatarliq bir nechche döletmu bizge chong xiris élip keldi, uningdin bashqa yemen, éféyopiye, bérma qatarliq döletlerdiki kirzislar aldimizda turuptu. Emma xitayning tehditi bularning héchqaysisigha oxshimaydu. Xitay özining iqtisad, diplomatiye, herbiy we téxnika jehettiki küchi bilen muqim we échiwétilgen xelq'ara sistémigha, dunyada biz ümid qilghan qa'ide-tertip, qimmet qarash, xelq'ara munasiwetlerge éghir tehdit séliwatidu. Chünki biz ümid qilghan nerse axirqi hésabta amérika xelqining qimmet qarishini eks ettüridu we ularning menpe'eti üchün xizmet qilidu. Biz xitay bilen riqabetlishidighan yerde riqabetlishimiz, hemkarlishidighan yerde hemkarlishimiz, qarshilishidighan yerde qarshilishimiz, omumen xitaygha bosh kelmeymiz. Buning üchün dostlirimiz, ittipaqdashlirimiz bilen hemkarlishimiz, ularni chetke qaqmaymiz. Eger biz birleshsek xitay uninggha hergiz sel qariyalmaydu. Buning üchün amérika diplomatiyede aktip bolushi we xelq'ara teshkilatlargha qatnishishi kérek. Eger biz bu jehette bir qedem chékinsek, xitay bir qedem aldigha mangidu. Biz yene shinjangdiki kishilik hoquq we xongkongdiki démokratiye depsende qiliniwatqan bu künlerde öz qimmet qarishimizni téximu ching qoghdishimiz kérek. Eger biz bundaq qilmisaq, xitay téximu heddidin ashidu."

Antoni blinkén yene 3-mart küni amérika ammiwi radiyosining ziyaritini qobul qilghanda Uyghurlar mesilisi heqqide toxtaldi. U muxbirning: "Amérika xitayning Uyghurlargha élip barghan jinayitini 'irqiy qirghinchiliq' dédi. Eger shundaq bolsa amérika xitay inkar qiliwatqan bu jinayetke qandaq jaza tedbiri qollinidu?" dégen so'aligha jawab bérip mundaq dédi: "Uyghurlar mesilisige oxshash konkrét mesililerge kelsek, buningda biz qilalaydighan nurghun ishlar we diqqet qilidighan nuqtilar bar. Biz xitaygha yaki bashqa döletlerge éksport qilidighan mehsulat we téxnikilarning xitaydiki az sanliq milletlerni basturushqa ishlitilmeslikige kapaletlik qilishimiz lazim. Shundaqla shinjangdin chiqqan mehsulatlarni öz ichige alghan xitay mehsulatliri mejburiy emgek bilen chétishliq bolup qalsa, ularni sétiwalmasliqimiz kérek, bashqa döletlernimu mushundaq qilishqa chaqirishimiz kérek. Elwette, biz pütün dunyaning bügün xitayda yüz bériwatqan ishlargha qarshi birdek awaz chiqirishini qolgha keltürüshimiz kérek."

Analizchilarning bildürüshiche, amérika tashqiy ishlar ministiri antoni blinkénning xitaygha munasiwetlik bu bayanliri baydén hökümitining tashqiy siyasitini, jümlidin xitay bilen bolidighan munasiwetlirining asasiy yönilishini hemde Uyghurlar mesiliside xitaygha qaritidighan nöwettiki siyasiti we bashqa döletler bilen hemkarlishish iradisini körsitip béridiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet