Билал малик уйғур:"әркинлик марши марафон йүрүшидики башланғуч пәрдиниң ечилиши, дәп ‍ойлаймән"

Мухбиримиз әркин
2021-07-21
Share
Билал малик уйғур: Билал малик уйғур "әркинлик марши" намлиқ сәпири үстидә.
Social Media/ Bilal Malik

Билал уйғурниң 438 километирлиқ "әркинлик марши" 4-июл күни торонто шәһәрлик һөкүмәт алдидин башлинип 15 давам қилған. Униң сәпири канададики йәрлик мәтбуатлар вә хәлқара ‍иҗтимаий алақә торлирида зор қизиқиш қозғиған иди.

У 21-июл бу һәқтики мәхсус зияритимизни қобул қилип, өзиниң бу ялғуз кишилик сәпәрни башлишидики сәвәби, бу арқилиқ кишиләргә бәрмәкчи болған сигнали вә сәпәр җәрянидики кәчмишлирини биз билән ортақлашти.

Билал мундақ деди: "бу йүрүшни 7-айниң 4-күни башлиған идим. Буниңға түрткә болған сәвәб бир тибәт ағинимиз ниагара шақиратмисидин торонтоғичә он нәччә күнлүк бир сәпәр башлиған. Уларниңму һөкүмәткә қарита өзлиригә хас бир қанчә тәләплири болған икән. Мән ахириқи бир күни у достумиз билән биргә меңишип бәрдим. Шу күни параңлишиш җәрянида мәндиму шундақ бир хиял пәйда болди. Бизму шундақ бир иш қилип бақсақ болидикәнғу, дегән ой билән калламда  торонтодин оттаваға меңиш пикири туғулди."

Мухбир: бу сәпәрни ойлашқанда немини нишан қилип башлиған идиңиз?

Билал: әң дәсләптә ойлиғанда уйғурларға тәшвиқ қилиш, яшларни җиқрақ ойғитиш, андин кейин уйғурларни канадаға әкилиш мәсилисиму бар иди. Кейин биз техиму ‍инчикә ойлишиш арқилиқ буниңға канада парламентиниң ‍өткәнки қараридин буян һазирғичә канада һөкүмити уйғурларға даир һечқандақ һәрикәт қолланмиди. Шуниң билән гуруппимиз мәслиһәт қилип, 4 чоң тәләпни оттуриға қойди.

Мухбир: бу төт чоң тәләп дегиниңиз қайси тәләпләр?

Билал: бу төт чоң тәләпниң биринчиси, канада парламенти алған уйғур ирқий қирғинчилиқ қарарини канада һөкүмитиниң рәсми етирап қилишини тәләп қилиш, иккинчиси, канада һөкүмити бу қарарға қарита рәсмий һәрикәт қоллиниш. Үчинчиси, канада олимпик комитети бейҗиң қишлиқ олимпик мусабиқисини чәкләшни қарар қилиш, канада тәнһәркәтчилирини қишлиқ олимпикқа әвәтмәслик. Төтинчиси, уйғур панаһлиқ тилигүчиләр мәсилиси. Канада чоң көчмәнләр дөлити. Һазирқи түркийәдә туруватқан нурғун уйғур панаһлиқ тилигүчиләр бар. Канада һөкүмитидин уларниму канадаға әкилишни тәләп қилдуқ.

Мухбир: әң ахириқи паллигә йетип келишиңиз қандақ болди? оттаваға киришиңиз, баш министирлиқ мәһкимиси алдиға беришиңиз қандақ болди? игилишимизчә, сизни һәрқайси шәһәрләрдин кәлгән уйғурлар күтүвалған икән. Бу тоғрисида бир аз тохталған болсиңиз?

Билал: әң ахириқи күни бәк һаяҗанлиқ бир күн болди, дәп ойлаймән. Әсли биз 11:00 яки 11:30 ларда йетип беришни пиланлиған. Лекин қериндашлар һәр қайсий җайлардин келиду, бәзилири 7 саәт йол йүрүп келиду, йирақлири вензор, лондондин, һәттә монтериялдин кәлгән қериндашлар бар. Мән келиштин бурун намайишни башлап болған икән.

Билал малик уйғур сөһбитимизниң ахирида өзиниң бу сәпири арқилиқ муһаҗирәттики уйғурларға, болупму уйғур яшлириға шундақла канада һөкүмити вә хәлқиғә уйғурлар учраватқан "ирқий қирғинчилиқ" тоғрисидики йәткүзмәкчи болған сигнални йәткүзгәнликини билдүрди. Униң ейтишичә, у өзиниң мәзкур "әркинлик марши" ни уйғур марафон йүрүшидики "башланғуч пәрдиниң ечилиши" дәп қарайдикән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт