"ишләпчиқириш-қурулуш армийәси" ниң аталмиш "муқимлиқни қоғдаш" роли

Мухбиримиз меһрибан
2021-04-20
Share
bingtuan-qurulghan-60-yilliq.jpg Уйғур елидики хитайниң шинҗаң ишләпчиқириш қурулуш биңтуәниниң қурулғанлиқиниң 60 йиллиқини тәбрикләш йиғинидин көрүнүш. 2014-Йили 7-өктәбир, үрүмчи.
xjbt.gov.cn

Хитайниң 1954-йили уйғур диярида қурған аталмиш "ишләпчиқириш-қурулуш армийәси" адәттә "мустәқил кенәзлик", "дөләт ичидики дөләт" дегәндәк намлар билән сүпәтлиниду. Мәзкур органниң асаси 1949-йили хитай генирали ваң җинниң башчилиқида уйғур дияриға бесип киргән хитай хәлқ азатлиқ армийәсиниң 2-вә 6-дивизийәлири, шундақла уйғур дияридики гоминдаң армийәсиниң хитай коммунистлириға әл болған қалдуқ қисимлиридин тәшкил тапқан.

1954-Йили "боз йәр өзләштүрүп, ишләпчиқириш-қурулуш елип бериш вә өзини-өзи тәминләш" дегән чирайлиқ намларда қурулған бу орган, хитай һөкүмити тәрипидин "мәркизий һөкүмәт вә шинҗаң уйғур аптоном райониниң башқурушида болиду; өлкә дәриҗилик мәмури һоқуққа игә; иқтисадий вә иҗтимаий тәрәққияти дөләт тәрипидин айрим пиланлиниду; асаслиқ вәзиписи уйғур аптонум райониниң муқим тәрәққиятини қоғдаш" дәп бәлгиләнгән иди.

Чәт әлләрдики уйғур паалийәтчилиридин норвегийәдики "уйғур әдлийә архип амбири" ниң мәсули бәхтияр өмәр әпәнди зияритимизни қобул қилди. У бу органнниң мәмурий башқуруш түзүлмиси вә хитайниң уйғур диярини идарә қилишта ойниған роли һәққидә өз қарашлирини аңлармәнләр билән ортақлашти.

Бәхтияр өмәр әпәнди илгири уйғур дияридики мәзгилидә адвокат болуп ишлигәнлики үчүн өзиниң "ишләпчиқириш-қурулуш армийәсиниң сот-әдлийә, түрмә қатарлиқ қанун тармақлирини яхши билидиғанлиқини, бу органниң уйғур диярини идарә қилиш вә аталмиш "муқимлиқни сақлаш вәзиписи" билән йеқиндин тонуш икәнликини билдүрди.

Хитай һөкүмити өзи елан қилған һөҗҗәтләрдин ашкарилинишичә, биңтуәнниң партийә вә баҗ ишлирини уйғур аптоном райони башқуридикән. Әмма униң мәмурийәт, әдлийә, иқтисад, малийә қатарлиқ саһәлирини хитай мәркизий һөкүмити бивастә башқуридикән. Ишләпчиқириш-қурулуш биңтуәниниң өз алдиға һәр бир девизийәни асас қилған, идарә-орган, мәктәп, қанун-әдлийә, түрмә, әмгәк билән өзгәртиш мәйдани, қураллиқ сақчи қисим қатарлиқ қурулмиси мәвҗут болуп, хитай мәркизи һөкүмити 2017-йили йәнә биңтуән қанун тармақлириниң пүтүнләй өз алдиға мустәқил һөкүм қилиш һоқуқиға игә икәнлики һәққидә мәхсус һөҗҗәт елан қилған.

Бәхтияр өмәр әпәнди бу һәқтә тохтилип, әмәлийәттә биңтуәнниң дәсләп қурулған мәзгилидин башлапла һәр бир девизийәсидә, һәтта полклириға қәдәр өз алдиға сақчи, қураллиқ сақчи, сот, түрмә, әмгәк билән өзгәртиш мәйдани қатарлиқ қанун органлириға игә икәнликини тәкитлиди.

Бәхтияр әпәнди йәнә аталмиш "ишләпчиқириш-қурулуш армийәси" ниң асасий вәзиписи һәққидә тохтилип, унмиң һәқиқәтәнму хитай мәркизи һөкүмити тәкитлигәндәк "асаслиқ вәзиписи муқимлиқни қоғдаш", йәни уйғурларниң хитай һөкүмитигә болған һәрқандақ наразилиқи вә қаршилиқ һәркәтлирини бастуруш икәнликини билдүрди. У уйғур диярида йүз бәргән 1990-йилдики "барин инқилаби", 1997-йили йүз бәргән "ғулҗа 5-феврал вәқәси" қатарлиқларни бастурушта биңтуәнниң ойниған ролиниң һәқиқәтәнму зор икәнликини дәлил-пакитлар билән шәрһийлиди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт