Алмутада атақлиқ шаирә чимәнгүл авутниң әсәрлири йеңи китаб болуп йоруқ көрди

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2020-10-20
Share
Chimengul-Awut-SheirlarToplimi.jpg Йеқинда алмутада «уйғур миллий бирләшмиси» ниң қоллап-қуввәтлиши билән «мир» нәшрияти тәрипидин нәшр қилинған атақлиқ шаирә чимәнгүл авутниң «уйғур деңизи» намлиқ китаби. 2020-Йили өктәбир.
RFA/Oyghan

Қазақистандики уйғур оқурмәнлириниң узун йиллардин буян, болупму совет иттипақи йимирилип, униң тәркибидики җумһурийәтләр, шу җүмлидин қазақистан мустәқиллиқ алғандин буян уйғур елидә яшап, иҗад қиливатқан шаир вә язғучиларниң әсәрлиригә болған қизиқишиниң өсүп келиватқанлиқи мәлум. Бу җәһәттә йеқинқи заман уйғур әдәбияти вә униң бүгүнки илғар вәкиллири болған лутпулла мутәллип, зунун қадири, тейипҗан елийеф, турғун алмас, абдуреһим өткүр, зордун сабир, әхтәм өмәр вә башқиму көплигән әдибләрниң әсәрлири нәшир қилинип, оқурмәнләр билән йүз көрүшкәниди. Уларниң әсәрлири вә улар тоғрилиқ тәтқиқатларму уйғур мәтбуатлирида давамлиқ елан қилинип турмақта һәмдә уйғур мәктәплириниң әдәбият пәни дәрисликлиридинму орун алмақта. Йеқинда алмутада «уйғур миллий бирләшмиси» ниң қоллап-қувәтлиши билән «мир» нәшрияти тәрипидин атақлиқ шаирә чимәнгүл авутниң «уйғур деңизи» намлиқ китаби йоруқ көрди.

Җәмиий 13. 5 Басма тавақ, йәни 212 бәтни тәшкил қилған мәзкур топламға шаирәниң 140тин ошуқ шеир вә дастанлири киргән болуп, китаб 1000 нусха билән чиққан.

Биз шаирә чимәнгүл авутниң «уйғур деңизи» намлиқ китабини нәширгә тәйярлиған һәм униң йоруқ көрүшигә һамийлиқ қилған арзигүл һәмра билән алақилашқинимизда, у мундақ деди: «2008-йили вәтәнни зиярәт қилғинимда чоңқур тәсиратларға игә болдум. Болупму талантлиқ, от йүрәк шаирә чимәнгүл һәдә билән қәшқәрдә тонуштум. Бизниң көзқаришимиз охшаш болғачқа, мунасивитимиз техиму мәһкәм болди. Чимәнгүл авутниң 2011-йили «уйғур деңизи' дегән шеирлар топлими алмасбәк акиниң риясәтчилики билән алмутада йоруққа чиқип, биринчи қетим қазақистан оқурмәнлири билән тонуштурулған. Вәтәндики тәқибләр сәвәбидин чимәнгүл авутниңму тәқибләргә учриғинидин бәкму қайғурдум. Қолумдин һеч амал кәлмисиму, бурунқи топлимиға йеңи шеирлирини қошуп, ‹уйғур деңизи' йеңи китабини йоруққа чиқирип, өзүмниң достумға болған һесдашлиқимни бир аз болсиму билдүргүм кәлди.» 

Мухтәр әвезоф намидики әдәбият вә сәнәт институтиниң профессори, филологийә пәнлириниң доктори алимҗан һәмрайефниң ейтишичә, чимәнгүл авутниң исми болупму қазақистанлиқ уйғурлар арисида чоң һөрмәткә, униң әсәрлири болса, оқурмәнләр ичидә алаһидә аммибаплиққа игә икән. 

Алимҗан һәмрайеф әпәнди радийомиз зияритини қобул қилип, мундақ деди: «қазақистанда көрүнәрлик шаиримиз мәһәммәтимин обулқасимоф чимәнгүл авутниң китабини нәшир қилғандин буян биз униң иҗадийитигә толуқ чөкүшкә башлидуқ. Көрнәклик алимимиз хәмит һәмрайефниң йетәкчиликидики хәлқара қәләмкәшләр уйғур мәркизидә униң иҗадийити алаһидә тонуштурулди. Бәзи шеирлири рус тилиға тәрҗимә қилинди. Шаирлиримизниң тәриплишичә, чимәнгүл авут тилсим тәпәккүргә игә шәхс. Омумән вәтинимиздики йеңи типтики шеирийәт тәрәққиятида шаирәниң тутқан орнини бәкму чоң дәп һесаблаймән. Чимәнгүл авут ана дияримизда тәрәққий қилған уйғур пойезийәсигә сиңгән модернизим шеирийитиниң сол қанитида иҗад қиливатқан вә униңға йетәкчилик қиливатқан шаирлиримизниң бири».

Игилишимизчә, алимҗан һәмрайеф хизмәт қиливатқан мәзкур институт алимлири қазақистан уйғур әдәбияти тәрәққиятиниң бәзи йөнилишлири бойичә көплигән вә муһим тәтқиқатларни йүргүзүп кәлмәктикән. Шу җүмлидин чимәнгүл авутниң иҗадийитиму шуниң билән бирликтә алимҗан һәмрайеф тәрипидин тәтқиқ қилинип, айрим топламлардин орун алғаникән.

Алимҗан һәмрайеф тонулған шаир әхмәтҗан осман билән әнә шу чимәнгүл авутниң иҗадийитидики бәзи алаһидиликләр һәққидиму тохталди. 

Хәвәрләрдин игилишимизчә, 2018-йили қәшқәр уйғур нәшриятиниң тәһрири, шаирә чимәнгүл авутниң йиғивелиш лагерида икәнлики дәлилләнгән. Униң тутқун қилинишиға язғучи халидә исраилниң «алтун кәш» намлиқ романни тәһрирлигәнлики сәвәб болғаникән. 

1973-Йили уйғур елиниң қәшқәр шәһиридә дуняға кәлгән чимәнгүл авут 1996-йили қәшқәр педагогика университетини тамамлиған вә қәшқәр уйғур нәшриятида тәһрир лавазимида ишләп кәлгән. «Қисас ғунчиси», «таш япрақ», «барса кәлмәс йол» қатарлиқ шеирлар топламлириниң аптори чимәнгүл авут 14-нөвәтлик «хантәңри әдәбият мукапати» ниң, хитай мәмликәтлик 9-нөвәтлик «тулпар әдәбият мукапати» ниң саһиби. У шуниңдәк «шинҗаң уйғур аптоном райони» ниң тунҗи қетимлиқ «аяллар әдәбияти муһакимә йиғини» да «шинҗаңдики он мәшһур аял әдиб» ниң бири сүпитидә баһаланғаникән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт