CNN: "хитайниң уйғурлар һәққидики тәшвиқати юқири пәллигә чиқти"

Мухбиримиз нуриман
2021-04-19
Share
cnn-uyghur-lager-videosi.jpg CNN Мухбирлири қәшқәр шәһириниң сиртидики мәлум бир җаза лагериға йеқинлашқанда хитай сақчилириниң уларни тосувалған көрүнүши.
cnn.com

CNN Хәвәр тори йеқинда "учурларни йошуруштин тәшвиқат бориниғичә: хитайниң шинҗаң һәққидики мәлуматларни контрол қилишқа урунуши" сәрләвһилик мақалә елан қилған.

Мақалидә: "хитай хәлқарада қозғалған хитайниң уйғурларға йүргүзүватқан қирғинчилиқи түпәйлидин 2022-йиллиқ бейҗиң олимпик тәнһәрикәт мусабиқисини байқут қилиш тоғрисидики чақириқларға җавабән уйғурлар һәққидики тәшвиқатни күчәйткән", дәп көрситилгән.

Йеқиндин буян америка қатарлиқ ғәрб демократик әллиридә хитай һөкүмитиниң уйғурларға йүргүзүватқан ирқий қирғинчилиқи кәң ашкарилинип, хәлқаралиқ бесим қаттиқ күчийиватқан бир шараитта, хитай һөкүмити уйғурларниң хушал-хурам яшаватқанлиқини илгири сүридиған тәшвиқат һәрикитини қаттиқ күчәйткән.

Хитай һөкүмити бундақ видийоларда уйғурларниң нахша ейтип-уссул ойнап бәхтияр яшаватқанлиқини көрситип, ирқий қирғинчилиқни инкар қилса, йәнә бәзилиридә уйғурларниң мәҗбурий әмгәккә селиниватқанлиқини инкар қилишқа урунған.

Хитай һөкүмити 9-апрел күни бейҗиңда "шинҗаңға алақидар мәсилиләр тоғрисидики 7-қетимлиқ ахбарат елан қилиш йиғини" ни чақирип, чәтәлләрдики мустәқил тәтқиқат органлириниң тутқун қилинған уйғурлар һәққидики топлиған санлиқ мәлуматлирини инкар қилған. Лагер шаһитлирини, шундақла ата-ана, уруқ-туғқанлириниң из-дерикини қилғанларни "ялғанчилиқ қилди", дәп қарилиған. Булар ичидә әйни чағда лагерға қамалған аписи вә иниси үчүн америка дөләт мәҗлисидә гуваһлиқ бәргән радийомиз мухбири гүлчеһрә қеюмму бар. Диққәт қозғайдиғини шуки, хитай даирилири гүлчеһрәни 2017-йили үстидин тутуш буйруқи чиқирилған "террорлуқ гумандари" дегән.

"вашингтон почтиси" гезитиниң 18-апрел бәргән хәвиридә: "дәсләптә, әркин асия радийосидики бир қанчә җәсур мухбирлар уйғур районида йүз бериватқан дәһшәтлик вәқәләрни дуняға ашкарилашқа башлиғанда, хитай һөкүмити у хил вәқәләрниң йүз бәргәнликини рәт қилған", дәп көрсәткән.

Хәвәрдә йәнә, сүний һәмраһ сүрити вә арқа-арқидин чиққан лагер шаһитлириниң гуваһлиқлиридин кейин хитай һөкүмитиниң лагерларни "тәрбийәләш мәркизи" дәп атап лагерлар һәққидики һәқиқий учурларни контрол қилғанлиқи йезилған.

Хитайниң 7-қетимлиқ ахбарат елан қилиш йиғинида йәнә лагердин қоюп берилип чәтәлләргә чиққандин кейин дуня ахбаратиға җаза лагерлириниң ички сирлирини өзиниң лагердики ечинишлиқ кәчмишлири асасида ашкарилап келиватқан лагер шаһитлиридин меһригүл турсун, турсунай зиявудун, зумрәт давут, сайрагүл савутбай қатарлиқларни "әмәлийәттә америка вә ғәрбтики хитайға қарши күчләр тәрипидин ялланған, чегра сиртида шинҗаңға қара чаплашқа тайинип күн кәчүридиған артислардур" дәп қарилап, уларниң ейтқанлирини ялғанға чиқиришқа урунған.

Лагер шаһити турсунай зиявудун ханим бу һәқтә мундақ деди: "мән лагердики зулумларни бешимдин өткүздүм. Хитай нурғун кишиләрни у йәрдә өлтүрүвәтти, сараң қилип қойди. Әгәр ялған десә бизгә уларниму көрсәтсун".

Хитай рәиси ши җинпиң 2020-йили 9-айда "шинҗаңда йолға қоюлған сиясәт" ниң "пүтүнләй тоғра" икәнликини көрситип, йәрлик һөкүмәтни "шинҗаңниң иҗтимаий муқимлиқ һекайисини ишәнч билән тәшвиқ қилиш" қа чақирғаниди.

Ахирида турсунай ханим йәнә мундақ деди: "мени қоюветиштин бурун гирим қилип, зорлап күлүп гәп қилдуруп видийоға алған. Һазирқи хитайниң тәшвиқатлиридики кишиләрниң һәммиси ашундақ мәҗбурлиниду".

CNN Хәвәр тори уйғур райониниң шәхсләр вә органлар үчүн "вәтәнпәрвәрлик синиқи" болуп қалғанлиқини тәкитлигән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт