Dilnur reyhan: "Parizh éffél munarini kök rengge pürkeymiz"

Muxbirimiz nur'iman
2020-10-06
Share
dilnur-reyhan-Glucksmann-Pierre.jpg Yawropa Uyghur institutining mes'uli, firansiyediki Uyghurlarni qollash pa'aliyetlirini teshkilligüchilerning biri dilnur reyhan(otturida), yawropa parlaméntining ezasi rafa'il gilukismen(ongda) we uning yardemchisi piyex büssiyex firansiyede eng köp körülidighan "Kündilik turmush" téléwiziye programmisigha qatnashqanda chüshken xatire süret. 2020-Yili 1-öktebir, firansiye.
Dilnur Reyhan teminligen

Nechche aydin biri firansiyede Uyghurlarni qollash üchün élip bérilghan heriketler xelq'ara metbu'atlarning diqqitini tartmaqta idi. 1-Öktebir küni firansiyediki dangliq yazghuchi, artis, tenterbiye cholpanlirining instegram we tiwéttir bash süritini asman köki renggige almashturushi tordashlarning we metbu'atlarning téximu qiziqishini qozghidi.

Yawropa Uyghur institutining mes'uli, firansiyediki Uyghurlarni qollash pa'aliyetlirini teshkilligüchilerning biri dilnur reyhan ziyaritimizni qobul qilip mundaq dédi: "Esli pilanimiz parizh sheherlik hökümet binasida kök bayraqni lepilditish idi. Emma sheher bashliqining teklipi bilen éffél munarini kök rengge kirgüzmekchi bolghaniduq. Melum sewebler bilen bu pilanimiz emelge ashmay qaldi. Lékin yawropa parlaméntining ezasi rafa'il gilukismenning özgiche bir pikri bilen pütün firansiyeni kök rengge pürkesh meqsitimizge yettuq".

Dilnur reyhan yawropa parlaméntining ezasi, firansiyelik rafa'il gilukismen hem yardemchisi piyex büssiyex qatarliqlar bilen birlikte, ijtima'iy taratqularda tordashlarni Uyghurlarni qollaydighanliqini ipadilesh üchün bash süritini sherqiy türkistan bayriqining renggi bolghan köng rengge özgertishke chaqirghan. Bu chaqiriqqa firansiyediki dangliq shexslerdin met pokora (Matt Pokora), latésiye xaliydey (Laeticia Hallyday) hetta merén lorfélin (Marine Lorphelin) qatarliqlarmu awaz qoshup, inistgram we tiwittérda kök rengni hemberlesh arqiliq Uyghurlargha bolghan hésdashliqini we qollaydighanliqini ipadiligen. Firansiyediki "Klozér" (Closer) namliq turmush zhurnilida élan qilin'ghan bir maqalide, firansiyede 1-öktebir küni ijtima'iy taratqularda shexsiy bétini kök rengge özgertmigen dangliq shexslerning qalmighanliqi ilgiri sürülgen.

Firansiyening dangliq metbu'atliridin biri bolghan "Yekshenbe géziti" "Néme üchün ijtima'iy alaqe tori asman köki rengge kirdi?" serlewhilik mexsus maqale élan qilghan. Maqalide "1-Öktebir xitayning dölet bayrimi küni ijtima'iy alaqe tori Uyghurlarning renggi-kök rengge pürkendi. Az sanliq milletlerning teqdiri heqqide dunyani agahlandurush üchün, nurghunlighan dangliq shexsler we yaki namsiz shexsler ijtima'iy taratqularda "Uyghurlargha erkinlik" (#FreeUyghurs) xeshtegi yézilghan kök renglik resimlerni yollidi" déyilgen.

Melum bolushiche 1-öktebir küni firansiyede "Uyghurlargha erkinlik" (#FreeUyghurs) xeshtegi tiwittérdiki eng köp körülgen we hembehirlen'gen téma bolghan.

Firansiyede eng köp körülidighan "Kündilik turmush" téléwiziye programmisimu situdiyoning ikki teripidiki chong ékran'gha kök bayraqni chiqirip, Uyghurlar heqqide mexsus programma ishligen.

Rafa'il gilukismen firansiyediki bu keng kölemlik Uyghurlarni qollash herikiti heqqide ziyaritimizni qobul qilip mundaq dédi: "Bu yerde ajayip ishlar boluwatidu, pütün sheher, ijtima'iy taratqular kök rengge kirdi. Yashlar nahayiti téz heriket qilidiken. Hazir pütün firansiye 'Uyghur'".

Firansiyeliklerning Uyghurlarni néme üchün bunchilik qollaydighanliqini sorighinimizda u mundaq dédi: "Uyghurlargha bolghan muhebbet, we yene jinayetke bolghan nepret bizni heriketke keltürdi. Bilginimizdek wehshiy xitay hakimiyiti hemmimizge nisbeten bir balayi'apet. Nöwette asasliqi Uyghurlar ziyankeshlikke uchrawatidu, lékin bu hakimiyetke hemmimiz qarshi turushimiz kérek. Ötken yili yawropa parlaménti ezasi bolghan waqtimda, men we méning goruppamdikiler 'awazsiz kishilerning awazi bolush'qa wede bergen. Biz aldi bilen ijtima'iy taratqularning wasitisidin paydilinip firansiye we yawropa xelqini xitay qurghan yighiwélish lagérliri, mejburiy emgek mesililiri heqqidiki chüshenchisini ashurushqa tirishtuq. Ulargha özining kiygen kiyimlirining ashu yighiwélish lagérlirdiki Uyghurlarning mejburiy emgiki arqiliq ishlepchiqirilidighanliqi, lékin hökümetlerning xitay bilen soda qilishni dawam qiliwatqanliqi, eger biz u kiyim-kicheklerni kiyishni dawam qilsaq irqiy qirghinchiliqqa bizningmu yardem qilghan bolidighanliqimizni tekitlep kelduq. Bizning meqsitimiz awazimizni téximu küchlük chiqirish, chünki süküt qilish, jinayetning yüz bérshige yol qoyghanliq bolidu".

Doktor dilnur reyhan xanimning bildürüshiche, firansiyediki Uyghurlarni qollash herikiti awghust éyida parizh métrosining "Uyghurlargha erkinlik" dégen shu'argha boyilishi bilen bashlan'ghan. Uningdin kéyin "Ayallar düshmenlikige qarshi parizh sepdashlar birliki" namliq yash féministlar, yeni ayallar barawerliki guruppisining xitay konsulxaniliri we dangliq markilarning magizinlirining tamlirigha Uyghur qirghinchiliqi heqqide tam gézitliri chaplash herikiti, parizhdiki "Yashlar kilimat üchün" namliq teshkilatning parizh soda merkizidiki asasliq xelq'araliq markiliq mehsulatlar magizinliridiki mallarning baha körsetküchige: "Bu mal 50 pirsent chüshürüldi. Bu mal Uyghur qulliri teripidin ishlep chiqirilghan. Buni sétiwélish irqiy qirghinchiliqqa hemnepes bolghanliq bilen oxshashtur" dégen xetküchlerni chaplash pa'aliyiti ewj alghan. Mushundaq uzun muddet toxtimay tirishchanliq körstish netijiside, 1-öktebir firansiye metbu'atlirining teswirliginidek "Pütün firansiye Uyghurlarning renggi-kök rengge pürken'gen".

Dunyaning diqqitini tartqan "Firansiye Uyghurlar üchün" herikiti heqqide dilnur xanim mundaq dédi: "Bir heptidin béri firansiyening her qaysi saheliri Uyghur üchün qozghaldi. 1-Öktebir küni yuqiri pellige chiqti. Xitayning dölet bayrimi küni Uyghurlarning bosh emeslikini bildürüp qoymaqchi iduq. Firansiye bizni yalghuz qoymidi".

Rafa'il gilukismen, firansiye xelqining Uyghurlarni mejburiy ishletkenliki éniqlan'ghan dangliq markilarni bayqut qilghanliqi firansiye xelqning Uyghurlarni qollaydighanliqini körsitidighanliqini, lékin firansiye hökümitining hazirghiche nahayiti ajiz pozitsiyede bolup kelgenlikini otturigha qoydi. U mundaq dédi: "Méningche hazirghiche firansiye Uyghur mesilide nahayiti sus pozitsiyede bolup kelgenidi. Bir nechche hepte ilgiriki birleshken döletler teshkilatining yighinida prézidént xitaygha tekshürüsh ömiki ewetip lagér mesilisini tekshürüsh kéreklikini otturigha qoydi. Axiri sükütni buzdi. Yighiwélish lagérlirining mewjut ikenliki, uning taqilishi kérekliki otturigha qoyuldi. Hemmeylen özige qandaq qilishim kérek?, dégen so'alni qoyushi kérek. Yighiwélish lagérlirining barliqini anglidingiz, emdi heriketke ötüsh-ötmeslikingiz sizning tallishingiz".

Dilnur xanimning bildürüshiche, ular bir aydin buyan "Firansiye Uyghurlar üchün" namliq imza toplash pa'aliyitini élip barghan bolup, 1-öktebir küni imza qoyghan kishi 200 mingdin ashqan. Eger prézidént xelqning pikrige hörmet qilsa prézidént sariyida Uyghurlar heqqidiki teleplirige jawab béridiken.

Dilnur Uyghurlar üchün toplan'ghan guruppining buningdin kéyinki pilanliri heqqide toxtaldi. Uning déyishiche, ular Uyghurlar üchün parizhdiki éffél munarini kök rengge kirgüzmigüche, lagérlarni taqatmighuche toxtimaydiken.

Rafa'il gilukismen söhbitimizning axirida Uyghurlargha deydighan yürek sözi barliqni éytip mundaq dédi: "Méning ulargha shuni dégüm bar, 'biz ularni untup qalmaymiz, biz bu wehshiy basturush toxtighuche küresh qilimiz. Ularning özini yalghuz hés qilishi muqerrer, lékin hazir milyonlighan firansiye xelqi erkinlikning, Uyghurlarning dosti boldi!"

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.