D u q muhemmed salih hajimning tutqun qilinishi heqqide bayanat élan qildi

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2018-01-26
Élxet
Pikir
Share
Print
Uyghur élidiki diniy zatlarni "Zamaniwi usul" oynashqa mejburlap, musabiqige salghan körünüsh. 2015-Yili, uchturpan.
Uyghur élidiki diniy zatlarni "Zamaniwi usul" oynashqa mejburlap, musabiqige salghan körünüsh. 2015-Yili, uchturpan.
Socila Media

Ataqliq diniy ölima, "Qur'an kerim" ning hazirqi zaman Uyghur tilidiki terjimisi bilen tonulghan alim muhemmed salih hajimning xitay da'iriliri teripidin tutqun qilinishi muhajirettiki Uyghur jama'iti bilen Uyghur teshkilatlirining küchlük inkasini qozghidi.

26-Yanwar küni dunya Uyghur qurultiyi bayanat élan qilip, buningdin bir yérim aylar ilgiri tutup kétilgenliki ilgiri sürülgen ataqliq diniy ölima muhemmed salih hajim we uning salametliki heqqide endishilirini bildürdi.

Mezkur bayanatta Uyghur diyarining ichi we sirtida xelqning hörmitige sazawer bolghan, 1980-yilliri "Qur'an kerim" ning hazirqi zaman Uyghur tilidiki terjimisini ishlep neshr qildurghan, bu yil 82 yashqa kirgen bu moysipitning tutqun qilin'ghanliqigha nisbeten muhajirettiki Uyghurlarning chongqur endishiliri orun aldi. Shuning bilen bir waqitta yene xitay da'irilirining islam dinigha, Uyghurlarning diniy sahediki serxillirigha bolghan düshmenliki we yuqiri bésimliq basturush siyasetliri qattiq eyiblendi.

Bu munasiwet bilen ziyaritimizni qobul qilghan d u q ning mu'awin re'isi perhat muhemmidi, xitay hökümitining axirqi yillarda Uyghur ziyaliyliri we diniy zatlirini yoqitish herikitining ewjige chiqqanliqini, bu arqiliq Uyghur xelqini öz serkerdiliridin ayrip tashlashqa urunuwatqanliqini tekitlidi. 

D u q diniy ishlar komitétining mudiri, Uyghur ölimalar birlikining ezasi turghunjan alawudun hajimmu bu heqte pikir bayan qilip, muhemmed salih hajim bilen 1990-yili misirda tonushqanliqini, muhemmed salih hajimning shu dewrdiki misirning dölet re'isi mubarek öz qoli bilen tarqatqan mukapatni tapshurup alghanliq tarixini eslep ötti. U, bu zatning Uyghur musulmanlirining diniy étiqadini qoghdash, islam dinining muqeddes desturi "Qur'an kerim" ni Uyghur tiligha terjime qilish shuningdek "Hedis" we bashqa islam dinigha da'ir muhim eserlerni terjime qilip tonushturush jehetlerde zor hessilerni qoshqanliqini tekitlidi.

24-Yanwar küni amérikidiki "Uyghur kishilik hoquq qurulushi" mu bayanat élan qilip, xitay da'irilirining muhemmed salih hajimni derhal qoyup bérishini telep qildi. D u q ning bayanatchisi dilshat réshit 25-yanwar küni bu heqte xelq'ara axbarat wastilirigha bayanat bérip, xelq'ara jem'iyetning muhemmed salih hajim we Uyghur diyaridiki köpligen serxillarning tutqun qilinishigha qarita xitaygha bésim ishlitishini telep qildi.

D u q ning mu'awin re'isi perhat muhemmidi ependi, muhemmed salih hajimning 1980-yillardin buyan Uyghur xelqining islam dini we islam tarixigha bolghan bilimini kücheytish, öz ana tili bilen islam ehkamlirini chüshinishide oynighan muhim rollirigha yuqiri baha berdi.

Turghunjan alawudun hajim öz sözide, muhemmed salih hajimning tutqun qilinishini "Xitayning islam dinigha we Uyghur musulmanlirigha bolghan düshmenlikining yene bir tipik misali," dep körsetti. 

D u q we "Uyghur kishilik hoquq qurulushi" élan qilghan bayanatlarda muhemmed salih hajimdin bashqa Uyghur diyarida yene abdukérem abduweli, abdusemet qarihaji, hörigül nasir, hebibullah toxti qatarliq diniy sahediki birmunche zatlarningmu tutqun qilin'ghanliqi ilgiri sürüldi. Bayanatta xelq'ara jem'iyetning Uyghur diyarida kündin-kün'ge yamanlishiwatqan weziyetke, bolupmu xitay hökümitining Uyghurlarni basturup yoqitishtek étnik qirghinchiliqigha yene süküt qilmasliqi chaqiriq qilindi.

Perhat muhemmidi ependi, 1989-yili ürümchide yüz bergen "19-May herikiti" din kéyin, xitay hökümitining muhemmed salih hajimni ichki jehette küreshke tartqanliqini eslep ötti.

Turghunjan alawudun hajim axirida ereb-islam ellirining xitayning islam dinigha we Uyghur musulmanlirigha bolghan düshmenlikige dawamliq süküt qilmasliqqa chaqirdi.

Toluq bet