Xitay da'iriliri meschitte bayraq ésishni qanunlashturush üchün ray sinash élip barmaqta

Ixtiyariy muxbirimiz ihsan
2015.07.30
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
meschit-qizil-bayraq-305.jpg Awat nahiyisidiki meschitke xitay dölitining bayriqini ésish körünüshi. 2011-Yili 9-awghust.
www.awtdj.gov.cn


Ijtima'iy uchur wastiliridiki undidarning qanun salonda 23 - iyul küni “Meschitte dölet bayriqi ésishqa bolamdu?” dégen mezmunda so'al - jawabliq maqale tarqitilghan hemde maqale astinqi qismigha bu meslige qandaq qaraysiz dégen shekilde ray sinash élip bérilghan.

Maqalide mundaq déyilgen: “Meschitte dölet bayriqi chiqarsa qet'iy bolidu, buning sewebi musulman amma öz meydanini sherhiylidi,yeni musulmanlar bir wetenperwer jama'ettur, dölet bayriqi chiqirish bolsa wetenperwerlik terbiyisining konkrétni ipadisi, bu musulmanlarning arzusigha mas kélidu.”

Uningda yene “Qur'an kerimde meschitte dölet bayriqi chiqarsa bolmaydu dégen petiwa yoq, musulmanlarning döletke choqunushi mebud hésablanmaydu, dölitini soymigen köllikitip hergizmu étiqadliq köllikitip emes, shunga meschi'itte dölet bayriqi chiqirish del étiqadni hörmet qilishtur” déyilgen.

Maqalining sekkizinchi nuqtisida “Tarixiy tereqqiyattin qarighanda islam dinining Uyghur diyarigha kirishige ereb mustemlike medeniyiti seweb bolghan, u, chet'el tajawuzchilirining Uyghur diyaridiki musulmanlargha zorlap tangghan rohiy kishendur” dep eskertilgen.

Biz xitay da'irilirining tarqatqan maqalisige qarita köz qarishini élish üchün shwétsiyediki diniy ziyaliy abdullah kökyarni ziyaret qilduq.

Abdullah xitay da'iriliri “Sherqiy türkistandiki meschitlerge xitay bayriqini ésish arqiliq yerlik musulman xelqning ghorurini depsende qilishni bazar tapquzush üchün hélighu toqquz maddiliq qanun tüzüptu, öz aldigha 99 maddiliq qanun chiqirip barliq meschitlerge xitay bayriqini asqan bilenmu, xitay hökümitining sherqiy türkistandiki tajawuzchiliqi menggü qanuni küchke ige bolalmaydu. Bu heriketning mahiyiti da'irilerning bir tereptin sherqiy türkistanliqlarning musteqilliqini eslige keltürush iradisining kündin - kün'ge küchiyiwatqanliqidin rahetsiz buluwatqanliqini bildurse, yene bir tereptin xitay da'irilirining mustemlike hakimiyitini sherqiy türkistanliqlargha étirap qildurushqa ezeldin küchi yetmigenlikini éniq ispatlaydu dep körsetti.

Ziyaritimizni qobul qilghan gollandiyediki yawropa sherqiy türkistan ma'arip jem'iyiti dewet - teshwiqat mudiri hüseyyin tejelli bu heqte öz köz qarishini bayan qildi.

Hüseyyin tejelli ziyaret axirida xitay da'irilirining bayraq ésish herikiti, ramizan éyida ramizan cheklesh siyasitining dunya musulmanlirining qarshiliqigha duch kelgendek qarshiliqqa duch kéldighanliqini eskertti.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.