Türkiyediki Uyghurlar bu yilliq qurban héytni qandaq kütiwaldi?

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2018-08-22
Élxet
Pikir
Share
Print
Türkiye diniy ishlar idarisining bashliqi, proféssor ali erbash ependi mekkining arafat dégen jayida qilghan du'asida Uyghurlarni tilgha aldi. 2018-Yili awghust.
Türkiye diniy ishlar idarisining bashliqi, proféssor ali erbash ependi mekkining arafat dégen jayida qilghan du'asida Uyghurlarni tilgha aldi. 2018-Yili awghust.
DiyanetTV

Qurban héytning birinchi küni türkiye diniy ishlar idarisining bashliqi, proféssor ali erbash ependi mekkining arafat dégen jayida hej ibaditini bija keltüriwatqan hajilar bilen bille qilghan du'asida Uyghurlarni tilgha aldi.

U du'asida: "Biz zalimlarning sherqiy türkistanliqlargha qiliwatqan zulumini tosalmiduq, sen tosqin, allahim!" dédi. U yene du'asida mundaq dédi: "Balilar yétim, anilar balisiz qéliwatidu, dadilar chare tapalmaywatidu. Aljighan zalimlar islam dunyasida yamanliqning üstige yamanliq qiliwatidu. Qudus ishghal qiliniwatidu. Baghdat we demeshq yer bilen yeksan qiliniwatidu. Rohin'gada, sherqiy türkistanda ademler qirghin qiliniwatidu, zulumni tosalmiduq, zalimlarni toxtitalmiduq. Ajizliqimizni sanga yetküzüwatimiz, bizge küch-quwwet bergin, bigunah kishilerni qutquzghin, xudayim, ..."

Türkiye diniy ishlar idarisining bashliqi mekkidiki arafat téghida bu du'ani qilghanda türkiye edliye ministiri abdulhemid gül ependi bashchiliqidiki bir qisim türkiye rehberlirimu neq meydanda bar idi. Türkiye dölet téléwiziyesi mezkur nutuqni neq meydandin tarqatti. Bügün, yeni 21-awghust küni türkiyening herqaysi jayliridiki qurban héyt namizidimu Uyghurlar üchün du'alar qilindi. Türkiyede milyonlighan kishiler öz yurtlirigha qaytip, uruq-tughqanliri bilen jem bolup, héyt namizi oquwatqan, wetini we milliti üchün jénini pida qilghan shéhitlirining we alemdin ötken yéqinlirining qebrisi béshida du'a qilip qurbanliq qoylarni soyuwatqan shu peytlerde türkiyediki Uyghurlarmu bu yilliq qurban héytni éghir keypiyat ilkide kötiwaldi. Ular Uyghurlarning enenisi boyiche milliy kiyimlirini kiyip, héyit namizini oqup, qurbanliqlirini soyup, alemdin ötkenlerning qebrisige bérip ziyaret qilip, héyt bashlidi.

Biz türkiyening paytexti enqere, Uyghurlar eng köp olturaqlashqan sheherlerdin qeyseri we türkiyening bashqa sheherliride yashawatqan bir qisim Uyghurlar bilen söhbet élip bérip, ularning héyt ötküzüsh ehwalini igiliduq. Ular qurban héytni ötküzüwatqan bolsimu, emma wetendiki uruq-tughqanliri bilen alaqe qilalmighanliqtin we yéqinlirining iz-dérikini alalmighanliqtin köngüllirining bekla yérim ikenlikini tekitleshti.

Qeyseride pa'aliyet élip bériwatqan "Musteqil sherqiy türkistanliqlar teshkilati" ning mu'awin re'isi xalmurat süydünlü ependi burun kelgen Uyghurlar bilen 2014-2015-yilliri tayland we malayshiya arqiliq kelgen Uyghurlar bir yerge jem bolup héyt namizi oqughanliqi, namazdin kéyin qebristanliqlarni ziyaret qilip, öz'ara héytliship, birlik-ittipaqliq ichide héyt ötküzüwatqanliqini bayan qildi.

Xalmurat süydünlü ependi bu yilqi qurban héytning aldinqi yillargha qarighanda töwen keypiyatta ötkenlikini, köpligen Uyghur a'ililirining köngülliri yérim halda héytni kütüwalghanliqini, chünki milyonlighan qérindashlirining lagérlarda qamaqliq halda turghanliqini bayan qildi.

Undaqta, türkiyediki Uyghurlarning bu yilliq qurban héytining aldinqi yillargha oxshimaydighan terepliri zadi qeyerde?

Biz héytning birinchi küni musapir Uyghurlarning héyt ehwali toghrisida melumat igilesh üchün Uyghur musapirlar bilen téléfon söhbiti élip barduq. Türkiyege kelgili emdila bir yil bolghan Uyghur musapir asiye xanim yoldishining wetende türmide ikenlikini, özining 4 balisi bilen qurban héytni türkiyede ötküzüwatqanliqini, emma yüreklirining wetendiki uruq-tughqanlirini séghinish otida köyüwatqanliqini éytti. U ziyaritimiz dawamida wetendiki héyt xatirisini bayan qilip ötti.

Asiye xanim yene gerche erkin dölette héytni yaxshi ötküzüwatqan bolsimu, emma Uyghur diyarining éghir weziyiti tüpeyli könglining yérim ikenlikini bayan qildi.

Türkiyening paytexti enqerediki Uyghurlarmu bu yilliq qurban héytni Uyghurlarning en'enisi boyiche ötküzüwatqanliqini bildürdi. Zhurnalist mirkamil qeshqerli ziyaritimizni qobul qilip, özining bu yilliq qurban héyt heqqidiki tesiratlirini bayan qildi.

Bir yildin béri türkiyening kastamonu shehiride turuwatqan wolqan bughra ependi türklerning Uyghur musapirlargha yardem qilghanliqini, türklerge rehmet éytidighanliqini, emma wetendiki uruq-tughqanliri bilen alaqisi üzülüp qalghan bolghachqa, könglining bekla yérim ikenlikini bildürdi.

Türkiye Uyghur oqughuchilar eng köp döletlerdin biri hésablinidu. Qehremanmarashtiki sütchü imam uniwérsitétining oqughuchisi iparxan qurbanmu ziyaritimizni qobul qilip, özining bu yilliq qurban héyt tesiratlirini bayan qildi.

Iparxan qurban burunqi yillarda wetinige qaytalmighan bolsimu, emma téléfon arqiliq bolsimu ata-anisi bilen salamlashqanliqini, bu yil bu imkaniyetnimu xitay hökümitining yoqqa chiqarghanliqini bayan qildi.

Kastamonu uniwérsitétining oqughuchiliridin subhinur ömermu ziyaritimizni qobul qilip, özining Uyghur oqughuchilar bilen birlikte héyt ötküzüwatqanliqini bayan qildi.

Türkiyening qeyseri shehiride hazir ikki Uyghur mehellisi bar bolup, bularning biri 1964-yili türkiyening qeyseri shehiri exmet yesewiy mehellisige jaylashturulghan Uyghurlardin terkib tapqan mehelle bolsa, yene biri 2014-2015 yillirida malaysiya we tayland arqiliq kelgen Uyghurlar turushluq belsin dölet qorusidur. Bu yerdiki Uyghurlarning sani hazir 1500 etrapida iken. Enqerede dölet idariliride xizmet qiliwatqan Uyghurlar bilen Uyghur oqughuchilar bar bolup, ularmu Uyghurlarning örp-adetliri boyiche bu yilliq qurban héytini ötküzmekte.

Toluq bet