Posma kiygenliki üchün tutqun qilin'ghan turaxan yéza solaqxanisida némilerni kördi?

Muxbirimiz qutlan
2014-04-09
Élxet
Pikir
Share
Print
Xitay da'irilirining Uyghurlargha qaratqan türlük bésimi we diniy étiqad cheklimiliri Uyghurlarni chüshkünleshtürmekte. 2009-Yili 17-iyul, ürümchi.
Xitay da'irilirining Uyghurlargha qaratqan türlük bésimi we diniy étiqad cheklimiliri Uyghurlarni chüshkünleshtürmekte. 2009-Yili 17-iyul, ürümchi.
AFP

Aldinqi küni radi'omiz ziyaritini qobul qilghan shayar nahiyesining mazarghojam yézisidiki déhqan ayal turaxan özining yéza solaqxanisida körgen-bilgenliri heqqide melumat berdi.

Uning bayan qilishiche, yéqindin buyan shayar nahiyesining sheher ichi we herqaysi yéza-kentliride saqchilarning qiz-ayallarni tosup ularning kiyim-kécheklirini tekshürüwatqanliqi melum.

Turaxan mezkur nahiyening mazarghojam yézisida olturushluq déhqan ayal bolup, yéqinda bash yaghliqining ichige posma kiygenliki üchün saqchilar teripidin 800 yüen jerimane tölesh jazasigha uchrighan. U bu pulni töleshni ret qilghanda yéza solaqxanisigha solap qoyulghan. Uning a'ilisidikiler shu küni kechte yéza rehberlirige yalwurup 400 yüen jerimane tölep turaxanni öyige qayturup chiqqan.

Turaxan yéza solaqxanisigha élip kirilgendin kéyin mejburiy halda siyasiy öginish qilishqa buyrulghan. U ayallargha mexsus idiyiwi xizmet ishleydighan mes'ul xadimning solap qoyulghan ayallargha qandaq terbiye élip baridighanliqi heqqide munularni bildürdi:
"Bizge moda ayallarning kiyim-kéchekliri we yürüsh-turushliri resim bilen chüshendürülgen kitab tarqitip berdi. Uni obdan oqup öginish qilisiler deydu. Biz némini öginimiz dések, u 'siler öginidighan nersiler bek köp. Hökümet silerge shunche yaxshi ishlarni qilip bériwatsa, herqaysinglar némishqa yoghan yaghliqinglarni périjixandek chégip, baxshidek uzun könglek kiyip yürisiler? zaman'gha layiq qisqa we eplik kiyinip yürsenglar bolmamdu? bundaq kiyinip yürsenglar erliringlar tashliwetmemdu? hökümet yolliringlarni yasap, öyliringlarni azade qilip bériwatsa, némishqa gep anglimay, qilma dégen ishni qilisiler, hökümet silerge néme yamanliq qildi?' deydu. Biz 'kiyim-kéchek kiyishnimu silerdin soramduq, biz islam dinidiki musulmanlar bolghandikin öz dinimizni qoghdash hoquqimiz yoqmu? dinimizning qa'idisi boyiche béshimizgha yaghliq sélip, uzun könglek kiysek bolmamdiken? uning kimge ziyini bar iken? uzun könglek kiygen bolsaq, uni bedinimiz kötüridu, héchqachan silerge éghirimizni artip qoymiduq. Erlirimizmu shundaq kiyinishimizge qoshulghan,' dep turuwalduq. Ular buni anglap, 'biz bilen takallashtinglar, bu yerde öginish qilip kallanglarni özgertisiler,' dep resimlik kitablarni tashlap berdi. Solaqxanidiki 20 ge yéqin ayal u kitablarni oqushni ret qilip jim olturuwalduq. A'ilisidin adem kélip jerimane töliyeligen ayallar solaqxanidin chiqip ketti. Qalghanlirimizni mejburiy öginish qilisiler dep tutup qaldi. Bizning öydikiler méni shu küni xupten namizidin kéyin 400 yüen pul tölep qayturup chiqti."

U yene munularni bildürdi:
"Hazir radi'o-téléwiziyedimu shu gep. He désila ayallarning 'qanunsiz diniy kiyim' lerni kiyishini cheklesh, gheyriy kiyin'gen we ropash salghan ayallarni tutush toghriliq teshwiqat qiliwatidu. Tam-tamlarda yoghan resimlik élanlar chaplaqliq."

Turaxan yene erlerning saqal-burutighimu chek qoyuluwatqanliqini tilgha aldi:
"Hazir-saqal-burut qoyidighan erlermu aziyip ketti. Eger kochida saqili bar kishini körüp qalsa shu haman tartip ekirip, saqal-burutini chüshürüp ghirdap qoyidu."

U da'irilerning peqetla uzun kiyim kiyip, béshigha yaghliq salghan ayallarni tosup jerimane éliwatqanliqini, emma qisqa yopka kiyip, pachaqlirini échip milletning normal kiyim-kéchek exlaqidin chetnep ketkenler bilen kari yoqluqini tekitlidi.

Turaxan axirida özining béshidiki posmini éliwétishke mejbur bolghanliqini, köktat we bashqa turmushqa lazimliq nersiler üchün bazargha barghandin sirt, adette awarichiliktin saqlinish üchün öyidin chiqmas bolghanliqini bildürdi.

Toluq bet