Америка дөләт мәҗлиси хитай ишлири комитети: "ирқий қирғинчилиққа қарши туруш сиясий мәсилә әмәс, у әхлақ вә инсаний қәдир-қиммәт мәсилиси"

Мухбиримиз нуриман
2021-07-26
Share
Америка дөләт мәҗлиси хитай ишлири комитети: Америка дөләт мәҗлиси хитай ишлири комитетиниң рәиси җеф мерклей(Jeff Merkley) әпәнди йиғинда сөзлимәктә. 2021-Йили 22-июн, вашингтон.
Photo: RFA

23-Июл күни америка дөләт мәҗлиси хитай ишлири комитетиниң рәиси җеф мерклей вә муавин рәиси җеймис мкговерн хәлқара олимпик комитетиниң рәиси томас бахқа язған очуқ хетини елан қилған. Бу хәткә дөләт мәҗлиси хитай ишлири комитетиниң, йәни CECC ниң сабиқ рәислиридин кеңәш палата әзаси марко рубийо, авам палата әзаси кристофир симис қатарлиқларму қетилған. Улар бу очуқ хәт арқилиқ хәлқара олимпик комитетиниң рәисидин 2022-йиллиқ бейҗиң қишлиқ олимпик тәнһәрикәт мусабиқисини кечиктүрүшни, әгәр саһибханилиқ қилидиған һөкүмәт кишилик һоқуқ дәпсәндичиликини ахирлаштурмиса мусабиқини башқа җайға йөткәшни тәләп қилған.

Америка дөләт мәҗлиси хитай ишлири комитетиниң муавин рәиси җеймис мкговерн(Jim McGovern) әпәнди(оңдин иккинчи) йиғинда сөзлимәктә. 2019-Йили 12-июл, вашингтон.
Америка дөләт мәҗлиси хитай ишлири комитетиниң муавин рәиси җеймис мкговерн(Jim McGovern) әпәнди(оңдин иккинчи) йиғинда сөзлимәктә. 2019-Йили 12-июл, вашингтон.

Хәттә мундақ дейилгән: "олимпик мусабиқиси, һөкүмити ‹ирқий қирғинчилиқ' вә ‹инсанийәткә қарши җинайәт' садир қиливатқан дөләттә өткүзүлмәслики керәк. Бундақ қилиш тәнһәрикәтчиләрниң мәнпәәти үчүнму пайдилиқ. Биз хәлқара олимпик комитетиниң тәнһәрикәтчиләрниң мусабиқә нишанини әмәлгә ашуруш үчүн виҗданини қурбан қилишқа мәҗбурлишини адаләтсизлик дәп қараймиз. Биз һәр қандақ бир тәнһәрикәтчиниң уйғур районидики ‹инсанийәткә қарши җинайәт' болған мәҗбурий әмгәк арқилиқ ишләпчиқирилған кийимләрни кийишини яки йемәкликләрни истемал қилишини халимаймиз. Биз бир тәнһәрикәтчиниң ирқий қирғинчилиққа қарши туруш һоқуқини йүргүзгәнлики үчүн саһибханилиқ қилған һөкүмәт тәрипидин җазаға тартилғанлиқини, һәтта тутуп турулушини көрүшни халимаймиз".

Радийомиз хәлқара олимпик комитети билән алақилишишкә тиришқан болсиму, улардин җаваб кәлмиди.

Хәлқара олимпик комитети өткән йили 28-өктәбир радийомизниң соаллириға җаваб бәргән. Улар бейҗиң қишлиқ олимпик мусабиқисиниң байқут қилинишиға қарши икәнликини чүшәндүрүп, "олимпик мусабиқисиниң сиясий мәсилә әмәслики" ни илгири сүргәниди.

Өткән айда "хәлқара олимпик күни" мунасивити билән д у қ ниң тәшәббуси, "шәрқий түркистан тәшкилатлири һәмкарлиқ мунбири" ниң қарари, уйғур, тибәт, моңғул, хоңкоңлуқлар һәмдә башқа хәлқаралиқ кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң һәмкарлиқида шиветсарийәниң лозан шәһиридики хәлқара олимпик комитетиниң мәркизи бинаси алдида 2022-йиллиқ бейҗиң қишлиқ олимпик мусабиқисигә қарши кәң көләмлик намайиш елип берилған. явропа, америка қатарлиқ қитәләрдикидики 40 тин артуқ дөләттә олимпикини байқут қилиш чақириқ қилинған намайишлар елип берилған.

Дуня уйғур қурултийи хитай ишлири комитетиниң мудири илшат һәсән әпәнди бу һәқтә зияритимизни қобул қилип мундақ деди: "әгәр хәлқара олимпик комитети қишлиқ олимпик тәнһәрикәт мусабиқисини кечиктүрүш яки башқа дөләткә йөткәшни қарар қилған болса хитайға бәк чоң зәрбә болатти".

Америка дөләт мәҗлиси хитай ишлири комитетиниң хәлқара олимпик комитетиниң рәиси томас бахқа язған хетидә йәнә мәзкур комитетниң сабиқ рәиси марко робийо 2018-йили өктәбирдә хәлқара олимпик комитетиға хәт йоллиғанлиқи тилға елинған. Марко рубийо хәлқара олимпик комитетидин бейҗиң қишлиқ олимпикини васитә қилип туруп, уйғур районидики инсан һәқлири дәпсәндичиликини аяғлаштуруш үчүн хитайға бесим қилишини тәләп қилған. Лекин хәлқара олимпик комитети та бүгүнгичә бу тәләпкә мувапиқ җаваб қайтурмиған.

Илшат һәсән әпәнди хәлқара олимпик комитетиниң бу мәсилигә җаваб бәрмәй мәсулийәттин қечишини әйибләп мундақ деди: "хитайниң уларға һесабати йоқ пулларни хәҗләп бериши уларни қизиқтурған. Гириклардин башланған демократийә, әркинлик, баравәрликни тәшәббус қилидиған олимпик мусабиқисиниң характери өзгирип кетиватиду".

Америка дөләт мәҗлиси хитай ишлири комитетиниң хәлқара олимпик комитетиниң рәиси томас бахқа язған хетиниң ахирида мундақ дегән: "бу олимпикни сиясәттин йирақ тутуш керәкму-керәк әмәсму мәсилиси әмәс. Ирқий қирғинчилиққа қарши туруш сиясәт әмәс, у әхлақ вә инсаний қәдир-қиммәт мәсилиси. Биз әгәр олимпик мусабиқисигә саһибхан һөкүмәт ирқий қирғинчилиқ вә инсанийәткә қарши җинайәт садир қилишни тохтатмиса, бейҗиң қишлиқ тәнһәрикәт мусабиқисини кечиктүрүп, уни башқа дөләткә йөткишиңларни тәләп қилимиз".

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт