Ийи партийәси рәһбири, долқун әйса мәсилисидә “түркийәниң бу қилмиши хитайға тәслим болғанлиқиниң испати һесаблиниду” дәп әйиблиди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2021-09-21
Share
Түркийәдики “ийи” партийәсиниң рәиси мәрал ақшәнәр ханим президент әрдоғанни қаттиқ тәнқит қилди Түркийәдики “ийи” партийәсиниң рәиси мәрал ақшәнәр ханим партийәсиниң парламентта қилған сөзидә уйғур мәсилиси тоғрисида алаһидә тохталди вә түркийә һөкүмитини қаттиқ тәнқид қилди. 2021-Йили 9-март, әнқәрә.
RFA/Erkin Tarim

18-Сентәбир күни дуня уйғур қурултийи рәиси долқун әйса әпәндини түркийә һөкүмитиниң 3-қетим “дөләт бихәтәрликигә тәһдит елип келиду” дегән баһанә билән түркийәгә киргүзмәй қайтуруветишини түркийәдики көп санда өктичи партийәләр қаттиқ әйиблиди.

Түркийә парламентида уйғур мәсилисини изчил һалда оттуриға қоюп келиватқан “ийи”, йәни “яхши” партийәсиниң рәиси мәрал ақшәнәр ханим твиттер арқилиқ баянат елан қилип мундақ дәп язған: “дуня уйғур қурултийи рәиси долқун әйса әпәндини түркийәгә киргүзмәсликиңларниң сәвәбини ашкарилаңлар, бизму биләйли. Растинила һәққаний бир сәвәби барму? яки хитайниң уйғурларға елип бериватқан зулумиға сүкүттә турувелишиңларни аз дәп, хитайдин йол йоруқ елишқа башлидиңларму? буларни һәммимиз билип қалайли”.

Һәрқайси партийәләрниң рәһбәрлири, парламент әзалири вә аммиви тәшкилат мәсуллири иҗтимаий таратқулар арқилиқ арқа-арқидин баян елан қилип, долқун әйсани қайтурувәткәнлики үчүн һөкүмәтни әйибләшти. Арқидин 20-сентәбир күни “ийи” партийәсиниң муавин рәиси нури оқутан әпәнди бу һәқтә мәхсус мухбирларни күтүвелиш йиғини чақирип, түркийә һөкүмитини қаттиқ әйибләп мундақ деди: “долқун әйса әпәнди шәрқий түркистан мәсилисини пүтүн дуняда аңлитиватқан, шәрқий түркистандики уйғурларниң әркинлики, һәқ вә һоқуқи үчүн күрәш қиливатқан дуня уйғур қурултийиниң рәисидур. У, тинчлиқ көрәшчисидур. Долқун әйса әпәндигә қоюлған түркийәгә кириш чәклимиси түркийә сот мәһкимиси тәрипидин бикар қилинғанлиқи һәққидики хәт қолида турса, униң үстигә хәлқара сақчи тәшкилати-интервал долқун әйса үстидин 1997-йили хитайниң тәлипигә бинаән чиқарған қизил башлиқ тутуш буйруқи 2018-йили бикар қилинған турса, мәзкур әһвални демократийә билән башқурулуватқан дөләтләр нәзәрдә тутиватқан бүгүнки күндә хитай һөкүмитиниң бесими билән түркийә һөкүмитиниң долқун әйсани түркийәгә киргүзмәслики түркийәгә пәқәтла ярашмиди. Түркийәниң бу қилмиши хитайға тәслим болғанлиқиниң испати һесаблиниду. Қисқиси түркийәниң бу қилғанлири түрк вә мусулманлиқ үчүн номус иштур. Биз ийи партийәси болуш сүпитимиз билән долқун әйсаға қоюлған чәклиминиң дәрһал әмәлдин қалдурулушини тәләп қилимиз”.

Һазир әнқәрәдә балниста йетиватқан дуня уйғур қурултийиниң сабиқ рәиси әркин алиптекинни йоқлаш үчүн әнқәрәгә кәлгән д у қ рәиси долқун әйса әпәндиниң қайтуруветилгәнлик хәвири тарқалғандин кейин тунҗи болуп һөкүмәтни қаттиқ әйиблигән сиясий партийәләрдин бири келәчәк партийәсидур. Келәчәк партийәсиниң муавин рәиси сәлчуқ өздағ әпәнди бу һәқтики соалимизға җаваб берип мундақ деди: “узун йил бурун долқун әйсаға бундақ бир чәклиминиң қоюлуши түркийәниң уйғурларға қарита қилған вапасизлиқи, долқун әйсаға қилған номуслуқ иштур. Мән һөкүмәткә шуни демәкчимән мусулман издисәңлар шәрқий түркистанлиқлар мусулман һәмдә уйғурлар түркий хәлқ, долқун әйсаниң түркийәгә кириш чәклимиси әнқәрә сот мәһкимиси тәрипидин бикар қилинған туруқлуқ немишқа киргүзмәйсиләр? бу түркийәниң қанунға хилап иш қилғанлиқини көрситип бериду. Һазир түркийәни идарә қиливатқан һөкүмәтниң қанунға риайә қилмиғанлиқини, хитайниң гепини аңлиғанлиқини көрситип бериду”.

Сәлчуқ өздағ әпәнди түркийә һөкүмитиниң долқун әйсадин әпу соруши керәкликини тәкитләп мундақ деди: “биз келәчәк партийәси болсун сүпитимиз билән һөкүмәтниң бу қилғанлиридин номус қилдуқ. Һөкүмәтниң ата юртимиздин кәлгән кишиләрни түркийәгә киргүзмәслики бизни қаттиқ рәнҗитти. Түркийә һөкүмити долқун әйсани түркийәгә тәклип қилип елип келип әпу сориши керәк”.

1995-Йили қурулған күнидин тартип уйғур дәвасини қоллап келиватқан, һазирқи һөкүмәтниму қоллаватқан бүйүк бирлик партийәсиниң муавин рәиси алий кесәр әпәнди түркийә һөкүмитиниң 2008-йили долқун әйсаниң “дөләт бихәтәрликигә тәһдит” дегәнни баһанә билән түркийәгә киришини чәкләп анталя айридромдин қайтурувәткәнликини, 2016-йили 10-айда түркийәгә киришини йәнә бир қетим рәт қилип истанбулдин қайтурувәткәнликини һөкүмәтниң бу қилғанлириниң зор хаталиқ икәнликини, буларни һөкүмәткә йәткүзидиғанлиқини баян қилип мундақ деди: “долқун әйса әпәндиниң сотиғиму қатнаштуқ, һөкүмәт кимниң бесими билән сот мәһкимисиниң қарариға риайә қилмайватиду уни биләлмидуқ. Лекин буни бош қоюп бәрмәй долқун әйса түркийәгә кирәлигичә күрәш қилимиз. Һөкүмәтниң бу хаталиқини түзитиш керәкликини һөкүмәткә дәймиз”.

Хәлқара сақчи тәшкилати-интервал хитайниң тәлипигә бинаән долқун әйса үстидин 1997-йили қизил башлиқ тутуш буйруқи чиқарған. Бирақ интервал бу тутуш буйруқини 2018-йили бикар қилғаниди. Мушундақ туруқлуқ түркийәниң 15 йилдин буян долқун әйсани түркийәгә киргүзмәслики түрк хәлқиниң қаттиқ әйиблишигә учримақта.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт