Долқун әйса: «хитай охшаш бир һекайини, охшаш бир нахшини тәкрар ейитмақта»

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2020-09-07
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Коча чарлаватқан броневик вә толуқ қоралланған хитай қораллиқ әскири. 2014-Йили 24-май, үрүмчи.
Коча чарлаватқан броневик вә толуқ қоралланған хитай қораллиқ әскири. 2014-Йили 24-май, үрүмчи.
AP

Хитайда чиқидиған «йәр шари вақит гезити» дуня уйғур қурултийиниң рәиси доқун әйсани вә чәтәлләрдики уйғур тәшкилатлирини қарилап, йәнә мақалә елан қилди.

5-Сентәбир күни хитайниң «йәр шари вақит гезити», «американиң террорлуққа қарши туруштики қош өлчими от билән ойнашқанлиқ» намлиқ бир мақалә елан қилди. Мақалидә американиң дөләт әрбаблири вә башқа дөләтләрдики әлчилириниң долқун әйса қатарлиқ «шәрқий түркистанчи» унсурлар билән көрүшүп иш бирлики елип беришни музакирә қилғанлиқи, уларни очуқ-ашкара қоллиғанлиқи вә мәдәт бәргәнлики илгири сүрүлгән.

Мақалидә «шәрқий түркистан ислам һәрикити», «дуня уйғур қурултийи», «шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийити» қатарлиқ 3 тәшкилатни «террорлуқ тәшкилати» дәп атиған. Бу тәшкилатларни «чегра сиртида туруп узун йиллардин буян хитайға қарши бөлгүнчилик һәрикәтлири билән шоғулланди» дегән. Мақалидә йәнә «1990-йилидин 2016-йилиғичә бу ‹шәрқий түркистанчилар' ни өз ичигә алған 3 хил күчләр шинҗаң районида қанчә миң қетимлиқ зораванлиқ, террорлуқ вәқәлирини садир қилип, йәрлик хәлқниң һаятий бихәтәрликигә еғир тәһдит пәйда қилди,» дәп әйиблигән.

Мақалидә америка һөкүмитиниң д у қ ға болған һесдашлиқи һәм қоллашлирини «терроризмни қоллиғанлиқ» дәп шәрһийлигән болуп, «американиң җәнвәдики б д т да турушлуқ иш беҗириш орниниң мәсуллири вә американиң германийәдики баш әлчилири бу йил 2-айда вә 7-айда долқун әйса билән көрүшүп ‹шәрқий түркистанчилар' ниң тәләплирини аңлиған вә д у қ ниң хитайға қарши бөлгүнчилик һәрикәтлирини қанат яйдуруши тоғрулуқ музакириләшкән» дегән җүмлиләрни ишләткән.

Д у қ рәиси долқун әйса әпәндиниң билдүрүшичә, хитайниң «йәр шари вақит гезити» мушу бир йилниң ичидила д у қ башлиқ уйғур тәшкилатлириға вә униң өзигә қарши 20 парчиға йеқин мақалә елан қилған. Бу мақалиләрдә «охшаш бир нахшини тәкрар товлиған». У сөзидә хитайниң д у қ ни вә муһаҗирәттики уйғур тәшкилатлирини қарилаш һәрикитиниң йәнә давам қилидиғанлиқини әскәртти.

Хитайниң зувани болған «йәр шари вақит гезити», «американиң террорлуққа қарши туруштики қош өлчими от билән ойнашқанлиқ» намлиқ бу мақалисиниң ахирида хуласиләп, американи 5 җәһәттин мундақ әйиблигән:

Биринчидин, «америка ‹шәрқий түркистанчи' унсурларни қоғлап тутуш уяқта турсун, әксичә ‹шәрқий түркистанчи' ларниң каттивашлири билән көрүшүп, уларға мәдәт берип, ‹шәрқий түркистанчи' ларниң хорикини өстүрүп қойди.»

Иккинчидин, «америка ‹шәрқий түркистанчи' ларниң ярдәмгә еришиш қаналлирини үзүп ташлаш уяқта турсун, әксичә өзлири тәшәббускарлиқ билән һәрикәткә өтүп, ‹шәрқий түркистанчи' лар билән алақә қилишниң көврүкини қуруп чиқти.»

Үчинчидин, «америка терроризмға қарши мәнбәләрни йеңилаш вә рәтләш уяқта турсун, әксичә хәлқара терроризмға қарши уқумға зит муқамда товлап, ‹шәрқий түркистанчи' унсурларни қоллаш арқилиқ җуңгониң терроризмға қарши тиришчанлиқини чәкләшкә урунди.»

Төтинчидин, «америка ‹шәрқий түркистанчи' ларниң әза қобул қилиш вә калла ююп әсәбийләштүрүш қилмишлириға зәрбә бәрмәйла қалмастин, әксичә җуңго һөкүмитиниң қанун-түзүмләргә бинаән ‹тәрбийиләш мәркәзлири' ни қуруп чиқип, террорлуқ вә диний ашқунлуқни пәйда қилидиған тупрақ вә шараитни әң төвән чәккә чүшүрүш үчүн көрсәткән ғайәт зор тиришчанлиқини қарилиди.»

Бәшинчидин, «америка җуңгониң шинҗаңда йүргүзүватқан терроризмға қарши тәдбирлирини қоллимайла қалмастин, әксичә ‹шәрқий түркистанчи' күчләрниң зораванлиқ һәрикәтлирини қоллиди вә униңға ярдәм бәрди.»

Германийәниң карлсрухе шәһиридә яшайдиған уйғур зиялийси әнвәр әхмәт әпәнди бу һәқтә тохталғанда, хитайниң бу мақалисидә җаза лагерлирини терроризмға қарши қуруп чиқилған «тәрбийиләш мәркизи» дәп пәрдазлайдиған сәпсәтисини қайта тәкрарлиғанлиқини тилға алди.

«Йәршари вақит гезити», «американиң террорлуққа қарши туруштики қош өлчими от билән ойнашқанлиқ» намлиқ мақалисини мундақ җүмлә билән ахирлаштурған: «американиң өз-ара зиддийәтлик, маслашмиған қарашлири дуняға ‹америкачә терроризмға қарши туруш логикиси' ни ашкарилап бәрди: америкаға хәвп йәткүзмигәнла болса, у терроризим әмәс; американиң дүшмәнлиригила хәвп йәткүзгән болса, у терроризим әмәс; пәқәт америкаға хәвп йәткүзгән террорлуқ күчлирила терроризим һесаблиниду, пәқәт американиң бекиткинила ‹терроризим' һесаблиниду.»

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт