Xitayning b d t gha eza döletlerni dunya Uyghur qurultiyi bilen körüshmeslikke chaqirishi tenqidke uchridi

Muxbirimiz irade
2019-08-27
Élxet
Pikir
Share
Print
D u q ning re'isi dolqun eysa ependi xitayning zulumigha qarshi namayishta nutuq sözlimekte. 2018-Yili 6-noyabir, jenwe.
D u q ning re'isi dolqun eysa ependi xitayning zulumigha qarshi namayishta nutuq sözlimekte. 2018-Yili 6-noyabir, jenwe.
REUTERS

Birleshken döletler teshkilati kishilik hoquq kéngishining 42-nöwetlik omumiy yighini échilishqa sanaqliq künler qalghan bir peytte xitay hökümitining birleshken döletler teshkilatining jenwediki merkizide turushluq da'imiy elchiliki herqaysi eza döletlerning hem shundaqla xelq'araliq organlarning jenwede turushluq elchiliklirige mexsus dunya Uyghur qurultiyi heqqide bir resmiy mektup yollighan.

Xitay da'iriliri, mezkur mektupta dunya Uyghur qurultiyining re'isi dolqun eysa ependini xitaygha qarshi nami chiqqan bir "Bölgünchi" shundaqla "Bir qanche jinayi weqelerge we zorawanliq weqelirige chétilghan bir térrorchi" dep ilgiri sürüsh bilen birge, dunya Uyghur qurultiyiningmu Uyghur aptonom rayonini xitaydin ayrip chiqishni meqset qilghan bölgünchi teshkilat ikenlikini eskertken. Mektupta hetta dunya Uyghur qurultiyi b d t xewpsizlik kéngishi teripidin térrorchi organ dep tizimlan'ghan "Sherqiy türkistan islam herikiti" teshkilatining "Siyasiy tarmiqi" ikenliki terghib qilin'ghan.

27-Awghust küni, dunya Uyghur qurultiyi jiddiy bayanat bérip, xitay hökümitining jenwede turushluq elchiliki teripidin qurultaygha we uning re'isi dolqun eysa ependige qilin'ghan yuqiridiki eyibleshlerni qattiq tenqid qildi. Dunya Uyghur qurultiyi bayanatida "Xitay hökümitining bayanliri pütünley asassiz, dep ret qilish bilen birge, 2018-yili xelq'araliq saqchi orgini intérpolning dolqun eysagha qoyulghan qizil belgisining bikar qilinishining buning eng yaxshi misali bolush bilen birge, xitay hökümitining bundaq organlarni öktichi pikirlerni jimiqturush üchün suyi'istémal qiliwatqanliqini bildürdi.

Dunya Uyghur qurultiyi re'isi dolqun eysa ependi bügün radiyomizning ziyaritini qobul qilip, xitayning dunya Uyghur qurultiyi we özige qaritilghan bundaq hujumlirining bir yéngiliq bolmasliq bilen birge, buning xitayning jenwediki yighin aldida qattiq sarasimige chüshkenlikini ipadilep béridighanliqini bildürdi.

Xitay hökümiti jenwediki herqaysi döletler elchiliklirige yazghan yuqiridiki bu mektupida yene, b d t' gha eza döletlerni, herqandaq bir sorunda dolqun eysa ependi we dunya Uyghur qurultiyining bashqa herqandaq ezaliri bilen alaqe qilmasliqqa, ularning uchrishish teleplirini ret qilishqa chaqirghan.

Halbuki, xelq'ara kishilik hoquqni közitish teshkilatining kanada shöbisi bashliqi feride dif xanim bügün jenwedin bizning ziyaritimizni qobul qilip, xitay hökümitining dunya Uyghur qurultiyi we uning re'isi dolqun eysagha qilghan pakitsiz eyibleshlirini we bashqa döletlerge bundaq bir cheklime qoyghanliqini tenqid qildi.

U mundaq dédi: "Xitay hökümitining jenwediki wekillerge ewetken xéti bizni nahayiti bi'aram qildi. Biz xitay hökümitining Uyghur élide yürgüzüwatqan bésim siyasetlirini 'térrorluqqa qarshi turush' herikiti dep atawatqanliqini bilimiz. Buning emeliyet bilen qilchimu alaqisi yoq. Xitay hökümitining héchqandaq pakit bolmay turup, dolqun eysagha töhmet qilishi we bashqa döletlerni uning bilen körüshmeslik heqqide agahlandurup qorqutushi kishini oygha salidu"

Feride dif xanim sözide yene, xitaygha oxshash diktator hakimiyetlerning her da'im térrorluqni bahane qilip öktichi awazlarni basturushqa urunup kelgenlikini eskertish bilen birge, dunya Uyghur qurultiyining Uyghurlarning kishilik hoquqini qolgha keltürüsh üchün aktip pa'aliyet qiliwatqan qanunluq bir organliqini tekitlidi.

Dolqun eysa ependi 9-séntebir küni bashlinidighan 42-nöwetlik kishilik hoquq kéngishining teyyarliq xizmetliri üchün jenwege yétip kelgen. Uning éytishiche, nurghun döletlerning jenwediki wekilliri xitayning bu xétini körgenlikini, emma buningliq bilen tesirige uchrimaydighanliqini ipade qilghan bolsimu, emma pelestin qatarliq yene bir qisim eller wekilliri dolqun eysa ependi bilen körüshüshtin yaltiyiwalghaniken.

Feride dif xanim bolsa radiyomizgha qilghan sözide kishilik hoquq kéngishige eza döletlerni we ularning jenwediki wekillirini xitayning bundaq tehditlirige boyun egmeslikke chaqirdi. U sözide: "Bu döletler kishilik hoquq kéngishide xitayning shinjangdiki kishilik hoquq depsendichilikige qarshi kolléktip halda awaz chiqirishqa tirishishi kérek. Ular xitay hökümitining dunya Uyghur qurultiyi ezaliri we dolqun eysa bilen körüshmeslik heqqidiki tehditi we qorqutushigha uchrimasliqi kérek eksiche ular bilen körüshüp shinjangda yüz bériwatqanlar heqqide yenimu köp uchur élishi kérek"

Feride xanim sözide yene, b d t gha eza döletlerni kishilik hoquq kéngishi aliy komissarining b d t tekshürgüchilirining Uyghur élide musteqil tekshürüsh élip bérish heqqidiki chaqiriqigha awaz qoshushqa chaqirish bilen birge, buni ularning mes'uliyiti, dep körsetti.

Toluq bet