D u q alahide ijra'iye yighini chaqirip, Uyghur teshkilatlirining nöwettiki xelq'ara weziyettin ünümlük paydillinishni tewsiye qildi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2020-07-17
Élxet
Pikir
Share
Print
Dunya Uyghur qurultiyi ötküzgen "Özgiriwatqan dunya we sherqiy türkistan" témisidiki sin ilmiy muhakime yighinida sözlimekte. 2020-Yili may.
Dunya Uyghur qurultiyi ötküzgen "Özgiriwatqan dunya we sherqiy türkistan" témisidiki sin ilmiy muhakime yighinida sözlimekte. 2020-Yili may.
RFA/Erkin Tarim

Xitayning wuxen sheheridin tarqilip, pütün dunyani astin-üstün qiliwetken korona wirusning qaytidin ewj élishi seweblik dunya Uyghur qurultiyi ijra'iye komitéti alahide yighini chaqirip, ötken qétimliq yighinda chiqarghan bezi qararlar toghrisida qayta muzakire élip bardi. Yighinda bu yil 11-ayda d u q ning qurultay chaqirish qararining kéchiktürülgenliki uqturuldi hemde nöwettiki muhim mesililer toghrisida muzakire élip bérilip, qarar maqullidi.

12-Iyul küni bérlin waqti chüshtin kéyin 4 te bashlan'ghan bu yighin'gha qurultay ijra'iye komitétining re'isi ömer qanat ependi riyasetchilik qildi. Dunya Uyghur qurultiyining bu yighinida 5-nöwetlik ijra'iye yighinida maqullan'ghan bezi qararlar toghrisida muzakire élip bérildi.

D u q ning nizamnamiside körsitilishiche, 3 yilda bir qétim qurultay chaqirip, saylam élip bérilidighan bolup, buninggha asasen bu yil 11-ayda qurultay chaqirilishi kérek idi. Ijra'iye komitétining bu qétimqi yighini bu heqte alahide muzakire élip bérip, bu yil 11-ayda échilish pilanlan'ghan qurultayning waqtini kéchiktürüsh, korona wirusi yuqumining kontrolluq ehwaligha qarap kéyinche muwapiq waqitqa orunlashturush heqqide qarar maqullandi.

D u q re'isi dolqun eysa ependi bu toghriliq melumat bérip, mundaq dédi: "Birinchidin xitaydin tarqilip, pütün dunyani qaplighan korona wirusning qaytidin ewj élishi seweblik 2020-yili 11-ayda ötküzülmekchi bolghan dunya Uyghur qurultiyining 7-nöwetlik omumi qurultiyini kechiktürüshni qarar qilduq. Ikkinchidin dunya Uyghur qurultiyi ijra'iye komitétining 6-nöwetlik yighinini d u q ning amérikadiki démokratiyini ilgiri sürüsh fondining programmisi boyiche 2020-yili 11-ayda pragada orunlashturmaqchi bolghan yighini bilen birlikte ötküzüshni qarar qilduq."

12-Iyul küni widéyoluq ötküzülgen d u q ning ijra'iye komitéti yighinigha, d u q ning amérika, gérmaniye, yaponiye, ottura asiya türkiy jumhuriyetliri we türkiye qatarliq döletlerdiki ijra'iye komitéti ezaliri ishtirak qildi. Yighinda nuqtiliq halda Uyghur dewasining xelq'aradiki weziyiti toghrisidimu muzakire élip bérildi.

D u q re'isi dolqun eysa ependi bu toghrida melumat bérip, mundaq dédi: "Biz gérmaniyelik tetqiqatchi doktor adri'an zénzning xitay hökümitining Uyghurlargha qaratqan tughut cheklesh, Uyghur ayallirini mejburiy tughmas qilish siyasiti heqqidiki doklatni we aksyos agéntliqining bu heqtiki tetqiqat xewiri bilen ispatlan'ghan xitayning Uyghurlargha qarita élip bériwatqan siyasitining irqiy qirghinchiliq ikenlikini xelq'ara jama'etke étirap qildurush üchün d u q gha qarashliq we d u q bilen hemkarlishiwatqan pütün teshkilatlarni seperwerlikke keltürüshni qarar qilduq. Yene biri, xitay hökümitining Uyghurlarni mejburiy emgekke sélish we qul ishchi qilip ishilitishige, shuningdek buningdin gherb döletliridiki nurghunlighan ataqliq shirket we markilarning paydilan'ghanliqigha qarshi qozghalghan naraziliqni d u q we bashqa sherqiy türkistan teshkilatlirining yétekchilikide xelq'araliq bir heriketke aylandurushni oylishiwatimiz. Bu heriket arqiliq hem xitaygha iqtisadiy jehettin zerbe bérish we Uyghurlarni qul ishchi qilip ishlitishni toxtitishqa zorlash, hem buningdin paydilan'ghan gherb shirket we markilirini Uyghurlargha tölem töleshke mejburlashni qarar qilduq."

D u q re'isi dolqun eysa ependi ijra'iye heyetining alahide yighinida qazaqistan we qirghizistanda korona wirusi tüpeylidin qéyin ehwalgha chüshüp qalghan Uyghurlargha yardem qilish toghrisida qarar alghanliqini bildürdi.

"D u q alghan qarar boyiche xitayning Uyghurlargha qarita élip bériwatqan siyasitining irqiy qirghinchiliq ikenlikini xelq'ara jama'etke étirap qildurush imkaniyi'i barmu? eger imkaniyiti bar büolsa bu heqte némilerni qilish kérek?" dégen so'alimizgha d u q ning mu'awin re'isi, istratégiye mutexessisi doktor erkin ekrem jawab berdi. U hazir Uyghur dewasi üchün xelq'ara weziyetning nahayiti yaxshi ikenlikini, d u q we bashqa sherqiy türkistan ammiwi teshkilatliri ortaq tirishchanliq körsetse, buning mumkin bolidighanliqini bayan qildi.

U yene Uyghurlarni mejburiy emgekke sélish we qul ishchi qilip ishilitishige qarshi xelq'arada naraziliq kötürülüwatqan mushundaq bir peytte bu toghrisida amérikagha qanun maqullitishqa tirishish kéreklikini bayan qildi.

D u q ötken ay 5-nöwetlik ijra'iye hey'itining kéngeytilgen yighinini chaqirip, ötken 6 ayliq xizmetni xulasiligen we bundin kéyinki xizmet pilanlirini tüzgen idi.

Toluq bet