Washin'gton shehiride d u q ning tarmaq ishxanisi échildi

Muxbirimiz eziz
2020-03-05
Élxet
Pikir
Share
Print
D u q re'isi dolqun eysa ependi amérika paytexti washin'gton shehiride d u q ning tarmaq ishxanisining échilishini tebriklesh murasimida sözlimekte. 2020-Yili 4-mart, washin'gton.
D u q re'isi dolqun eysa ependi amérika paytexti washin'gton shehiride d u q ning tarmaq ishxanisining échilishini tebriklesh murasimida sözlimekte. 2020-Yili 4-mart, washin'gton.
Photo: RFA

Yillardin buyan muhajirettiki Uyghur dawasining kichikliktin zoriyip, dunyaning herqaysi jayliridiki köpligen kishilerge tonushluq bolushtek bir dunyawi sewiyege yétishide herqaysi Uyghur teshkilatlirining we pidakarlirining harmay-talmay dawam qilip kelgen pa'aliyetliri muhim rol oynap kelmekte. Shu qatarda gérmaniyening myunxén shehiridiki dunya Uyghur qurultiyi (d u q) bu jehette eng wezipilerni orunlap kéliwatqan teshkilatlarning biridur.

D u q hazirgha qeder yawropa we amérikadiki hökümetlerning birdek étirap qilishigha érishken muhajirettiki Uyghurlarning eng aliy teshkilati bolush süpiti bilen Uyghurlarning hörlüki, démokratiye we kishilik heqlirini tinch shekilde qolgha keltürüsh, shu arqiliq eng axirida Uyghurlarning öz teqdirini özliri belgilishini emelge ashurush üchün küresh qilip kelmekte. Özlirining bu heqtiki nizamnamiside bu heqte "D u q bir xelq'araliq teshkilat bolup, sherqiy türkistanning ichi we sirtidiki barliq Uyghurlarning ortaq menpe'etige wekillik qilidu" dep körsitilgen bolup, izchil Uyghur dawasining kelgüsige ümid we ishench ata qilip kelmekte. D u q ning bu jehettiki xizmetlirining yene bir muweppeqiyiti amérikining paytexti washin'gton shehiride tarmaq ishxanisining échilishida eks etti.

4-Mart küni kechqurun mezkur yéngi qedemning emelge ashqanliqini tebriklesh murasimi bir qisim Uyghur jama'iti we amérikiliq dostlarning qedem teshrip qilishi bilen ötküzülgende bu hal köpchilikni tolimu memnun qildi.

Bu qétimqi tebriklesh pa'aliyitining riyasetchisi, washin'gton shehiridiki Uyghur kishilik hoquq qurulushi teshkilatining tashqi alaqe ishliri mudiri luyiza gréw aldi bilen söz aldi. U bügünki pa'aliyet heqqide qisqiche melumat bergendin kéyin aldi bilen d u q ning ijra'iye ishliri komitéti re'isi ömer qanatni bu heqte söz qilishqa teklip qildi.

Ömer qanat sözide d u q ning ötken on nechche yilning aldidiki deslep ish bashlighan waqtida köpligen qiyinchiliqlargha duch kelgen bolsimu erkinlikni söygüchi Uyghurlarning boshashmastin tirishchanliq körsitishi arqiliq bügünkidek hemme étirap qilghan bir dunyawi teshkilatqa aylan'ghanliqini, bu hemmeylenni memnun qilidighan bir hadise bolsimu yene bir yaqtin nöwettiki weziyetning yamanliship kétishidin hemmeylenning tolimu endishige chüshüwatqanliqini tekitlep: "Sherqiy türkistanda zulum éghirlishiwatqanda biz buningdin bekmu azab hés qilmaqtimiz. Chünki ular bizge küch-quwwet bérip kelgen insanlar idi. Emdilikte bu yéngi ishxanining échilishi bilen biz téximu köp yashlarni terbiyelep chiqalaymiz" dédi.

Öz nöwitide d u q ning re'isi dolqun eysamu söz aldi. U aldi bilen yillardin buyan d u q ning türlük xizmetlirining utuqluq dawam qilishigha hesse qoshup kéliwatqan bölüm mes'ulliri we meslihetchilerdin rishat abbas, zubeyre shemshidin, élshat hesen, ablikim idris qatarliqlarni yighin ehlige tonushturdi. Shuningdek yawropaning herqaysi jayliridiki tarmaq ishxanilarning Uyghur dawasining u jaylarda qanat yaydurulushigha qandaq yardemlerde bolghanliqi, emdilikte köpligen xelq'araliq teshkilatlarning we Uyghur teshkilatlirining bash shtabi jaylashqan washin'gton shehiride tarmaq ishxana échishning bundin kéyinki dawa ishliri üchün téximu paydiliq bolidighanliqini tekitlep "Hazir wetinimiz sherqiy türkistanda tajsiman wirusi yamrap kétiwatqanda buningdinmu xeterlik bolghan xitay kompartiyesi wirusigha qarshi küreshte mushu ishxana arqiliq téximu köp sandiki adaletperwer kishiler bilen ittipaqlishimiz" dédi.

Shu qatarda söz alghanlardin "Hemmige adalet" fondining wekili özlirining buningdin kéyinki xizmetlerde Uyghur teshkilatliri bilen téximu zich hemkarliship, bu dawani musulmanlar jama'itige téximu köplep bildürüshke tirishidighanliqini éytti. Amérika Uyghur birleshmisining re'isi quzzat altay bolsa hazirqidek Uyghurlar jiddiy krizisqa duch kéliwatqan bir peytte bundaq bir ishxanining échilishining zor ehmiyetke ige bolidighanliqini bildürdi. Shundaqla bügünki tebriklesh murasimigha qatnashqan eziz méhmanlardin lagér shahiti sayragülning shija'itige alahide rehmet éytti.

Amérika tashqi ishlar ministirliqining 2020-yilliq "Jesur ayallar xelq'araliq mukapati" gha érishken lagér shahiti sayragülmu söz élip, özining bu qétimi pa'aliyette shunche köp qérindashlirini körüp bekmu xushal bolghanliqini bildürdi. Shuning bilen birge lagérlarda qiyniliwatqan milyonlighan Uyghur we qazaq tutqunlarning awazi boluwatqan muhajirettiki pa'aliyetlerning téximu zoriyishigha bolghan ümidini ipadilesh bilen birge ortaq zulumgha uchrawatqan insanlarning öz'ara bir yaqidin bash chiqirishining muhimliqini tekitlep "Sherqiy türkistanliqlar héchnersidin qorqmasliqi lazim. Xitaylar özlirini adem hésablisa bizmu adem. Bizmu özimizge tégishlik heqlerni qolimizgha élishimiz üchün qolimizdin néme kelse shuni qilishimiz lazim" dédi.

Pa'aliyetning axirida d u q ning xizmetlirini uzundin buyan qollap kéliwatqan shexslerdin luyiza xanimgha alahide xatire buyum teqdim qilindi. Shundaqla uning yillardin buyan harmay-talmay Uyghur dawasi üchün körsetken tirishchanliqigha Uyghurlarning minnetdarliqi bildürüldi.

Pa'aliyet axirida d u q ijra'iye komitétining re'isi ömer qanat bu heqte ziyaritimizni qobul qilip, uzun yillardin buyan arzu qilinip kelgen bu ishning bügün emelge ashqanliqidin bekmu xushal bolghanliqini bildürdi.

D u q ning re'isi dolqun eysa bilen bu toghriliq sözleshkinimizde u tarmaq ishxana échilishning buningdin kéyinki dawa ishliri üchün yéngi ghelibilerdin dérek béridighanliqini bildürdi.

Bügünki pa'aliyetke ishtirak qilghuchilar qatarida "Hemmige adalet" fondining re'isi abdul malik mujahidmu bar idi. Biz uning bilen bügünki pa'aliyet toghrisida sözleshkinimizde hazirqidek Uyghurlar wirusning éghir xéyim-xetirige duch kéliwatqanda mushu xildiki ishlarning bekmu muhim ikenlikini tekitlidi.

"Lagérlardiki u insanlarni qatirisigha tizip qoyulghan qarigha élish taxtiyi, dések xatalashmaymiz. Béyjingda, xongkongda, yaponiyede barliq mektepler taqaldi. Néme üchün? xitayda pul tépiwatqan gugil, féysbok, alma dégendek shirketler taqilip qaldi. Néme üchün? chünki ular bu jaylarda kishiler bir-birige yéqin tursa tajsiman wirusning tézla bir-birige yuqup qalidighanliqini bilidu. Emdi ashu lagérlargha qamalghan üch milyon Uyghurchu? ularning shara'iti shu qeder nachar, u jaydiki kichikkine qamaqxanilargha nechche onlighan kishiler niqtap qamalghan. Ular hetta normal uxlighudek shara'itqimu ige emes. Bu lagérlargha héchqandaq xelq'araliq teshkilatlar yaki muxbirlarning bérish hoquqi yoq. Shunga hazir bu kishilerge tajsiman wirusning yuqushi üchün bekmu 'ongushluq' shara'it mewjut boluwatidu. Mana mushundaq achquchluq peytte del bügünkidek teshkilatlar arqiliq b d t, amérika hökümiti we bashqa hökümet orunlirigha Uyghurlarning ehwalini uqturushimiz, shu arqiliq lagérlarni tézdin taqiwétishni qolgha keltürüshimiz lazim. Ular öylirige qaytalisila ular tajsiman wirusqa yem bolup ketmeydu."

Pa'aliyetke wirjiniye we mariyland shtatliridin kelgen bir qisim Uyghur jama'itimu ishtirak qilghan bolup, amérikiliq dostlar bilen birlikte d u q ning bundin kéyinki xizmitige yéngi utuqlarni tilidi.

Toluq bet