En'gliyediki saylam mezgilide Uyghur mejburiy emgiki mehsulatlirini cheklesh sadaliri kücheymekte

Washin'gtondin muxbirimiz irade teyyarlidi
2024.06.10
Human-Rights-Foundation-london-bina-mejburiy-emgek-1 Kishilik hoquq fondi (Human Rights Foundation) london munar köwrüki(Tower Bridge) ge chüshürgen, Uyghur mejburiy emgikini teswirlen'gen sholadin körünüsh. 2023-Yili 19-séntebir, en'gliye.
Human Rights Foundation

 Töt yil burun dunya Uyghur qurultiyi en'gliye hökümitining Uyghur rayonidin paxta import qilish mesilisini tekshürmigenlikini bildürüp erz sun'ghan bolsimu, eyni chaghda en'gliye soti hökümetke paydiliq qarar chiqarghan idi؛ jümlidin en'gliye soti qararida “Eger import qilghuchi orun mallarni bazar qimmiti boyiche sétiwalghan bolsa, u halda u jinayi ishlar qanuni boyiche jinayet sadir qilghan hésablanmaydu” déyish arqiliq, import qilghuchi shirketler we hökümetni mejburiy emgek bilen eyibleshtin qoghdighan idi.

Buning netijiside dunya Uyghur qurultiyi en'gliye sotining qarari üstidin qayta erz sun'ghan bolup, bu heqtiki sot ötken ay ichide körülgen idi.

Nöwette dunya Uyghur qurultiyi, yer shari qanun heriket tori (GLAN), xelq'ara qulluqqa qarshi turush teshkilati qatarliqlar en'gliye yuqiri sotini bu heqtiki qararini özgertishke qistash üchün, öz pa'aliyetlirini kücheytishke kirishken.

En'gliyediki xelq'ara qulluqqa qarshi turush teshkilati yéqinda “Mejburiy emgek bilen yasalghan mehsulatlar némishqa cheklinishi kérek” mawzuluq bir qisqa filim tarqitip, téximu köp kishilerni Uyghur mejburiy emgek mehsulatlirini cheklesh sépige qétilishqa we hökümetke chaqiriq qilishqa ündigen. Ular bu qisqa filimda en'gliye soti ilgiri sürgendek, “Mejburiy emgek bilen yasalghan tawarlarda adil baha bolmaydighanliqini, mejburiy emgek tawarlirigha bazar qimmiti boyiche mu'amile qilishqa bolmaydighanliqi” eskertken we bu mehsulatlarning cheklinishi lazimliqini otturigha qoyghan.

Xelq'ara qulluqqa qarshi turush teshkilatining radiyomizgha bildürüshiche, en'gliyede her qaysi terepler Uyghur xelqining kishilik hoquq depsendichilikige uchrawatqanliqi we mejburiy emgekke séliniwatqanliqi mesiliside birlikke kelgen bolsimu, biraq en'gliye soti yenila hökümetni qollap qarar chiqarghan. Ular élxet arqiliq qayturghan inkasida mundaq dégen:

 “Sot Uyghur rayonida yolgha qoyuluwatqan éghir kishilik hoquq depsendichilikige ehmiyet bérishning ornigha, rayondin kelgen we mejburiy emgek bilen yasalghan mehsulatlarni tekshürüsh üchün dunya Uyghur qurultiyidin konkrét posulkini körsitishni, ewetilgen mallarning pochta yollanmisigha a'it qoshumche matériyallar bilen teminleshni telep qildi. Ular hetta import qilghuchi mehsulatni bazar qimmitide sétiwalghan bolsa, bu adaletsiz tijaretke kirmeydu we héchqandaq qanun'gha xilapliq qilghanliq bolmaydu, dédi. Eger bu höküm aghdurulmaydighan bolsa, u halda en'gliye mejburiy halda ishlepchiqirilghan tawarlarning bazirigha aylinip qélishi mumkin, undin sirt hetta mejburiy emgek mehsulatlirigha baha pichilidighan qarashmu peyda bolushi mumkin. Biz mejburiy yasalghan her qandaq tawarning adil bahasi yoq dep qaraymiz. ”

Mezkur teshkilat qisqa filimidimu eger en'gliye hökümiti mejburiy emgekni chekleydighan tedbir qollanmisa, u halda buning Uyghurlargha keng kölemde ziyankeshlik qiliwatqan xitay hökümitini hemde bu ziyankeshliktin nep éliwatqan shirketlerni qollighanliq bolup hésablinidighanliqini eskertken.

Xelq'ara qulluqqa qarshi turush teshkilatining radiyomizgha déyishiche, en'gliyening mejburiy emgek arqiliq yasalghan tawarlarni tökme qilip satidighan jaygha aylinip qélishining aldini élish üchün, ular saylam mezgilini ching tutup heriket qilidiken. Teshkilatning axbaratqa mes'ul xadimi jéssika turnir élxétide mundaq dégen:

 “Biz hazir saylam mezgilide turuwatimiz, biz 7-ayda hakimiyet béshigha chiqidighan hökümetning mejburiy emgekke taqabil turushni aldinqi orun'gha qoyushini we yéqin qoshna döletlerning bazarlirigha mas halda dölet qanuni tüzüshini küchlük telep qilimiz. ”

Melum bolushiche, bu organ 6-iyun küni mexsus mushu heqte bir muhakime yighini uyushturghan bolup, yighinda dunya Uyghur qurultiyi en'gliye ishxanisining mudiri rehime mehmut xanim sözge teklip qilin'ghan.

Rehime xanimning éytishiche, yighinda en'gliyede mejburiy emgekni chekleshke da'ir qanun turghuzup chiqishning ehmiyiti, uning qanuniy asasliri heqqide muzakiriler bolghan. Kishilik hoquq we siyaset sahesidiki shexsler dunya Uyghur qurultiyi en'gliye ishxanisining en'gliye hökümitining mejburiy emgekni chekleshtiki yétersizlikini eyiblep, uni sotqa bérishi we en'gliye sotining qararigha naraziliq bildürüsh herikitining intayin muhim ehmiyetke ige ikenliki hem shundaqla ilgiri bolup baqmighan bir heriket bolghanliqini bildürgen.

Melum bolushiche, en'gliye tarixidiki tunji qétimliq hadise bolghan bu qétimliq sot guwahliqi munaziriside kishilik hoquq terepdarlirining utup chiqidighanliqi yuqiri éhtimal dep qaralmaqtiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.