Rejep tayyip erdoghan shi jinpinggha Uyghurlarning xitaylar bilen teng-barawer erkin yashishining türkiye üchün muhim ikenlikini tekitligen

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2021-07-14
Share
Rejep tayyip erdoghan shi jinpinggha Uyghurlarning xitaylar bilen teng-barawer erkin yashishining türkiye üchün muhim ikenlikini tekitligen Türkiye prézidénti rejep tayyip erdoghan xitay re'isi shi jinping bilen körüshti. 2019-Yili 2-iyul, béyjing.
REUTERS

Türkiye dölet prézidénti sariyi axbarat ishxanisining bildürüshiche, prézidént rejep tayyip erdoghan 13-iyul küni xitay dölet re'isi shi jinping bilen téléfon arqiliq sözleshkende Uyghurlar toghrisida toxtilip mundaq dégen: "Uyghurlarning xitay puqrasi bolush süpiti bilen xitaylar bilen teng-barawer, parawanliq ichide erkin yashishi türkiye üchün muhim. Türkiye, xitayning zémin pütünlükige hörmet qilidu".

Türkiyediki eng nopuzluq gézitlerdin "Jumhuriyet géziti" ning xewirige asaslan'ghanda türkiye prézidénti rejep tayyip erdoghan xitay dölet re'isi shi jinping bilen téléfon arqiliq élip barghan sözlishishte ikki dölet otturisidiki tijaret, meblegh sélish, énérgiye, qatnash we sehiye saheliride élip bérilidighan ish birlikini kücheytish we rayon xaraktérlik mesililer toghrisida muzakirileshken.

Xitayning döletlik axbarat orgini bolghan "Yershari waqti" torida élan qilin'ghan xewerde éytilishiche, téléfon arqiliq ötküzülgen söhbette rejep tayyip erdoghan shi jinpinggha xitayning türkiyege sétip bergen kowid waksinisi üchün rehmet éytqan, xitay bilen waksina ishlepchiqirishta hemkarliqni kücheytishni arzu qilidighanliqini tekitligen.

Amérika, kanada we gollandiye qatarliq birqisim gherb döletliri hökümet we parlaméntliri xitayning Uyghurlargha qarita élip bériwatqan siyasitini "Irqiy qirghinchiliq" yaki "Insaniyetke qarshi jinayet" dep qarar maqullighan bir peytte "Qeyerde éziliwatqan bir musulman bolsa biz ularning qéshida bolimiz" dégen sho'ar bilen türkiyeni bashquruwatqan adalet we tereqqiyat partiyesi re'isi we türkiye prézidénti rejep tayyip erdoghanning xitayning Uyghurlargha qaratqan siyasitini irqiy qirghinchiliq yaki insaniyetke qarshi jinayet dep tonumastin xitay re'isi shi jinpinggha yuqiriqi sözlernila déyishi yéterlikmu?

14-Iyul küni türkiyediki "Iyi" partiyesi re'isi meral aqshener xanim türkiye parlaméntidiki partiye yighinida nutuq sözlep, prézidént rejep tayyip erdoghanni eyiblep mundaq dédi: "Dunya Uyghurlargha ige chiqiwatqan bügünki künde prézidént rejep tayyip erdoghan xitay bilen bolghan munasiwitini kücheytishke tirishiwatidu. Wijdanliq bolghan hemme adem xitay qiliwatqan irqiy qirghinchiliqni eyiblewatqan bügünki künde hörmetlik erdoghan pulning koyida".

Bu heqte ziyaritimizni qobul qilghan enqerediki Uyghur tetqiqat instituti mudiri, istratégiye mutexessisi doktor erkin ekrem ependi rejep tayyip erdoghanning 2015-yilidin tartip oxshash gepni qiliwatqanliqini ilgiri sürdi.

Istanbulda pa'aliyet élip bériwatqan sherqiy türkistan teshkilatlar birliki re'isi hidayettulla oghuzxan ependi türkiye prézidénti rejep tayyip erdoghanning xitay re'isi shi jinping bilen téléfon arqiliq élip barghan söhbitide Uyghur mesilisini tilgha élishining bir ilgirilesh hésablansimu, lékin buning yéterlik emeslikini ilgiri sürdi.

Türkiye hökümiti Uyghur mesiliside gherb elliri bilen türkiye jama'etchilikining bésimigha uchrimaqta. Undaqta 2023-yili prézidént saylimidin burun prézidént rejep tayyip erdoghan xitaygha qattiq pozitsiye bildürüshke mejbur qalarmu? dégen so'alimizgha, doktor erkin ekrem ependi erdoghanning sükütni buzush éhtimalliqi barliqini, hetta türkiye bilen xitay otturisidiki munasiwetning yiriklishish éhtimaliningmu barliqini bayan qildi.

Xewerlerge asaslan'ghanda türkiye prézidénti rejep tayyip erdoghan bilen xitay re'isi shi jinping otturisidiki téléfon arqiliq élip bérilghan uchrishish türkiye bilen xitay otturisida diplomatiyelik munasiwet ornitilghanliqining 50 yilliqi munasiwiti bilen ötküzülgeniken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet