Әхмәт давутоғлу: президент әрдоғанниң сүкүттә турувелиши түркийә тарихиға чүшкән дағдур

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2021-04-20
Share
Әхмәт давутоғлу: президент әрдоғанниң сүкүттә турувелиши түркийә тарихиға чүшкән дағдур Сабиқ баш министир, келәчәк партийәси рәиси әхмәт давутоғлу мухбирларниң соалиға җаваб бәрмәктә. 2021-Йили 19-апрел, түркийә.
RFA/Erkin Tarim

Муқәддәс рамзан ейиниң кириши билән түрк һөкүмитиниң бәзи езиливатқан мусулманларға ярдәм буюмлири әвәтиши, түркийә президенти рәҗәп таййип әрдоғанниң уларни тилға елиши уйғур мәсилисидә йәнила сүкүттә туруши түркийәдики өктичи партийә рәһбәрлириниң қаттиқ тәнқидигә учримақта. Сабиқ баш министир, келәчәк партийәси рәиси әхмәт давутоғлу 19-апрел күни түркийәдики бир шәхси телевизийә қанилида мухбирларниң соалиға җаваб берип, һазир дунядики әң мәзлум хәлқи болған шәрқий түркистанлиқларға игә чиқмай сүкүттә турувелишниң түркийә тарихиға чүшкән дағ икәнликини илгири сүрди.

У, мәзкур телевизийә программисида президент рәҗәп таййип әрдоғанниң сүкүттә турувелишини тәнқид қилип мундақ деди: "бүгүн дунядики әң мәзлум езиливатқан шәрқий түркистан хәлқи учраватқан зулум алдида президент рәҗәп таййип әрдоған сүкүттә туруватиду. Бу түркийә тарихиға чүшкән дағ һесаблиниду. Түркийә һөкүмитиниң һазир шәрқий түркистан мәсилисигә болған позитсийәси номус қилишқа тегишлик".

Мәлум болғинидәк түркийәдики бурунқи "ишчи" партийәси, һазирқи "вәтән" партийәси рәиси доғу пәринчәк давамлиқ һалда телевизийәләрдә баянат берип, хитайниң уйғурларға елип бериватқан сияситиниң яхши икәнликини, уйғур районида лагер йоқлуқини, диний етиқад әркинлики барлиқини илгири сүрмәктә. Бу партийә билән бурун уйғурларни қоллап келиватқан милләтчи һәрикәт партийәси, һазир президент рәҗәп таййип әрдоғанни қоллимақта. Милләтчи һәрикәт партийәси кейинки 4 йилда хитайни әйибләп бақмиди. Әхмәт давутоғлу телевизийә программисида доғу пәринчәкниң тәсири астида қалған рәҗәп таййип әрдоғанниң сүкүттә туруватқанлиқини илгири сүрди. У, мундақ деди: "доғу пәринчәкниң шәрқий түркистанлиқларни террорчи дәватқанлиқи һәммимизгә аян. Һөрмәтлик рәҗәп таййип әрдоған бу мәсилигә қандақ қарайду? у бу һәқтә баянат бәрдиму? мән әрдоғандин шуни соримақчимәнки, әрдоған әтә чиқип баянат бәрсун, шәрқий түркистанлиқлар доғу пәринчәк дегәндәк террорчиму? яки мәхмут қәшқәриниң вә йүсүп хас һаҗибниң юртида ана тилида сөзлишип, диний етиқади билән әркин яшашни тәләп қиливатқан сәмимий мусулманларму? һөрмәтлик рәҗәп таййип әрдоған буниңға позитсийә билдүрсун. Немишқа һазирғичә бу һәқтә гәп қилмайду?""

Келәчәк партийәси рәиси, әхмәт давутоғлу әпәнди рәҗәп таййип әрдоған баш министирлиқ вәзиписи өтәватқанда 5-июл үрүмчи вәқәсидә хитайни қаттиқ әйиблигәнликини, бүгүн немә үчүн сүкүттә туруватқанлиқини сорап мундақ деди: "кейинки 2 йил ичидә рәҗәп таййип әрдоғанниң ағзидин шәрқий түркистан дегән сөзни аңлидиңларму? 2009-йили мән ташқи ишлар министирлиқ вәзиписини өтәватқанда, һөрмәтлик әрдоған үрүмчи вәқәсини ‹ирқий қирғинчилиқ' дегәниди. Мән у мәзгилләрдә ташқи ишлар министири болуш сүпитим билән үрүмчигә берип бу һәқтә учришишлар елип барған идим. Әрдоған ‹ирқий қирғинчилиқ' дегән болсиму хитай билән болған мунасивитимиз бузулмиғаниди. Үрүмчи вәқәсини ирқий қирғинчилиқ дегән киши бүгүн униңдин йүз һәссә чоңлуқта вәһимилик бир вәқә болуватиду, һазир муқәддәс рамзан ейида туруптимиз, хитай әрләрни җаза лагерлириға солап, аялларниң йениға хитай әрләр орунлаштурулуватқан бүгүнки күндә һөрмәтлик президент әрдоған немә үчүн сүкүттә турувалиду?, бу доғу пәринчәкниң тәсири билән болған болса керәк дәп ойлаймән".

Түркийә ийи партийәсиниң рәиси мәрал акшәнәр вә әнқәрә шәһириниң җумһурийәт хәлқ партийәсидин болған шәһәр башлиқи мәнсур явашниң 5-апрел тиветтирда "барен вәқәси" ниң 31 йиллиқини хатирилиши, хитайниң әнқәрәдики баш әлчиханисиниң тәһдит қилишиға учрап, икки дөләт мунасивәтлиридә дипломатик биарамлиқ пәйда қилған иди. Түрк ахбарат васитилиридә хәвәр қилинишичә, түркийә ташқи ишлар министирлиқи 6-апрел хитайниң әнқәрәдики баш әлчиси лю шавбинни ташқи ишлар министирлиқиға чақиртип, хитай әлчиханисиниң тиветтирда елан қилған баянатидики сөзләргә биарам болғанлиқини билдүргән. Әхмәт давутоғлу әпәнди түркийә президенти рәҗәп таййип әрдоғанниң буниңғиму позитсийә билдүрмигәнликини баян қилип мундақ деди: "хитайниң әнқәрәдә турушлуқ әлчиханиси әнқәрә шәһәр башлиқи мансур яваш билән ийи партийәси рәиси мәрал ақшәнәрни очуқ ашкара һалда тәһдит қилди. Бу дуняда көрүлүп бақмиған бир иш. Һөкүмәт түрк хәлқи алдида сәт турмисун дәп хитай әлчисини ташқи ишлар министирлиқиға чақирип қойди. Әтиси күни хитай ташқи ишлар министирлиқи баянат берип, бизниң йол-йоруқимиз билән әнқәрәдики әлчиханимиз тветтир арқилиқ баянат бәрди, биз уларниң йенида, деди. Президент әрдоған буниңдиму сүкүттә турувалди. Немә үчүн бундақ қилиду?"

Келәчәк партийәси 2019-йили 12-айда қурулған болуп, қурулған күндин тартип изчил һалда уйғурларға игә чиқмақта. Мәзкур партийә 4-март күни "шәрқий түркистанда аял болуш" темисида доклат бериш йиғини уюштуруп, йиғинда уйғур ханим-қизлириниң һазирқи трагедийәси оттуриға қоюлғаниди. Келәчәк партийәси һазир түркийә бойичә "хитай уйғурларға елип бериватқан ирқий қирғинчилиқни тохтатсун" темисида имза йиғиш паалийити өткүзмәктә, улар 1 милйон имза йиғип, түркийә парламенти билән һәр қайси сиясий партийәләргә тапшуруп беридикән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт