G7 Йиғинида "ирқий қирғинчилиқ" мәсилиси оттуриға қоюламду?

Мухбиримиз әкрәм
2021-06-10
Share
G7 Йиғинида уйғурлар мәсилиси вә хитайни ортақ җазалаш муһим тема болди Әнгилийә ташқи ишлар министири доминик раб (л) вә америка ташқи ишлар министири антоний биллинкен G7 йиғинида икки тәрәплик учришиштин бурун сүрәттә. 2021-Йили 3-май, лондон.
REUTERS

Ахбарат вастилири G7 йиғинида уйғурлар вә ирқий қирғинчилиқ мәсилисиниң муһим тема сүпитидә оттуриға қоюлидиғанлиқини илгири сүрмәктә.

Америка пиризденти җов байден һакимийәт бешиға чиққандин буянқи тунҗи чәт әл зияритини әнгилийәдин башлиди. У 9-июн лондунға йетип кәлди. 8 Күн давамлишидиған явропа зиярити җәрянида байден әңнгилийәдә G7 (санаәтләшкән 7 дөләт) рәһбәрлири йиғиниға қатнишиш, әнгилийә падишаһи елизабет Ⅱ билән көрүшүш, белгийә пайтәхти бирюсселға берип NATO (шималий атлантик окян әһди тәшкилати) ниң вә явропа иттипақиниң рәһбәрлири билән сөһбәтлишиш, ахирида җәнвәгә берип, русийә пиризденти путин билән учришиш қатарлиқ бир йүрүш муһим паалийәтләрни елип баридикән.

Ахбарат вастилиридики мәлуматлардин аян болушичә, америка, әнгилийә, германийә, италийә, франсийә, канада, японийәдин ибарәт G7 гә әза дөләтләрниң бу қетимқи йиғиниға авистралийә қатарлиқ бирқисим демократик дөләтләрниң рәһбәрлириму тәклип билән қатнишидикән.

"франсийә авази" радийосиниң 10-июн елан қилған "японийә вә авистралийә шинҗаңдики кишилик һоқуқ мәсилисигә интайин көңүл бөлиду" намлиқ хәвәргә қариғанда, G7 йиғини һарписида авистралийә ташқий ишлар министери пайнә, дөләт мудапийә министери петер дуттон билән японийә ташқий ишлар министери тошимитсу вә дөләт мудапийә министери нобуо киши 9-июн тор арқилиқ 2+2 йиғини өткүзгән. Йиғиндин кейин икки тәрәп ортақ баянат елан қилип, "шинҗаңдики уйғурлар вә башқа мусулман азсанлиқлар дуч келиватқан кишилик һоқуқ дәпсәндичиликлиригә биз һәр икки тәрәп қаттиқ көңүл бөлимиз" дегән һәмдә G7 йиғинида бу мәсилини оттуриға қойидиғанлиқини әскәрткән. Баянатта йәнә хитайдин б д т хадимлириниң шинҗаңда чәклимисиз, шәртсиз тәкшүрүш елип беришиға дәрһал йол қоюши тәләп қилинған.

"йәр шари сиясәт журнили" да 9-июн елан қилинған "G7 йиғини байденниң уйғур ирқий қирғинчилиқи тоғрисидики әхлақий рәһбәрликини синайду" намлиқ мақалидә баян қилинишичә, бу йил 3-айда уйғурлар үстидин зулум йүргүзгән хитай әмәлдарлирини җазалаш үчүн явропа иттипақи, әнгилийә, канада вә америкаға рәһбәрлик қилған байден, бу қетимқи G7 йиғинида уйғурлар үстидин йүргүзиливатқан җинайәтләрни техи "ирқий қирғинчилиқ" дәп тонимиған германийә, франсийә, италийә вә японийәләрни сәгитип, хитайға қарши ортақ аваз чиқиридиған йәргә әкилидикән.

Мақалида бу һәқтә мундақ дәйду: "байден вәзипигә олтурғандин буян, кишилик һоқуқни һөкүмәтниң ташқий сияситиниң нишанини йорутуп беридиған маяк, дәп қариди. Хитайдин уйғурлар вә башқа түркий мусулман милләтләр үстидин йүргүзиватқан ирқий қирғинчилиққа мәсул болушни тәләб қилип, һәр икки партийәниң қоллишиға еришти. Пәқәт мушу хил тонуш асасиға игә болған пириздентла уйғур ирқий қирғинчилиқини дунявий мәсилә дәриҗисигә көтүрәләйду".

Мақалидә йәнә мундақ дейилгән: "байденниң иттипақдашлири билән болған һәмкарлиқ вәдиси алиқачан бөсүш һасил қилди. 3-Айда канада, әнгилийә вә явропа иттипақи билән бирликтә мәҗбурий әмгәк, кәң көләмлик тутқун қилиш вә башқа кишилик һоқуқ дәпсәндичиликлири билән алақиси болған хитай әмәлдарлириға қарита җаза йүргүзгәнликини җакарлиди. Дөләт хәпвсизлики мәслиһәтчиси далеп синғниң сөзигә асасланғанда, байден G7 йиғинида демократик дөләтләрниң ортақ қиммәт қарашлирини илгири сүридикән. Шинҗаңда йүз бериватқан вәқәләрни алаһидә оттуриға қойидикән. Американиң дуня кишилик һоқуқ саһәсидики рәһбәрлик орнини әслигә кәлтүрүш үчүн байден G7 йиғинида уйғур ирқий қирғинчилиқиға диққәтни мәркәзләштүрүшни тәшәббус қилиши лазим болидикән".

G7 Йиғинида уйғурлар вә "ирқий қирғинчилиқ" мәсилисиниң муһим темиға айлиниши муһаҗирәттики уйғурларниң арзуси. Шу сәвәбтин лондунда чақирилған "уйғур сот коллегийәси" ниң гуваһлиқ аңлаш йиғини 7-июн ахирлашқан болсиму, бир бөлүк уйғурлар йәнила лондунда қелип, G7 йиғинида уйғурларниң авазиниң яңриши үчүн теришчанлиқ көрсәтмәктә. Д у қ ниң рәиси долқун әйса әпәнди шуларниң биридур. У бүгүн лондундин зияритимизни қобул қилип, бу һәқтә тохталғанда, G7 йиғинида уйғур ирқий қирғинчилиқи мәсилисиниң күнтәртипкә келишини үмид қилидиғанлиқини билдүрди. У сөзидә бир бөлүк уйғурлар вә тәтқиқатчилар билән G7 йиғиниға қатнишиш үчүн сәпәр һазирлиқини қиливатқанлиқини, бир қисим паалийәтләрни өткүзидиғанлиқини тилға алди.

Дуня уйғур қурултийи лондун ишханисиниң мудири рәһимә ханимму бу хусуста зияритимизни қобул қилип, G7 йиғини мәзгилидә елип баридиған паалийәтләр тоғрисида тохтиилип өтти.

11-Июн әнгилийәдә башлинидиған G7 йиғини 3 күн давамлишидикән. Йиғинда дуня сода тәшкилатини, дуня сәһийә тәшкилатини ислаһ қилиш мәсилилири, корона вируси мәсилиси, хитай вә русийә мәсилилири, NATO ни күчләндүрүш мәсилиси һәмдә америка билән явропаниң техиму илгирилигән һалда иттипақлишип, дуняниң сиясий, иқтисадий вәзийитини қайтидин өз идариси астиға елиш мәсилилири асаслиқ музакирә темиси болидикән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт