G7" ибадәт наштилиқи" паалийитидә уйғур мәсилиси алаһидә орун алди

Мухбиримиз нуриман
2021-06-14
Share
G7 Әнглийәниң корнвал шәһириниң тируро районида трурониң епископи вә HE баш попи ангелос саһибханилиқ қилған "G7 ибадәт наштилиқи" паалийитигә д уқ рәиси долқун әйса вә д у қ лондон ишханисиниң мудири рәһимә мәһмут ханимлар қатнашти. 2021-Йили 13-июн.
Rehime Mexmut teminligen

Әнглийәдә ечилған G7, йәни "7 дөләт гурупписи" ниң алий дәриҗилик рәһбәрлири учришишида америка президенти җов байден уйғур мәҗбурий әмгики мәсилисини тилға алған вә G7 рәһбәрлирини хитайниң кишилик һоқуқ дәпсәндичиликигә техиму қаттиқ зәрбә беришкә чақирғаниди.

G7 Ниң алий дәриҗилик рәһбәрлири хәлқарадики муһим темиларда сөһбәт қиливатқан вақитта, 13-июн күни әнглийәниң корнвал шәһириниң тируро районида трурониң епископи вә HE баш попи ангелос саһибханилиқ қилған "G7 ибадәт наштилиқи" паалийити өткүзүлгән. Бу паалийәтниң асасий темиси "дөләт қоллиған зиянкәшлик: G7 ниң диний әркинликни қоғдаштики роли" болуп, дуняниң һәр қайси җайлирида һөкүмәт тәрипидин бастурулушқа учраватқан диний топлуқларниң мәсилилири оттуриға қоюлған.

Дуня уйғур қурултийи рәиси долқун әйса вә дуня уйғур қурултийи лондон ишханисиниң мудири рәһимә мәһмут ханимму бу паалийәткә тәклип билән қатнашқан. Рәһимә мәһмут ханим радийомизниң зияритини қобул қилип бу паалийәт һәққидә қисқичә чүшәнчә бәрди.

Америка хәлқара диний әркинлик комитетиниң комиссари нури түркәл әпәндиму бу паалийәткә тор арқилиқ қатнишип дуняниң һәр қайси җайлирида йүз бериватқан диний мәсилиләрни, болупму хитай һакимийитиниң уйғурларға йүргүзүватқан бастуруши үстидә алаһидә тохталған.

У мундақ дегән: "хитайда йүз бериватқан диний әркинликкә қаритилған зораванлиқ вә хитай компартийәсиниң тәсири хитайниң чеграсидин һалқип кәтти. Хитай компартийәсиниң күнсайин ешип бериватқан дин дүшмәнлики ислам динини вә хитайдики башқа динларни хитайлаштурушқа күчәштә ипадиләнди. Нөвәттә уйғурлар ‹шәрқий түркистан' дәп атайдиған шинҗаң районида уйғурларни асас қилған мусулман түркий милләтләргә қарита кәң көләмлик бастуруш сиясити йүргүзүлмәктә. Америка хәлқара диний әркинлик комитети америка ташқи ишлар министири бу йил январда елан қилған ‹хитайниң уйғурларға йүргүзүватқан сиясити ирқий қирғинчилиқ вә инсанийәткә қарши җинайәт' дегән қарарини қоллаймиз. Хитай коммунист һакимийити өзиниң иқтисади вә җуғрапийәви-сиясий тәсиридин пайдилинип, дуняниң һәрқайси җайлиридики диний әркинлик вә кишилик һоқуқ әркинликигә тәһдит елип кәлмәктә".

"G7", йәни "7 дөләт гурупписи" америка, канада, италийә, фирансийә, әнглийә, германийә вә японийә қатарлиқ санаәтләшкән дөләтләрдин тәркиб тапқан. Мәзкур "G7 ибадәт наштилиқи" паалийити дини рәһбәрләр уюштурған "7 дөләт гурупписи" юқири дәриҗилик рәһбәрләрниң музакирисигә яндаш бир паалийәт болуп һесаблинидикән.

Баш поп ангелос бу паалийәтниң әһмийити һәққидә тохтилип мундақ дегән: "корнвалда өткүзүлүватқан G7 йиғин мәзгилидә дини-етиқад әркинликини асас қилған паалийәтниң болуши бизгә дуняниң һәрқайси җайлиридики баравәрсизлик вә зиянкәшликкә диққәт тартиш пурсити бериду G7. Йиғини җәрянда мән тәдбир бәлгилигүчиләрниң өзлириниң худа бәргән һоқуқидин вә биз ортақ бәһрилинидиған инсаний иззәт-һөрмитидин мәһрум қилинғанлар үчүн қарарлар елишини үмид қилимән".

Нури түркәл әпәнди сөзидә "G7" рәһбәрлиригә бир қанчә тәклип сунған болуп, у мундақ дегән: "мән бу пурсәттин пайдилинип, G7 әзалириға төвәндики бир қанчә тәклипимни оттуриға қоймақчимән. Алди билән байден һөкүмитиниң американиң кишилик һоқуқ системисида диний-етиқад әркинликини алдинқи орунға қоюшини, G7 әзалири болған иттипақдашлири билән бирләшкән дөләтләр тәшкилатидиму дини-етиқад әркинликини қоғдаш үчүн ортақ һәрикәт қилишини тәвсийә қилимиз. Униңдин башқа иттипақдашлиқниң йәнә бир бәлгиси болса кишилик һоқуқ дәпсәндичилики йүргүзгәнләргә бирликтә иқтисадий җаза тәдбири йүргүзүш. Март ейида америка, әнглийә, канада вә явропа иттипақи бирликтә уйғурларни асас қилған мусулман милләтләрниң диний етиқад әркинликигә зораванлиқ қилған хитайниң икки юқири дәриҗилик әмәлдариға җаза тәдбири елан қилғаниди. Бу бирләшмә җаза тәдбири арқилиқ хитайға болған позитсийәсини наһайити ениқ ипадилиди, йәни бу: ‹хәлқара хитайниң зораванлиқлириға сүкүт қилмайду. Уйғур районида йүргүзүлүватқини бастуруш, ирқи қирғинчилиқ'дегәндин ибарәт".

Рәһимә мәһмут ханим ахирда мушундақ муһим вақитта муһим бир орунда өткүзүлгән паалийәтниң әһмийити һәққидә мундақ деди: "бу паалийәт уйғурларниң вәзийитини вә тәләплиримизни йәнә бир қетим аңлитидиған яхши бир пурсәт болди".

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт