"Dér standard" géziti: "Xitay zulumini toxtitishning birdin-bir yoli xitayni jazalash"

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2021-03-16
Share
Dunya Uyghur qurultiyining re'isi dolkun eysa 2019-yili 4-iyun washin'gtondiki amérika parlamént binasida söz qilmaqta.
AFP

Gérmaniyediki "Dér standard" géziti d u q re'isini ziyaret qilip, "Xitay zulumini toxtitishning birdin-bir yoli xitayni jazalash" namliq ziyaret xatirisi élan qildi.

15-Mart gérmaniyede neshirdin chiqidighan "Dér standard" géziti d u q re'isi dolqun eysa ependini ziyaret qilip, "Xitay zulumini toxtitishning birdin-bir yoli xitayni jazalash" namliq ziyaret xatirisini élan qildi. Mezkur ziyaret xatiriside d u q ning nöwettiki pa'aliyetliri, d u q ning myunxénda qurulushining sewebliri, xitayning néme üchün Uyghurlargha bundaq zulum qilidighanliqi, jaza lagérliri mesilisi, d u q re'isining shexsiy kechmishliri hem uning chet'elde xitay tehditige yoluqush ehwalliri qatarliqlarni öz ichige alghan keng da'irilik mezmunlarda so'allar soralghan idi.

D u q re'isi dolqun eysa ependi bergen jawablirida sherqiy türkistanning 1949-yili xitay kommunistliri teripidin bésiwélin'ghandin buyan xitayning Uyghurlar üstidin assimilyatsiye siyasitini yürgüzüp kelgenlikini, 2014-yili shi jinping textke chiqqandin kéyin Uyghurlargha qarita basturushning ewjige chiqqanliqini, 2016-yilidin tartip xitayning sherqiy türkistanda jaza lagérlirini berpa qilip, 3 milyondin artuq Uyghur hemde bashqa musulman xelqlerni solap irqiy qirghinchiliq élip barghanliqi hem élip bériwatqanliqini misalliri bilen otturigha qoyghan we dunyaning buninggha nisbeten yéterlik derijide inkas qayturmaywatqanliqini tekitligen.

Mezkur gézitning "Türkiye Uyghur aktiplirini xitaygha ötküzüp bermekchi boluwatidu, yawropa bolsa béyjing bilen yéngidin meblegh sélish kélishimi imzalidi. Siler bashqa döletlerdin we yawropadin nimini kütisiler?" dégen so'aligha dolqun eysa ependi mundaq jawab bergen: "1933-Yilidin 1945-yilighiche bolghan ariliqta nurghunlighan insanlar natsist gérmaniyesidiki jaza lagérliridin xewersiz idi. Emma bügün ehwal bashqiche. (Xitayning jaza lagérliri mesilisi hemmige melumluq bir mesilige aylandi). Xitay öz küchidin paydilinip gherb démokratiyesini öz tizgini astigha élishqa urunmaqta. Buning yéterlik pakitlirini körüp turuptimiz. Shundaq bolushigha qarimay, nurghunlighan xelq'araliq shirketler sherqiy türkistanda yenila aktip pa'aliyette bolmaqta. Mesilen, wolkiswagén. Buni kim, qandaq aqliyalaydu? insanlar béyjing bilen bolghan barliq iqtisadiy hemkarliqlirini bikar qilishi lazim. Xitay zulumini toxtitishning birdin bir yoli-xitayni jazalash!"

Mezkur ziyaret xatiriside dolqun eysa ependining aliy mektep hayati, wetenni terk étish jeryanliri, gérmaniyediki hayati we uning a'ilisining jaza lagérlirigha qamilish ehwallirighimu sehipe ajritilghan idi. Bu heqte ziyaritimizni qobul qilghan dolqun eysa ependi gherb hökümetliri we metbu'atining, jümlidin gérmaniye axbarat sahesining Uyghurlar mesilisige bolghan diqqet-étibarining barghanséri küchiyiwatqanliqini tilgha élip, buning netijiside yawropa parlaménti we yawropa ittipaqigha eza döletlerning amérika, kanada we gollandiyege oxshash "Uyghur irqiy qirghinchiliqi" qarari toghrisida jiddiy oylishiwatqanliqini eskertti.

Gérmaniyediki Uyghur ziyaliysi perhat muhemmidi ependi bu heqte qarashlirini bayan qilghanda, nöwette gérmaniye hökümitining Uyghurlargha tutuwatqan mu'amiliside ijabiy özgirishlerning barliqqa kéliwatqanliqini, mezkur ziyaret xatirisining gérmaniyediki partiye, goruhlargha belgilik derijide tesir körsitidighanliqini tilgha aldi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet