Frankfurttiki muhakimide gérmaniye hökümitining Uyghur irqiy qirghinchiliqini étirap qilishi telep qilin'ghan

Enqeredin ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim teyyarlidi
2024.05.20
frankfort-yighin-03 Xelq'ara kechürüm teshkilatining frankfurt shöbisi ötküzgen Uyghur irqiy qirghinchiliqi toghriliq ilmiy muhakime yighinining körünüshi. 2024-Yili 16-may, frankfurt
RFA/Erkin Tarim

Xelq'ara kechürüm teshkilatining frankfurt shöbisi Uyghur irqiy qirghinchiliqi toghriliq ilmiy muhakime yighini ötküzgen. Mezkur yighin'gha gérmaniyediki würtzburg uniwérsitétining piroféssori biyörin alpérman (Björin Alperman) ependi, Uyghurlar toghrisida yazghan 2 kitabi neshr qilin'ghan yazghuchi aléksandra kawali'us (Aleksandra Kaveli’us) xanim, “Ilham toxtini qollash guruppisi” ning mes'uli enwer jan ependi we yash Uyghur pa'aliyetchi shahnure qatarliqlar qatniship söz qilghan. Yighinda gérmaniye hökümitining Uyghur qirghinchiliqini étirap qilishi telep qilin'ghan.

Gérmaniyediki würtzburg uniwérsitétining piroféssori biyörin alpérman (Björin Alperman) sözlewatidu. 2024-Yili 16-may, frankfurt
Gérmaniyediki würtzburg uniwérsitétining piroféssori biyörin alpérman (Björin Alperman) sözlewatidu. 2024-Yili 16-may, frankfurt
RFA/Erkin Tarim

Bu heqte neq meydanda turup ziyaritimizni qobul qilghan enwer jan ependi, xelq'ara kechürüm teshkilatining bu yighinini ötküzüshtiki meqsiti toghrisida qisqiche toxtilip mundaq dédi: “Bu yighinni xelq'ara kechürüm teshkilatining frankfurt uniwérsitétidiki oqughuchilar guruppisi uyushturghan bolup, meqset aliy mektep oqughuchilirigha sherqiy türkistandiki éghir weziyetni we xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan irqiy qirghinchiliqi toghriliq melumat bérish we ulargha weziyetni chüshendürüsh idi. ”

Xelq'ara kechürüm teshkilatining frankfurt shöbisi ötküzgen Uyghur irqiy qirghinchiliqi toghriliq ilmiy muhakime yighinining körünüshi. 2024-Yili 16-may, frankfurt
Xelq'ara kechürüm teshkilatining frankfurt shöbisi ötküzgen Uyghur irqiy qirghinchiliqi toghriliq ilmiy muhakime yighinining körünüshi. 2024-Yili 16-may, frankfurt
RFA/Erkin Tarim

Enwer jan 16-may küni frankfurtta ötküzülgen mezkur yighinining mezmuni heqqide melumat berdi. U, yighinda gérmaniye hökümitining Uyghur qirghinchiliqini étirap qilishining telep qilin'ghanliqini ilgiri sürüp mundaq dédi: “Piroféssor biyörin alpérman ependi omumiy melumat berdi. U, Uyghurlarning tarixi, xitayning sherqiy türkistanni qachan, qandaq bésiwalghanliqi we yéqinqi yillardin buyanqi éghir weziyiti toghrisida ilmiy yosunda chüshenche berdi. Biyörin alpérman ependi yazghan ‛xitay kommunist partiyesi we Uyghurlar‚ namliq kitab gérman tilida 2023-yili neshr qilin'ghan. Uningdin kéyin Uyghurlar toghrisida birnechche kitab yazghan gérmaniyelik yazghuchi aleksandra kaweli'us xanim hem özining tesirati, kitab yézish jeryanida lagérdin saq qutulup chiqqan sayragül sawutbay xanim we bashqilar bilen élip barghan söhbetlirige asaslinip turup, xitayning xelqimizge qiliwatqan zulumi toghriliq etrapliq melumat berdi. Shundaqla irqiy qirghinchiliq toghrisida toxtaldi. Men asasen irqiy qirghinchiliq heqqide toxtaldim. Sözümning axirida xitayning xelqimizge élip bériwatqan zulumini gérmaniye hökümitining resmen irqiy qirghinchiliq dep étirap qilishini telep qildim. ”

Enwer jan ependi gérmaniyediki aliy mekteplerde Uyghurlar toghrisida doklat bérish yighini ötküzüshning ehmiyiti toghrisida toxtaldi. U yene mundaq dédi: “Hemmimizge melum bolghinidek, démokratik döletlerdiki bir qisim siyasetchiler we rehberler, bolupmu yawropa ittipaqigha eza döletler, shundaqla gérmaniyediki rehberler xitayning nahayiti küchlük bolghanliqini ilgiri sürüp, gerche bizning dégenlirimizge qulaq sélip anglisimu, emma xitaygha qarshi bir chare-tedbir qollanmidi. Menche biz Uyghur qirghinchiliqini yashlargha, bolupmu aliy mektep oqughuchilirigha anglitishimiz kérek. Chünki bundin kéyin gérmaniyeni bashquridighan yash siyasetchilerning xitaygha bolghan pikri we chüshenchisi perqliq bolidu we ular gérmaniyening xitaygha qarshi oxshimaydighan siyaset élip bérishigha töhpe qoshidu. Shunga gérmaniyede bu xil pa'aliyetlerni köprek élip bérishimiz kérek démekchimen. ”

Xelq'ara kechürüm teshkilatining frankfurt shöbisi ötküzgen Uyghur irqiy qirghinchiliqi toghriliq ilmiy muhakime yighinining körünüshi. 2024-Yili 16-may, frankfurt
Xelq'ara kechürüm teshkilatining frankfurt shöbisi ötküzgen Uyghur irqiy qirghinchiliqi toghriliq ilmiy muhakime yighinining körünüshi. 2024-Yili 16-may, frankfurt
RFA/Erkin Tarim

Frankfurtta ötküzülgen pa'aliyetke ishtirak qilghan yash Uyghur pa'aliyetchi shahnur yashlargha Uyghurlarning hazirqi éghir weziyiti toghrisida melumat bérishning zor ehmiyetke ige ikenlikini, chünki yashlarning Uyghurlarning éghir weziyitini ijtima'iy taratqular arqiliq tarqitishta aktip rol oynawatqanliqini ilgiri sürdi.

Melum bolushiche, bu qétimqi pa'aliyetni bundin kéyinmu dawamliq ötküzüsh pilan qiliniwatqan bolup, uning Uyghur diyaridiki qirghinchiliqqa qarshi bolghan tedbirlerning otturigha chiqishigha azraq bolsimu türtke bolushi ümid qilinmaqtiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.