Берлинда өткүзүлгән "демократийә вә мустәбитлик: инсанийәт җәмийитиниң таллиши" намлиқ йиғинда уйғурлар мәсилиси оттуриға қоюлди

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2021-09-30
Share
Берлинда өткүзүлгән Д у қ яшлар комитетиниң рәиси, қурултай берлин ишханисиниң мудири ғәюр қурбан әпәнди "демократийә вә мустәбитлик: инсанийәт җәмийитиниң таллиши" намлиқ йиғинда. 2021-Йили 30-сентәбир, германийә.
RFA/Ekrem

30-Сентәбир берлинда өткүзүлгән "демократийә вә мустәбитлик: инсанийәт җәмийитиниң таллиши" намлиқ йиғинда уйғурлар мәсилиси муһим тема сүпитидә музакирә қилинған.

"явропа авази" вә "демократик хитай бирликсепи" ниң тәшкиллиши билән 30-сентәбир берлинда "демократийә вә мустәбитлик: инсанийәт җәмийитиниң таллиши" намлиқ йиғин өткүзүлгән. Әсли ғол темиси "инсанийәт җәмийити төт кочиниң еғизида турмақта, демократийә вә мустәбитлик-уйғур, тибәт, моңғул, хитай, хоңкоң, тәйвәнниң мустәбит дектаторға болған ортақ қаршилиқи" дин ибарәт болған мәзкур йиғинға явропа дөләтлиридики бир қисим мутәхәссисләр, хитайшунаслар, ахбаратчилар, кишилик һоқуқ актиплири вә тонулған қәләмкәшләр болуп көп санда киши биваситә вә тор арқилиқ қатнашқан.

"демократийә вә мустәбитлик: инсанийәт җәмийитиниң таллиши" намлиқ йиғинға қатнашқучилар. 2021-Йили 30-сентәбир, германийә.

Мәзкур йиғинниң баянатида мундақ дейилгән: "хоңкоңда ‹дөләт хәвпсизлик қануни' әслидики хоңкоң асасий қанунниң орниға дәсситилип, түзүлмә характерлик кризис пәйда қилди, демократийә вә қанун-түзүм чәклинипла қалмай, ‹бир дөләттә икки хил түзүм 50 йилғичә өзгәрмәйду' дегән вәдиму көпүккә айланди". "уйғурлар районида кишилик һоқуқни дәпсәндә қилиш сиясити йүргүзүлди, ‹җаза лағирлири' кәби чәкләнгән районлар тәсис қилинип, кишилик һоқуққа кәң көләмдә таҗавуз қилинди, уйғурлар районини террорлуқ кризиси қаплиди. Америка, канада, голландийә қатарлиқ демократик дөләтләр буни ‹ирқий қирғинчилиқ сиясити' дәп бекитти. Өз нөвитидә бу бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң ‹дуня кишилик һоқуқ хитабнамиси' ниң роһиға еғир дәриҗидә асийлиқ қилғанлиқ, шундақла очуқ ашкара ирқий таҗавузчилиқ қара нийитидә елип берилған апәт характерлик қилмиш иди". "тәйвәнгә қарита, тәйвән деңиз саһиллири вә һава бошлуқида хитай азадлиқ армийәсиниң һәрбий парахотлири, һава армийәсиниң айропиланлири тохтимастин чарлаш вә һәрбий маневир елип берип, зор һәрбий бесим шәкилләндүрүпла қалмай, тәйвәнгә болған таҗавузчилиқ тәһдитини күчәйтмәктә. Тәйвән хәлқи сиясий вә һәрбий бесимниң қорқунчи астида қалмақта. Тәйвәнниң игилик һоқуқи тәһликә вә кризисқа дуч кәлмәктә. Пүткүл демократик дөләтләр буниңдин қаттиқ чөчүмәктә вә нәпрәтләнмәктә. Әмма б д т вә нурғунлиған асия, африқа дөләтлири гоя һеч иш болмиған көрсиму көрмәскә селип, қулақлирини йопуривалмақта. Хәлқара қанунниң етибари бу йәрдә йоқалмақта."

Йиғин баянатида хитайниң нөвәттики реал вәзийити мундақ йорутуп берилгән: "җуңгода мустәбит диктаторниң һөкүмранлиқи давамлашмақта, хәлқ юқири сиясий бесим астида әркинлик, кишилик һәқ-һоқуқлиридин мәһрум болған қулларға айланмақта, пүткүл дөләткә бирла мустәбит һөкүмранлиқ қилмақта, авазлар өчүрүлмәктә. Сөзлигән гунаһи, язған җинайити үчүн түрмиләргә ташланғанларниң делолириниң һесаби йоқ. Җуңгодики демократчилар, кишилик һоқуқ паалийәтчилири, диний затлар қаттиқ бастурулуп, җәмийәтниң әң төвән қатлимиға сүргүн қилинди. Ислаһат, ечиветиш бир қисим инсанларниң тәқдирини өзгәрткән болсиму, әмма бираз байлиқ топливалған бу һаллиқларниң һалиму хәтәрләр ичидә қелип, нурғунлири қечип кетишкә мәҗбур болмақта."

"демократийә вә мустәбитлик: инсанийәт җәмийитиниң таллиши" намлиқ бу йиғинға уйғурларға вакалитән д у қ яшлар комитетиниң рәиси, қурултай берлин ишханисиниң мудири ғәюр қурбан әпәндиму биваситә қатнашқан болуп, у йиғинда иккинчи болуп сөз елип, уйғурларниң нөвәттики ечинишлиқ вәзийити тоғрисида әтраплиқ тохтилип өткән. Йиғиндин кейин зияритимизни қобул қилған ғәюр қурбан әпәнди, бу йиғинда уйғурлар мәсилисиниң нуқтилиқ музакирә темисиға айланғанлиқини билдүрди.

Мәзкур йиғинда тәйвәнниң германийәдики баш әлчиси шйе җивей, шиветсарийәдики "йеңи зүрикликләр гезити" ниң мухбири йүрген кал, франсийәдики хитайшунас мари һолизман, германийәлик хитайшунас габрели затлер қатарлиқ 20 дин артуқ кишиләр нутуқ сөзләп, хитайниң уйғур, тибәт, хоңкоң, тәйвән вә хитай хәлқи үстидин йүргүзүватқан мустәбитләрчә бастуруш сияситини, тәһдитлирини қаттиқ әйиблигән.

Хитай обзорчиси ху пиң йиғинда сөз алғанда, хитайниң миллий сияситиниң сабиқ советлар иттипақиниң мустәбит һөкүмрани станлинниң зораванлиқ сияситидин өрнәк алған инсанийәткә қарши рәзил сиясәт икәнликини, хитайниң нөвәттә уйғур, тибәт, моңғул хәлқлири үстидин инсан қелипидин чиққан шәкилдә явайиларчә бастуруш елип бериватқанлиқини тилға алған.

Йиғин 2 күн давам қилидиған болуп, әтә 1-өктәбир күни йиғин әһли берлинда хитай хәлқ җумһурийити қурулғанлиқиниң 72 йиллиқиға қарши ортақ намайиш елип баридикән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт