Chet'ellerdiki eng chong Uyghur gézitining yétekchisi yoldash azamatof wapat boldi

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2021-08-06
Share
Chet'ellerdiki eng chong Uyghur gézitining yétekchisi yoldash azamatof wapat boldi "Uyghur awazi" gézitining sabiq bash muherriri yoldash azamatof ependi. (Waqti we orni éniq emes)
RFA/Oyghan

Yéqinda qazaqistanning almuta shehiride qazaqistan jumhuriyetlik "Uyghur awazi" gézitini uzun yillar dawamida bashqurghan, qazaqistan zhurnalistlar ittipaqining ezasi, qazaqistanning xizmet körsetken erbabi, yazghuchi yoldash azamatof 74 yéshida wapat boldi.

Yoldash azamatofning wapati qazaqistan we bashqa ottura asiya elliridiki Uyghurlarni échindurdi. Chünki u köp yillardin buyan ottura asiya Uyghurliri arisida edebiyat, zhurnalizm saheside keng tonulghan shuningdek özi bashqurghan gézit arqiliq Uyghur edebiyati, medeniyitini tereqqiy qildurushqa hesse qoshqan erbab idi.

Melumki, yoldash azamatof bashqurghan "Uyghur awazi" sabiq sowét ittipaqi dewride qazaqistanda 1957-yildin tartip ta sowét ittipaqi yimirilgüche "Kommunizm tughi" namida chiqqan we kéyin "Uyghur awazi" dep özgertilgenidi. U qazaqistandila emes, belki ottura asiya, hetta omumen chet'ellerdiki Uyghurlarning eng chong géziti hésablinip, Uyghurlar ichidin chiqqan ataqliq ziyaliylar we zhurnalistlar teripidin rehberlik qilinip kelgenidi. Her xil yillarda uni exmetjan memetof, abdulla meshürof, turdaxun nezerof, yoldash azamatof we bashqa Uyghur ziyaliyliri bashqurup kelgenidi.

Merhum yoldash azamatof "Uyghur awazi" gézitini 1987-we 2012-yilar ariliqida, yeni 25 yil dawamida bashqurghan bolup, salametlikige bola dem élishqa chiqqan bolsimu, jawabkarliqi cheklen'gen "Qazaq gézitliri" hessidarliq shirkitide bash mudirining meslihetchisi xizmitide ishligenidi.

Merhum bilen xoshlishish murasimi 6-awghust küni uning almuta shehiridiki öyide korona wirusi munasiwiti bilen tar shekilde ötken bolup, uninggha ziyaliylar, merhumning uruq-tughqanliri, yurtdashliri qatnashqan. Uningda sözge chiqqan qazaqistanning sabiq sénatori mars battalof, yazghuchi we zhurnalist ismayiljan iminof, "Uyghur awazi" gézitining muherriri shöhret mesimof, almuta sheherlik Uyghur medeniyet merkizining re'isi osmanjan obulof, "Wéchérniy almati", yeni "Kechlik almuta" géziti bash muherririning orunbasari abduxélil jelilof we bashqilar yoldash azamatofning qazaqistan Uyghur medeniyiti we zhurnalistika sahelirige qoshqan töhpisini yuqiri bahalidi.

Radiyomiz ziyaritini qobul qilghan jumhuriyetlik Uyghur étno-medeniyet merkizi re'isining orunbasari, "Uyghur awazi" gézitining bash muherriri yérshat esmetof yoldash azamatofning mahir teshkilatchi, rehber bolghanliqini ilgiri sürüp, mundaq dédi: "Yoldash azamatof qolida men aliy oqush orni oqughuchisi bolush aldida ishlidim. Deslepki maqalilirimni yoldash azamatofqa mushu gézitke rehberlik qilghandin tartip berdim. Zhurnalistika kespimni tallishimda bu gézit nahayiti chong rol oynidi. U bizge rehberla emes, ustazmu boldi. Uning yene bir chong ishi kadir mesilisini yéshishte nahayiti chong rol oynidi".

Yérshat esmetof yoldash azamatofning jem'iyetlik ishlardimu chong pa'aliyetchanliq körsetkenlikini, qazaqistan xelqi assambléyesining ezasi süpitide 18 yil mabeynide milletler dostluqi, razimenlik, birlik yolida tinmay emgek qilghanliqini otturigha qoydi.

Igilinishiche, yoldash abduqadir oghli azamatof 1947-yili qazaqistanning yarkent rayonida dunyagha kelgen. U 1965-yili yarkent shehiridiki hazirqi xélil hemrayéf namidiki Uyghur ottura mektipini tamamlighandin kéyin, almuta shehiridiki qazaq dölet uniwérsitétining zhurnalistika fakultétining rus bölümige oqushqa kirip, uni 1971-yili tamamlighan. Yoldash azamatof 1971-1984-yilliri jumhuriyetlik "Kommunizm tughi", yeni hazirqi "Uyghur awazi" gézitining rédaksiyeside edebiy xadim, bölüm bashliqi we bash muherrirning orunbasari lawazimlirida ishligen. 1984-Yili u moskwadiki ijtima'iy penler akadémiyesige oqushqa kirip, 1987-yilghiche almuta wilayetlik partiye komitétida ishligen.

Almuta wilayiti panfilof nahiyelik Uyghur étno-medeniyet merkizining sabiq re'isi réhimjan toxtaxunof ependining éytishiche, yoldash azamatofning wapati bolupmu uning yurti yarkent teweside yashawatqan yurtdashliri üchün chong we orni tolmas yoqitish bolghanken. U merhumning omumen qazaqistan metbu'atining rawajlinishighimu bir kishilik hessisini qoshqanliqini we bu jehette yash zhurnalistlarning terbiyelinip chiqishighimu dégendek nezer aghdurghanliqini tekitlep, mundaq dédi: "Yoldashni men 60-yillarning ikkinchi yérimidin bashlap yaxshi bilimen. U kirof mektipide, yeni hazirqi xélil hemrah namidiki mektepte oquwatqan chaghliri men pédagogika téxnikomini püttürüp, shu mektepke muzika pénidin mu'ellim bolup kelgendin bashlap uning bilen aghine boldum. Shu waqitlarda yoldash kichik-kichik yumurlirini, maqalilirini yézip yürgenidi. Yoldash Uyghur medeniyitining ösüshige chong hesse qoshti. U'Uyghur awazi'ni eng qiyin yillarda saqlap qaldi".

Réhimjan toxtaxunof ghojexmet sedwaqasof, quddus ghojamyarof qatarliq Uyghur erbabliri we tonulghan qazaq ziyaliyliri bilen birlikte heriket qilip, Uyghur medeniyitining tereqqiyatida muhim rol oynighanliqini tekitlidi. U yene bügünki künde waba weziyiti munasiwiti bilen yoldash azamatofni axirqi yolgha uzitish murasimining nahayiti tar da'iride ötkenlikini bildürdi.

Melum bolushiche, yoldash azamatof edebiy ijadiyet bilenmu shughullinip, "Yütken pichaq" "Yadikarning bowisi", "Ümid", "Bizmu yash bolghan" eserlirini ijad qilghan. U yene "20-Esir namayendiliri", "Ölümge qiymaydighan insan idi", "Tarix sawaqliri yaki ötmüshsiz kélechek yoq", "Eng éghir peytlerdimu qedir-qimmitini yoqatmighan" toplamlirining layihe aptori we toplighuchisi bolghan. Uning hikayiliri rus, qazaq tilliridimu neshr qilin'ghan shuningdek birqisim hékayiliri Uyghur élidimu tarqilip oqurmenlerning alqishigha sazawer bolghanidi.

18 Yil jeryanida qazaqistan xelqi assambléyesining ezasi, shundaqla qazaqistan yazghuchilar ittipaqi bashqarmisining ezasi bolghan we köpligen dölet mukapatlirigha érishken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet