Tyenjin soda uniwérsitétining ikki ghayib oqughuchisining qaramay saqchiliri teripidin tutqunda ikenliki delillendi

Muxbirimiz shöhret hoshur
2020-10-19
Share
lager-Karamay-city-prison.jpg Qaramay shehirige sélin'ghan yighiwélish lagéri. 2018-Yili 20-awghust.
bitterwinter.org

Weziyettin xewerdar kishilerdin biri radiyomizgha uchur yollap, xitaydiki tyenjin soda uniwérsitétida oquwatqan zikrulla we qedirdan isimlik ikki oqughuchining bu yilliq yazliq tetildin kéyin mektepke qaytip kelmigenliki we qaramayda tutqun qilin'ghanliq éhtimalliqini melum qilghan idi. Muxbirimizning tyenjin soda uniwérsitétigha qarita élip barghan téléfon ziyaretliri dawamida mezkur ikki Uyghur oqughuchining nöwette mektepte yoq ikenliki we ularning qaramay saqchiliri teripidin tutqunda ikenliki delillendi.

Biz tyenjin soda uniwérsitétida oquwatqan zikrulla we qedirdin shawket isimlik ikki neper Uyghur oqughuchining bu yilliq yazliq tetildin kéyin mektepke qaytip kelmigenliki we yurti qaramayda saqchilar teripidin tutqunda ikenliki heqqide uchur tapshuruwalghan iduq biz bu ehwalni éniqlash üchün awwal qaramay saqchi da'irilirige téléfon qilduq. Téléfonimizgha tolimu ensiz mu'amile qilghan saqchi xadimliri mezkur ikki oqughuchining ehwali heqqide so'al sorishimizghimu purset bermidi.

Radiyomizgha kelgen uchurda mezkur ikki oqughuchining isimliri, yurti we oquwatqan mektipining namidin bashqa uchur bérilmigen. Biz mezkur uniwérsitétqa téléfon qilip, zikrulla we qedirdan isimlik ikki oqughuchining nöwette mektepte bar yaki yoqluqini soriduq. Téléfonimizni alghan xadim özining bir nöwetchi ikenlikini bildürüp, bu heqte melumat bérelmidi. Biz uningdin mezkur ikki oqughuchining qaramayda tutqun qilin'ghanliqi heqqide jem'iyettin uchur alghanliqimizni bildürgendin kéyin, u bu heqte alaqidar xadimlardin melumat sürüshte qilidighanliqi we bizge uchur béridighanliqini éytti.

Aridin bir hepte ötkende mezkur uniwérsitéttin téléfonimizni qobul qilghan yene bir xadim, bu heqte mektepning az sanliq millet oqughuchilirigha mes'ul xadimi bilen sözlishishimizni tewsiye qildi. Jya famililik mes'ul xadim zikrulla we qedirdan shawket isimlik ikki neper Uyghur oqughuchining aqiwiti heqqidiki so'alimizgha jawaben, bu ikki oqughuchining nöwette tutqunda ikenlikini delillidi. Uning déyishiche, mezkur ikki oqughuchi bu yil yazliq tetildin kéyin mektepke qaytip kelmigen. Netijide mektep rehberliki aldi bilen ularning a'ile tawabi'ati bilen alaqileshken. Ularning a'ile-tawabi'atliri balilirining teqdiri heqqide éghiz achalmighandin kéyin, ular qaramay saqchi da'iriliridin melumat sorighan, emma qaramay saqchi da'iriliri ularning mezkur ikki oqughuchi heqqidiki so'allirigha jawab bermigen. Axiri mektep rehberliri tyenjin sheherlik saqchi idarisi arqiliq qaramay saqchiliridin yoqap ketken ikki oqughuchisining ehwalini sürüshte qilghan. Tyenjin saqchiliri mezkur ikki oqughuchining tutqunda ikenliki we nöwette tekshürülüsh basquchida turuwatqanliqi heqqide uchur alghan.
Melum bolushiche, qaramay saqchiliri tyenjin saqchilrigha mezkur ikki oqughuchi délosining xulasisi heqqide pat yéqinda melumat béridighanliqini éytqan. Emma hazirghiche melumat bermigen. Biz mezkur xadimdin ikki oqughuchining éniq qachan tutulghanliqini soriduq. Mezkur xadim saqchi da'irilirining özlirige bu heqte uchur bermigenlikini éytti. Biz uningdin ularning nöwette qeyerde tutup turuluwatqanliqi, yeni atalmish "Terbiyelesh merkizi" yaki qamaqxanida ikenlikini soriduq. U özlirining bu heqtimu xewersizlikini éytti.

Ilgiriki jem'iyet xewerliride xitay ölkiliride oquwatqan Uyghur oqughuchilardin köp sanda oqughuchining iz-déreksiz ghayib ikenliki tilgha élin'ghan. Emma tutqun we ghayiblarning kimlikliri heqqide melumat bérilmigen idi. Éniqlashlirimiz dawamida shangxey sana'et institutini püttürgen memtimin, shi'en uniwérsitétini püttürgen rejep niyazning atalmish "Terbiyilesh merkizi" de ikenliki delillen'gen. Nöwette bu ikki oqughuchining atalmish "Terbiyelesh" te yaki qamaqxanida ikenliki melum emes. Tyenjin soda uniwérsitétining xadimliri mezkur ikki oqughuchisining tekshürülüsh basquchida ikenlikidin bashqa héchqandaq uchurgha ige emesliki tekitlidi.

Xitay da'iriliri xelq'ara jama'et pikrining bésimidin kéyin atalmish "Terbiyelesh merkezliri" ni taqighanliqini élan qilghan idi. Mezkur ikki oqughuchining bu yil yazliq tetilde tutulushi, bolupmu qaramay saqchilirining qollirini xitay ölkiliridiki oqughuchilargha qeder uzitishi, Uyghur rayonining siyasiy weziyitide emeliyette héchqandaq özgirish bolmighanliqi, eksiche yamanliship méngiwatqanliqini körsetmekte.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.