Ғәрб мутәхәссислири хитайға дадил тақабил туралайдиған күчлүк бир явропаниң мәвҗут болушини тәшәббус қилишмақта

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2021-08-05
Share
Ғәрб мутәхәссислири хитайға дадил тақабил туралайдиған күчлүк бир явропаниң мәвҗут болушини тәшәббус қилишмақта Германийә деңиз армийисиниң бранденбург дәриҗилик қоғдиғучи парахоти "байрен"(Bayern) һинди-тинч окянға қарап йолға чиқти. 2021-Йили 2-авғуст.
REUTERS

Германийәниң "баварийә" намлиқ һәрбий парахотиниң америка, һиндистан, японийә вә корейәниң хитайға қарши бирләшмә маневириға қатнишиш үчүн җәнубий хитай деңизиға қарап йолға чиқиши германийә мәтбуатлирида күчлүк талаш-тартишларға сәвәб болмақта иди. Мушундақ бир чағда оксфорд университетиниң профессори антоний каллиге германийәдә нәшрдин чиқидиған "дуня" гезитидә 2-авғуст "әгәр ғәрб шәрққә тайинип қалғанда" намлиқ мақалини елан қилип, германийәниң хитайға қарши йәниму дадил қәдәм елишини тәләп қилди.

Мақалида анҗила меркил һөкүмитиниң хитайға қарши позитсийәсидә тәвриниш барлиқи, милйонлиған уйғурлар учраватқан зулумға, хоңкоңдики кишилик һоқуқ дәпсәндичиликигә вә тәйвәнгә болған тәһдиткә изчил сәл қарап келиватқанлиқи, V W ға охшаш хәлқаралиқ чоң ширкәтләрниң һелиһәм уйғурларниң мәҗбурий әмгикидин нәпкә еришиватқанлиқи тәнқидләнгәндин кейин, йеңидин сайлам арқилиқ вуҗудқа чиқидиған германийә һөкүмитиниң кәскин бир хитай сияситини бәрпа қилиши, бу арқилиқ явропа иттипақиниң ташқи сияситигә тәсир көрситиши тәләп қилинған.

3-Авғуст германийәлик тарихчи вә сиясәтчи профессор тийо зоммер "заман" гезитидә елан қилинған "ғәрб хитайға қарши бир мәйданни тепиши керәк" намлиқ мақалисидиму һазирқи җиддий сиясий вәзийәттә хитайға қарши күчлүк бир явропаниң қәд көтүрүп турушиниң зөрүрийәтлирини баян қилған.

Мақалә мундақ җүмлиләр билән башлиниду: "мустәбитликниң демократийәгә қарши урушида, хитайниң йеңидин қолға кәлтүрмәкчи болған һөкүмранлиқ орни вашингтонниң қәтий ирадиси билән тоқунушуп қалди, ши җинпиңниң чегра бәлгиләш қара нийити чәклимигә учриди". "җов байденниң хитай сияситиниң трампниңкидин маһийәтлик бир пәрқи йоқ. Уму тор үскүнилири билән тәминләйдиған хуавейға охшаш техника ширкәтлири билән һәмкарлишишни чәкләшни давамлаштурди вә техиму күчәйтти. Хитай әмәлдарлириға қарита җаза йүргүзди, уйғурлар учраватқан ирқий қирғинчилиқ әйибнамисини қоллиди. Трамп вә униң ташқи ишлар министири майик помпийоға охшашла хитай хәлқ җумһурийити билән болған мунасивәттин йирақлашти. Мустәбит хитай һакимийитиниң һәммигә һөкүмранлиқ қилиш урунушини, ши җинпиңниң дуняға хоҗа болуш қара нийитини бәрбат қилди".

Мақалида йәнә мундақ ибариләргә орун берилиду: "хитайниң тәшвиқат аппаратлири һә дәп ши җинпиңниң ‹шәрқ йүксәлмәктә, ғәрб чөкмәктә' дегән сәпсәтисини базарға селиватқан бир чағда, аляскида март ейида тарихий бир учурушуш болуп өтти. Америка ташқи ишлар министири антоний билинкин хитай сиясий бюросиниң әзаси яң җиечи вә хитай ташқи ишлар министири ваң йи билән бир мәйдан лайда помидақлишиш җеңи елип барди. Антоний билинкен хитайниң җинайәтлирини йүзигә салди, американиң хитайға дәйдиғанлириниң һәммисини деди: хоңкоңдики кишилик һоқуқ дәпсәндичилики, шинҗаңдики уйғурлар үстидин йүргүзүватқан бастуруш, тәйвәнгә қаритилған тәһдит, америкаға қарита елип бериватқан тор һуҗуми, шундақла америкиниң иттипақдашлири дуч келиватқан иқтисадий бесим. Буларниң һәммиси йәршариниң муқимлиқиға капаләтлик қилидиған хәлқаралиқ тәртипләргә нисбәтән тәһдит. Булар һәргизму хитайниң ички ишлири әмәс".

"ғәрб хитайға қарши бир мәйданни тепиши керәк" намлиқ мақалида йәнә, йеқинда тйәнҗиндә елип берилған америка-хитай сөһбитиниңму мәғлубийәт билән ахирлашқанлиқи, икки тәрәп мунасивитиниң тарихтики әң төвән нуқтиға чүшкәнлики тилға елинип, пат арида йүз беридиған хитай билән ғәрб оттурисидики тор урушидин явропалиқларниңму чәттә қалмайдиғанлиқи, явропалиқларниң хитайға қарши чоқум ениқ бир позитсийәни бәлгилишиниң вақти кәлгәнлики, демократик дөләтләрниң мәнпәәт тоқунушлири қайси дәриҗидә болушидин қәтий нәзәр, хитай мустәбит һакимийитигә тақабил туруш үчүн бирлишишкә еһтияҗи барлиқи, буниң һәқиқий бир сиясий таллаш икәнлики тәкитләнгән.

Хитай билән болған мунасивәтни қайтидин ойлишиш вә хитайдин йирақлишиш чуқанлириниң германийәдә барғансери күчийиватқанлиқини әскәрткән вәзийәт анализчиси әнвәр әһмәт әпәнди бу һәқтә тохталғанда, германийәдики кишилик һоқуқ органлириниң ахбарат вастилирида бирқисим германийә ширкәтлирини хитайдин чекинип чиқишқа дәвәт қиливатқанлиқини тилға алди.

Йеқинқи мәзгилләрдин буян явропа мәтбуатлирида хитай тәһдитигә мунасивәтлик муназириләр күчийип хитайниң балқан йерим арилиға узарған қоли, шәрқий вә оттура явропадики тәсири, шималий атлантик окян әһди тәшкилатиниң хитайниң тәһдитлиригә тақабил туруш иқтидари, явропа иттипақиниң окян һалқиған ташқи сиясәтләрни бекитиш қатарлиқ зор мәсилиләргә аит анализлар барғансери көпәймәктә.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт