Gherb dunyasining rehberliri Uyghurlar mesiliside pikir birdekliki hasil qilmaqta

Muxbirimiz eziz
2021-03-29
Share
Gherb dunyasining rehberliri Uyghurlar mesiliside pikir birdekliki hasil qilmaqta En'gliye bash ministiri boris jonson(ongdin ikkinchi) ependi londondiki parlamént meydanida xitay hökümiti "Qara tizimlik" ke kirgüzgen en'gliye parlamént ezaliri bilen. 2021-Yili 27-mart, london.
Social Media

Amérika bashchiliqidiki bir qisim gherb döletlirining Uyghur jem'iyiti bashtin kechüriwatqan ijtima'iy paji'elerni "Irqiy qirghinchiliq" dep jakarlishini bir qisim analizchilar mahiyette xitayning shi jinping dewride yuquri pellige chiqishqa bashlighan "Xitay chüshi" namidiki dunyagha zomigerlik qilish urunushigha qayturulghan qattiq bir testek, dep qarawatqanliqi melum. Bolupmu xitay hökümiti özining erzan emgek küchini asas qilghan "Dunyaning zawuti" bolushtek ornigha tayinip, dunya miqyasida xitayni chöridigen bir qatar "Menpe'etdarliq tori" hasil qilish arqiliq Uyghur diyarini 21-esirdiki eng qabahetlik makan'gha aylanduriwatqanda, bundaq bir qararning élinishi köp tereplime menilerge ige ikenliki barghanséri aydinglishishqa bashlidi. Bolupmu xitayni merkez qilghan bu "Menpe'etdarliq tori" démokratiye we insaniyliqni asas qilghan gherp dunyasigha zulmetning sholisini chéchiwatqanda gherp dunyasidiki yétekchi küchler özlirining bu xil zomigerlikke we yawuzluqqa dawamliq süküt qilmaydighanliqini "Bir yaqidin bash chiqirish" sheklide ipadilidi. Amérika prézidénti jow baydénning 25-marttiki muxbirlarni kütüwélish yighinida "Blombérg xewerliri" ning muxbiri sorighan xitay hemde ularning mejburi'iy emgek mehsulatlirining amérika bazirigha kirish mesilisi heqqidiki so'allirigha bergen jawabi buning tipik bir misali boldi.

Prézidént jow baydin sözide xitay re'isi shi jinpingning wujudida "Démokratiye" dégenning puchuqimu yoq bir kishi ikenlikini, shundaqla amérika hökümiti hazirghiche xitay bilen "Düshmenlishish" mesiliside emes, belki adilliq asasidiki riqabet mesiliside tirkiship kéliwatqanliqini, xitayningmu adilliq asasida ish körüshi lazimliqini alahide tekitlesh bilen birge "Xitay eqelliy qa'idilerge boysunushi lazim. Undaq qilmaydiken buning hésabini béridu. Amérika xelqi kishilik hoquqni qedirleydu. Xitay bu heqlerni qedirlimeydiken, biz uni dawamliq bu mesilide agahlandurimiz," dep körsetti. Bolupmu uning "Hazirgha qeder héchqaysi prézidént Uyghurlargha néme boluwatqanliqi, xongkonggha néme boluwatqanliqi yaki xitayning özide néme boluwatqanliqi toghrisida söz qilishtin yaltiyip qalghan yéri yoq" dep alahide tekitlishi, amérika hökümitining nöwettiki meydanining yéqin kelgüside bashqiche shekilge aylinip qalmaydighanliqidin yene bir qétim bisharet berdi.

Amérika hökümiti ipade qilghan bu mewqening ijtima'iy ünümi tézla özini körsetti. Bolupmu buninggha bir qisim gherb döletlirining egishishi xitay hökümitini téximu bi'aram qildi. Adetlen'gen kona usul boyiche xitay hökümiti tézdin Uyghurlar duch kéliwatqan paji'elerni jama'etning diqqitige sun'ghan bir türküm kishilerni "Qara tizimlik" ke tizip chiqqanliqini élan qildi. Bolupmu en'gliye parlaméntining dunkan simis, nusret gheni qatarliq bir qisim ezalirini, jümlidin folklorshunas jo'anni simitnimu bu tizimlikke qoshushning özi xitay hökümitining heqiqetenmu amérika prézidinti jow baydin éytqandek "Eqelliy qa'idilerge ré'aye qilishni bilmeydighan" bir hökümet ikenlikini namayen qildi.

Xitayning bu xil hamaqetlerche "Jaza tizimliki" turghuzup chiqishi Uyghurshunas alimlar arisidimu qattiq mesxire peyda qilip qalmastin en'glye hökümitining Uyghurlar mesilisidiki mewqesini téximu mustehkemlesh rolini ‍oynidi. 27-Mart küni en'glye bash ministiri boris jonson ependi londondiki parlamént meydanida bu kishilerning bir qisimi bilen yüzturane uchrashti hemde ular bilen qizghin söhbette boldi. Söhbettin kéyin boris jonson bu mesile heqqide tiwéttérda uchur yollap: "Uyghurlar duch kéliwatqan heqsizliklerni diqqitimizge sunup kéliwatqan bu kishiler bilen sözleshtim. Men xitay hökümiti 'jaza' élan qilghan bu kishiler bilen qet'iy birge bolimen" dep yazdi.

Gherb dunyasidiki amérika we en'gliyedin ibaret bu ikki qudretlik memliketning aliy rehberliri birlikte ipadiligen bu xil mewqe her sahediki analizchilarning we küzetküchilerning qizghin alqishigha érishti. En'gliyediki Uyghur pa'aliyetchi rehime mehmut bu toghrisida söz bolghanda, buning nöwettiki Uyghurlarning weziyiti üchün élip éytqanda tolimu ehmiyetlik bir qedem bolidighanliqini alahide tekitlidi.

Melum bolushiche, bir qisim mutexessisler amérika-xitay otturisidiki munasiwette yéqin kelgüside 180 giradusluq özgirishning otturigha chiqishi natayin, dep qaraydighan bolup, mushu xildiki qatmalliqning xéli uzun dawam qilishi texmin qilinmaqta iken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet