Ғайип ғопур һапизниң өлүми икки йилдин кейин б д т кишилик һоқуқ кометити арқилиқ ениқланған

Мухбиримиз меһрибан
2020-09-18
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Австралийәдә турушлуқ шаирә вә паалийәтчи патимә ғопур ханимниң 2017-йили лагерға қамилип, 2018-йили кесәл билән вапат болуп кәткәнлики мәлум болған дадиси мәрһум ғопур һапиз әпәндим.
Австралийәдә турушлуқ шаирә вә паалийәтчи патимә ғопур ханимниң 2017-йили лагерға қамилип, 2018-йили кесәл билән вапат болуп кәткәнлики мәлум болған дадиси мәрһум ғопур һапиз әпәндим.
Photo: RFA

8-Сентәбир австралийә вақти кечидә австралийәниң сидней шәһридә турушлуқ шаирә вә паалийәтчи патимә ғопур иҗтимаий алақә торлирида дадисиниң өлүм хәвирини аңлатти. У 3 минутлуқ син филими арқилиқ узундин буян из-дерикини алалмиған дадиси ғопур һапизниң икки йил илгирила вапат болғанлиқини, өзиниң бу өлүм хәвирини техи нәччә минутниң алдида билгәнликини йиғлап туруп, енгилиз тилида аңлатти.

Еғир мусибәт ичидики патимә ханим 16-сентәбир күни австралийәдин телефон зияритимизни қобул қилди. 

Униң билдүрүшичә, 8-сентәбир йерим кечидә униң б д т кишилик һоқуқ комитетиниң «мәҗбури ғайиб қиливетилгәнләрни ениқлаш» гурупписиға 2019-йили 4-айниң 12-күни язған хетигә җавап кәлгән. Елхәттә униң бу йил 63 яшқа киргән аписи рошәнгүл абдуреһим ханимниң қәшқәрдә өз өйидә нормал яшаватқанлиқи билдүрүлгән. Әмма мәзкур хәттә 2016-йили 4-айдин буян патимә билән алақиси пүтүнләй үзүлүп қалған, 2017-йили лагерға қамалғанлиқи мәлум болған дадиси ғопур һапизниң 2018-йили 11-айниң 3-күни өпкә туберкулюзи, йәни сил кесили билән вапат болуп кәткәнлики алаһидә уқтурулған.

Патимә ханим өзиниң 2016-йили дадиси билән үндидардики алақиси үзүлгәндин кейин, дадиси вә аилисидикиләрниң из-дерикини қилиш җәйранини аңлитип өтти. Униң дадиси ғопур һапиз билән болған әң ахирқи қетимлиқ үндидардики алақиси 2016-йили 4-айниң 25-күни узулгән икән.

Патимә вә униң түркийәдики сиңлиси көп тәрәплимә сүрүштүрүш арқилиқ дадисиниң 2017-йили 3-айда тутқун қилинип, лагерға елип кетилгәнлик хәвирини алған. 

Патимә йәнә қәшқәрдики аписи вә кичик сиңлисиниң өйигә нәзәрбәнт қилинғанлиқини, 1983-йили 6-айниң 17-күни туғулған иниси абдусәми ғопурниң 2015-йили «түркийә зияритидә болған», «сәудий әрәбистаниға һәҗ қилишқа барған» дегән сәвәбләр билән лагерға қамалғанлиқ хәвирини алған. 

Шундин кейин у «нйо-йорк вақти гезити» қатарлиқ хәлқара таратқуларниң зияритини қобул қилиш, хитай вә америкадики кишилик һоқуқ адвокатлирини издәш, кейинчә б д т килишилик һоқуқ комитетиға мәктуп йоллаш қатарлиқ көп қаналлар арқилиқ дадисиниң вә аилисидикиләрниң из-дерикини қилған икән. 

Патимә ханим дадисиниң лагердики әһвалини сүрүштүрүшни тәләп қилип, америкадики вә хитайдики кишилик һоқуқ адвокатлириға хәт язған. Әмма америкадики кишилик һоқуқ адвокатлиридин йерим йилғичә җавап кәлмигән. Хитайдики кишилик һоқуқ адвукатлири униңға җавап йезип, уйғурларға даир һәрқандақ делони қобул қилалмайдиғанлиқи ашкара билдүргән.

Патимә ханимниң билдүрүшичә, у 2019-йили «нйо-йорк вақти гезити» ниң зияритини қобул қилип, дадиси вә инисиниң лагерға қамалғанлиқи, аилиси билән алақиси үзүлгәнлики һәққидә гуваһлиқ бәргән. 

2019-Йили 4-айниң 12-күни у ахири бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ кометитиниң «мәҗбури ғайип қиливетилгәнләрни ениқлаш гурупписи» ға ата-аниси вә инисиниң паспорти қатарлиқ материяллирини йоллап, уларниң әһвалини сүрүштә қилған. 

2019-Йили 5-айда вастилиқ қаналлар арқилиқ тутқун қилинған инисиниң лагердин қоюп берилгәнлик учурини алған. Әмма дадиси һәққидә һечқандақ учурға еришәлмигән. 2020-Йили 8-сентәбир күнигә кәлгәндә дадисиниң икки йил илгирила өпкә туберкулйоз кесили билән вапат болғанлиқ хәвири кәлгән. Әмма хәттә дадисиниң қәйәрдә, қандақ һаләттә вапат болғанлиқи һәққидә һечнемә дийилмигән.

Патимә ханим йәнә игири қәшқәрдики саяһәт идарисида ишлигән, кейин қәшқәрдики «тулпар рестурани» ни ачқан, йеқинқи йилларда корла билән қәшқәр оттурсида тиҗарәт қилған дадиси ғопур һапиз һәққидә тохтилип өтти. 

Патимә ханимниң баян қилишичә, дадиси ғопур һапиз 1955-йили 1-айниң 5-күни туғулған. У 1980-1990-йилларда қәшқәрдики «хитай яшлар саяһәт идариси» да ишлигән. Бу сәвәбтин дадиси һөкүмәтниң афғанистан қатарлиқ дөләтләргә чиқип оқуған уйғурларни алдап қайтуруп келиш вә кейин уларни тутқун қилип җазалиған ишлардин хәвәрдар икән. Ундин башқа дадиси йәнә пакистан, оттура асия җумһурийәтлири, түркийә қатарлиқ дөләтләрдә хизмәт мунасивити билән яки шәхси зиярәттә болған икән. Ғопур һапиз каллиси учуқ, өз қарашлирини дадил оттуриға қоялайдиған зиялий икән. Патимә ханимниң қаришичә, дадисиниң қәшқәрдики һөкүмәт саһасидикиләр билән йеқин алақисиниң болуши вә хитай һөкүмитиниң уйғур сияситидики ашкарилашни халимайдиған ичкий әһваллиридин хәвәрдар болушиниң өзи униң хитай даирилири тәрипидин тутқун қилиниши, һәтта зиянкәшликкә учрап, йоқитилиш обйектиға айлинишиға йетәрлик сәвәб болған болуши мумкин икән.

Зияритимиз ахирида патимә ханим өзиниң норвегийәдә қурулған «уйғур әдлийә архип амбири» билән һәмкарлишип, чәтәлләрдики уйғурларниң алақиси үзүлгән уруқ-туғқанлирини б д т кишилик һоқуқ комитетиниң «мәҗбури ғайип қиливетилгәнләрни ениқлаш гурупписи» арқилиқ сүрүштә қилишиға ярдәмләшкәнликини билдүрди.

Униң билдүрүшичә, у 2020-йил 5-айға қәдәр чәтәлләрдики 100 гә йеқин уйғур үчүн җәдвәл толдуруш қатарлиқ ишларда ярдәмдә болған икән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт