Közetküchi ilshat hesen we abduréshit niyaz: “Ghuljada yüz bergini etkeschilik emes, belki ichkiy eza bulangchiliqi”

Muxbirimiz shöhret hoshur
2021.03.19
Közetküchi ilshat hesen we abduréshit niyaz: “Ghuljada yüz bergini etkeschilik emes, belki ichkiy eza bulangchiliqi” 2021 - Yili ghuljida yürüp ketken Uyghur balilarning birqismi
RFA

Ilgirilep éniqlashlirimizdin melum bolushiche, ghuljada adem etkeschilirining ziyankeshikige uchrighan 13 yashliq ösmür abdulla raxmanjanning jesiti tépilghan waqitta, saqchilar weqeni sir tutush  üchün jesetke shahid bolghan kishilerning qol téléfonlirini yighiwalghan we ulardin a'ile-tawabi'atidin bashqilarni neq meydandin uzaqlashturghan. Bu weqe heqqide pikir bayan qilghan musteqil közetküchilerdin ilshat hesen ependi bilen abdurishit niyaz ependi, mezkur weqeni organ etkeschilirining ishi dep qarashqa bolmaydighanliqi, buningda her sahediki hökümet xadimlirining biwaste we wastiliq qoli barliqi otturigha qoydi. 

Hörmetlik radiyo anglighuchilar, yéqinqi künlerde tarqalghan yene bezi adem izdesh élanliridin melum bolushiche, ösmür balilarning yütüp kétish weqesi ghulja, korla we aqsu qatarliq jaylarda dawamliq yüz bermekte. Ghulja toxuchiyüzde étizliqta jesiti tépilghan ösmür abdulla raxmanjanning  mehelle we yéza tewelikige qarita yenimu ilgirilep élip barghan téléfon ziyaretlirimiz dawamida jeset tépilghan chaghda neq meydanda  20-30che kishi barliqi, abdullaning anisi balisining ich ezasining éliwélin'ghanliqini körüp nale-peryad qilghandin kéyin, saqchilarning etraptiki kishilerning qol téléfonlirini yighiwélip, ularni neq meydandin uzaqlashturghanliqi melum boldi. 

Melum bolushiche, korlada ghayib bolghan oqughuchining ismi alimjan hesen  bolup, ta bügün'giche uningdin héchqandaq uchur bolmighan. 

Bügün Uyghur élidiki bu bala yütüsh weqeliri heqqide amérikada yashawatqan siyasiy közetküchi ilshat hesen ependi bilen türkiyede yashawatqan musteqil tetqiqatchi abduréshit niyaz ependiler pikir bayan qildi.  

Ilshat hesen ependining qarishiche, mezku weqe nöwette Uyghur élida téz we tosalghusiz dawam qiliwatqan ichkiy eza baziri we sodisining  mewjutluqining ispatidur. Bundaq bir tijaretning ikki terep arisidila emes, köp terep arsida dawam qilidighanliqi we bu sodigha ishtirak qilghuchilarning belgilik yükseklikte ijtima'iy orni bolush kéreklikini eskertken ilshat ependi bu ishta emeldarlar, doxturlar, saqchilar we qara jem'iyet ezalirining qol tutushup herket qiliwatqanliqini ilgiri sürdi. 

Abduréshit niyaz ependining qarishiche, Uyghur élidiki nöwettiki bixeterlik közitish apparatliri we saqchi qisimlirining emeliy küchi nezerde tutulsa, bala yütüp kétish weqelirining arqa-arqidin yüz bérishi, bolupmu jinayet gumandarlirining tutulmasliqi tesewwurgha sighmaydighan bir ishtur. Abduréshit niyaz ependimu xitay da'irilirining organ etkeschili'irini Uyghur élida yoshurun emes, ashkara herketlendüriwatqanliqini tekitleydu. Ilshat hesen ependi Uyghur jem'iyitide köp sanda ata-anilarning türme we lagérlarda bolushining Uyghur perzentlirni yar-yöleksiz qaldurghanliqi, buning ichkiy eza etkeschilirige yaxshi bir purset yaritip bergenlikini otturigha oqydi. U bu nuqtini közde tutqan halda ghuljada yüz bergen bu paji'elerning “Etkeschilik emes, belki ichkiy eza bulangchiliqi” ikenlikini eskertti. Abduréshit niyaz ependimu yar-yöleksiz qalghan balilargha qarita qiliniwatqan bu ziyakeshlikni yuqiriqidek atashqa bolidighanliqini tekitlidi. 

Abduréshit niyaz ependi yene Uyghur jem'iyitide dawam qiliwatqan bu talan-tarajning mahiyette Uyghur qirghinchiliqining bir shekli we parchisi  ikenlikini bayan qilip, bu ishning peqet amérika bashchiliqidiki gherb döletliri Uyghur qirghinchiliqigha qarita emeliy tedbir qollan'ghandila, andin toxtash mumkinchiliki barliqini otturigha qoydi. 

Hörmetlik radiyo anglighuchilar, yuqirida ghuljada yüz bergen bala yütüp kétish we ichkiy eza oghrilash weqesi heqqide yene bir qisim uchurlar we közetküchilerning qarashlirini diqqitinglargha sunduq. 

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.